علائم، تشخیص و درمان تیروئیدیت و هیپوفیزیت مرتبط با ایمونوتراپی: آیا کمبود هورمون دائمی است و آیا ایمونوتراپی باید قطع شود؟
در این مقاله
وقتی ایمونوتراپی بر غدد هورمونی اثر می‌گذارد: شناخت زودهنگام مشکلات غده تیروئید و غده هیپوفیز
مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (ایمونوتراپی‌ها) دستگاه ایمنی را علیه سرطان به کار می‌اندازند، اما گاهی بافت‌های خود بدن را نیز هدف می‌گیرند. غدد ترشح‌کننده‌ی هورمون از جمله اندام‌هایی هستند که بیش از همه از این عوارض آسیب می‌بینند. التهاب غده تیروئید (تیروئیدیت) و التهاب غده هیپوفیز در مغز (هیپوفیزیت) ممکن است نادیده بمانند، زیرا نشانه‌هایشان به خستگی معمولی شباهت دارد؛ در حالی که اگر زود شناخته شوند، به‌آسانی درمان می‌شوند. در این نوشته نشانه‌های این دو عارضه، آزمایش‌هایی که آن‌ها را آشکار می‌کنند، روش درمان و امکان ادامه‌ی ایمونوتراپی را شرح می‌دهیم. پیش‌تر در نوشته‌های جداگانه به عوارض جانبی ایمونوتراپی‌ها، عوارض کلیوی آن‌ها و عوارض پوستی ماندگار پرداخته بودیم.
- تیروئیدیت: شایع‌ترین عارضه‌ی غدد درون‌ریز است؛ به‌ویژه با مهارکننده‌های PD-1 و درمان ترکیبی. معمولاً نخست پرکاری گذرای تیروئید (تپش قلب، تعریق) برای چند هفته رخ می‌دهد و سپس اغلب کم‌کاری ماندگار تیروئید (بی‌حالی، سرمایی بودن، افزایش وزن) پدید می‌آید. درمان، قرص هورمون تیروئید است؛ در بیشتر بیماران می‌توان ایمونوتراپی را ادامه داد.
- هیپوفیزیت: بیش از همه با ایپی‌لیموماب و درمان ترکیبی دیده می‌شود. ممکن است با سردرد، بی‌حالی شدید، تهوع، افت فشار خون و کاهش سدیم خون خود را نشان دهد. کمبود کورتیزول می‌تواند زندگی را تهدید کند؛ در تشخیص از کورتیزول صبحگاهی، ACTH و تصویربرداری MRI از هیپوفیز استفاده می‌شود.
- ترتیب درمان مهم است: اگر هم کورتیزول و هم هورمون تیروئید کم باشد، باید نخست کورتیزول (هیدروکورتیزون) آغاز شود؛ ترتیب وارونه می‌تواند به بحران آدرنال (بحران غده‌ی فوق‌کلیه) بینجامد.
- ماندگاری: برخلاف دیگر عوارض ایمونوتراپی، کمبودهای هورمونی اغلب ماندگارند و به درمان هورمونی مادام‌العمر نیاز دارند. بروز این عوارض به‌تنهایی معمولاً دلیلی برای قطع ایمونوتراپی نیست.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
امروزه ایمونوتراپی‌ها بخشی از درمان استاندارد در سرطان ریه، ملانوم، کلیه، مثانه، سر و گردن، معده و بسیاری از سرطان‌های دیگر هستند (پمبرولیزوماب، نیولوماب، ایپی‌لیموماب + نیولوماب). عوارض ایمنی این داروها با عوارض شیمی‌درمانی تفاوت دارد: ممکن است در هر مرحله‌ای از درمان، حتی ماه‌ها پس از پایان آن، پدیدار شوند و هر اندامی را درگیر کنند.
عوارض غدد درون‌ریز (هورمونی) تقریباً در یک نفر از هر 10 بیمار دریافت‌کننده‌ی ایمونوتراپی دیده می‌شوند و از سه جهت مهم با دیگر عوارض فرق دارند: نشانه‌هایشان ممکن است مبهم باشد و با خستگی ناشی از سرطان یا درمان اشتباه گرفته شود؛ آسیب اغلب ماندگار است؛ اما چون هورمون‌ها به‌آسانی با قرص جایگزین می‌شوند، معمولاً نیازی به قطع درمان سرطان نیست. در مقابل، هیپوفیزیتی که نادیده بماند، به دلیل کمبود کورتیزول می‌تواند به وضعیتی اورژانسی با افت ناگهانی فشار خون و کاهش هوشیاری بینجامد (علل بی‌حالی در سرطان).
نشانه‌های تیروئیدیت و هیپوفیزیت ناشی از ایمونوتراپی چیست؟
تیروئیدیت ناشی از ایمونوتراپی ممکن است نخست با نشانه‌های پرکاری گذرای تیروئید مانند تپش قلب، تعریق، عصبی بودن و کاهش وزن، و سپس با نشانه‌های کم‌کاری تیروئید مانند بی‌حالی، سرمایی بودن، افزایش وزن، یبوست و خشکی پوست بروز کند؛ در بسیاری از بیماران فقط در آزمایش خون آشکار می‌شود. هیپوفیزیت با سردرد، بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، تهوع، سرگیجه، افت فشار خون و کاهش سدیم خون خود را نشان می‌دهد.
تیروئیدیت: شایع‌ترین عارضه‌ی غدد درون‌ریز
غده تیروئید هورمون‌هایی می‌سازد که انرژی و سرعت سوخت‌وساز بدن را تنظیم می‌کنند. هنگامی که در جریان ایمونوتراپی سلول‌های ایمنی به غده تیروئید حمله می‌کنند، نخست هورمون ذخیره‌شده در غده به خون می‌ریزد (پرکاری گذرای تیروئید یا تیروتوکسیکوز) و سپس غده‌ی آسیب‌دیده دیگر نمی‌تواند هورمون کافی بسازد (کم‌کاری تیروئید).
عوارض تیروئیدی: بر حسب نوع درمان
به درصد. همان فراتحلیل. نوار قرمز: درمان ترکیبی.
با مهارکننده‌های PD-1، خطر کم‌کاری تیروئید حدود دو برابر ایپی‌لیموماب (OR 1.89) و خطر پرکاری تیروئید حدود پنج برابر مهارکننده‌های PD-L1 بود (OR 5.36).
شکل 1 · سیر معمول تیروئیدیت ناشی از ایمونوتراپی
طرح ساده‌شده؛ ممکن است همه‌ی مراحل در هر بیماری دیده نشود
| مرحله | نشانه‌ها | آزمایش خون | درمان |
|---|---|---|---|
| پرکاری گذرای تیروئید (تیروتوکسیکوز) | تپش قلب، تعریق، تحمل نکردن گرما، لرزش دست، بی‌خوابی، کاهش وزن؛ اغلب بدون نشانه | سطح TSH پایین، T4 آزاد بالا | در صورت وجود نشانه، بتابلاکر؛ داروی ضدتیروئید معمولاً لازم نیست |
| کم‌کاری تیروئید | بی‌حالی، خواب‌آلودگی، سرمایی بودن، افزایش وزن، یبوست، خشکی پوست، ریزش مو، ورم | سطح TSH بالا، T4 آزاد پایین | لووتیروکسین (هورمون تیروئید)؛ در موارد خفیف بدون نشانه، پیگیری |
| کم‌کاری تیروئید ناشی از هیپوفیز (مرکزی) | نشانه‌های کم‌کاری تیروئید + سردرد، بی‌حالی شدید | سطح T4 آزاد پایین، TSH پایین یا طبیعی | نخست باید کورتیزول ارزیابی شود؛ مانند هیپوفیزیت با آن برخورد می‌شود |
هورمون TSH: هورمون محرک تیروئید. بالا نبودن TSH در کم‌کاری تیروئید نشان می‌دهد که مشکل ممکن است نه در غده تیروئید، بلکه در غده هیپوفیز باشد؛ این تمایز ترتیب درمان را تغییر می‌دهد.
تیروئیدیت معمولاً در 2–3 ماه نخست ایمونوتراپی پدیدار می‌شود، اما ممکن است دیرتر نیز رخ دهد. مرحله‌ی پرکاری تیروئید اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود. کم‌کاری تیروئید در بیشتر بیماران ماندگار است و قرص هورمون تیروئید برای مدت طولانی، اغلب مادام‌العمر، مصرف می‌شود. قرص باید صبح ناشتا و جدا از داروهای دیگر خورده شود؛ دوز آن با اندازه‌گیری TSH و T4 آزاد هر چند هفته یک بار تنظیم می‌شود. قطع ایمونوتراپی به دلیل عوارض تیروئیدی به‌ندرت لازم است؛ اگر نشانه‌ها شدید باشد، فقط می‌توان وقفه‌ی کوتاهی در درمان داد.
هیپوفیزیت: عارضه‌ای کمیاب‌تر که نباید نادیده بماند
غده هیپوفیز در قاعده‌ی مغز قرار دارد و «غده‌ی فرمانده‌ای» است که غده تیروئید، غدد فوق‌کلیه و غدد جنسی را اداره می‌کند. مهم‌ترین مشکل در هیپوفیزیت ناشی از ایمونوتراپی، کاهش هورمون ACTH است که غدد فوق‌کلیه را تحریک می‌کند، و در نتیجه کمبود کورتیزول. کورتیزول هورمونی حیاتی است که در هنگام استرس، فشار خون، قند خون و تعادل سدیم را حفظ می‌کند.
فراوانی هیپوفیزیت: با کدام ایمونوتراپی شایع‌تر است؟
به درصد. فراتحلیل کارآزمایی‌های تصادفی‌شده (38 مطالعه، 7,551 بیمار). نوار قرمز: درمان ترکیبی.
در مهارکننده‌های PD-L1 این میزان کمتر از 0.1% گزارش شده است. این داده‌ها از یک فراتحلیل واحد است؛ در داروهای جدید و مجموعه‌های دنیای واقعی ممکن است میزان‌ها متفاوت باشد.
هیپوفیزیت بیش از همه با ایپی‌لیموماب و ترکیب‌های دارای ایپی‌لیموماب، و اغلب در 2–3 ماه نخست درمان دیده می‌شود (ایمونوتراپی دوگانه در ملانوم، ایمونوتراپی دوگانه در مزوتلیوما). با مهارکننده‌های PD-1 و PD-L1 کمتر و معمولاً دیرتر پدیدار می‌شود؛ با این داروها اغلب فقط کمبود ACTH (کمبود منفرد ACTH) رخ می‌دهد و تصویربرداری MRI از هیپوفیز ممکن است طبیعی باشد.
| هورمون درگیر | نشانه‌ها | آزمایش خون | ماندگاری |
|---|---|---|---|
| هورمون ACTH (کمبود کورتیزول) | بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ، سرگیجه، افت فشار خون، درد عضلات و مفاصل | کورتیزول صبحگاهی پایین، ACTH پایین یا طبیعی، سدیم پایین | اغلب ماندگار |
| هورمون TSH (کم‌کاری مرکزی تیروئید) | بی‌حالی، سرمایی بودن، افزایش وزن | سطح T4 آزاد پایین، TSH پایین یا طبیعی | در بخشی از بیماران ممکن است بهبود یابد |
| هورمون‌های LH و FSH (هورمون‌های تولیدمثل) | کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ در مردان، بی‌نظمی قاعدگی در زنان | تستوسترون یا استرادیول پایین، LH/FSH پایین | در بخشی از بیماران ممکن است بهبود یابد |
| بزرگ شدن هیپوفیز | سردرد؛ بسیار به‌ندرت مشکلات بینایی | بزرگ شدن غده در تصویربرداری MRI از هیپوفیز | معمولاً طی چند هفته کوچک می‌شود |
کمبود هورمونی که تعادل آب بدن را تنظیم می‌کند (دیابت بی‌مزه، همراه با ادرار بسیار زیاد و تشنگی) در هیپوفیزیت ناشی از ایمونوتراپی بسیار نادر است؛ اگر دیده شود، باید علت‌های دیگر نیز بررسی شوند.
شکل 2 · تشخیص و درمان در صورت شک به هیپوفیزیت
رویکرد ساده‌شده
نکته‌های مهم در درمان: اگر به بیماری که کمبود کورتیزول دارد نخست هورمون تیروئید داده شود، نیاز بدن به کورتیزول افزایش می‌یابد و ممکن است بحران آدرنال رخ دهد؛ بنابراین ترتیب همیشه چنین است: نخست کورتیزول، سپس هورمون تیروئید. درمان با دوز بالای کورتون (مانند دگزامتازون) فقط در صورت سردرد شدید یا مشکل بینایی و برای مدت کوتاه به کار می‌رود؛ آنچه برای خود کمبود هورمون لازم است، درمان جایگزینی با دوز فیزیولوژیک است. در بیشتر بیمارانی که دچار هیپوفیزیت می‌شوند، پس از آغاز درمان هورمونی و بهبود نشانه‌ها می‌توان ایمونوتراپی را ادامه داد.
اگر ایمونوتراپی دریافت می‌کنید یا در یک سال گذشته دریافت کرده‌اید، در صورت بروز نشانه‌های زیر بی‌درنگ به پزشک خود یا اورژانس مراجعه کنید و حتماً بگویید که ایمونوتراپی دریافت کرده‌اید:
- سردرد شدید یا ماندگار، اختلال بینایی
- سرگیجه هنگام برخاستن، احساس غش، فشار خون بسیار پایین
- استفراغ بی‌وقفه، درد شکم، بی‌حالی شدید یا کاهش هوشیاری
- تشنگی شدید، ادرار بسیار مکرر، بوی میوه در تنفس، تنفس تند (ممکن است نشانه‌های دیابت ناگهانی و کتواسیدوز ناشی از ایمونوتراپی باشند)
- تپش قلب آشکار، درد قفسه‌ی سینه یا تنگی نفس
دیگر عوارض غدد درون‌ریز
- درگیری خود غده‌ی فوق‌کلیه (نارسایی اولیه‌ی فوق‌کلیه): نادر است؛ افزون بر کورتیزول، هورمونی که تعادل نمک را حفظ می‌کند نیز کاهش می‌یابد. کاهش سدیم همراه با افزایش پتاسیم و افزایش ACTH از ویژگی‌های آن است. در درمان، هورمون نگه‌دارنده‌ی نمک نیز به هیدروکورتیزون افزوده می‌شود.
- دیابت نوع 1 ناشی از ایمونوتراپی: در کمتر از حدود 1% بیماران و بیش از همه با مهارکننده‌های PD-1 و PD-L1 دیده می‌شود. سلول‌های سازنده‌ی انسولین در لوزالمعده طی چند روز یا چند هفته آسیب می‌بینند و بخش مهمی از بیماران با کتواسیدوز دیابتی تشخیص داده می‌شوند. این عارضه ماندگار است و به انسولین مادام‌العمر نیاز دارد (دیابت و مقاومت به انسولین، ارتباط سرطان و دیابت).
- نارسایی غده‌ی پاراتیروئید: بسیار نادر است؛ با بی‌حسی، گرفتگی عضلات و انقباض‌های عضلانی ناشی از کاهش کلسیم خود را نشان می‌دهد.
کدام آزمایش‌ها و هر چند وقت یک بار؟
انجمن اندوکرینولوژی اروپا و راهنماهای انکولوژی، آزمایش‌های هورمونی را پیش از آغاز ایمونوتراپی و پیش از هر دوره‌ی درمان توصیه می‌کنند:
- در آغاز درمان: هورمون TSH و T4 آزاد، کورتیزول صبحگاهی (و ترجیحاً ACTH)، قند خون و الکترولیت‌ها (سدیم، پتاسیم، کلسیم).
- پیش از هر دوره‌ی درمان: هورمون TSH و T4 آزاد، قند خون و الکترولیت‌ها؛ به‌ویژه در درمان‌های دارای ایپی‌لیموماب و در صورت وجود نشانه، کورتیزول صبحگاهی.
- پس از پایان درمان نیز: چون عوارض غدد درون‌ریز ممکن است ماه‌ها بعد پدیدار شوند، باید نشانه‌ها پیگیری و معاینه‌های منظم ادامه یابد. در بیمارانی که پیش یا پس از جراحی ایمونوتراپی کوتاه‌مدت دریافت می‌کنند و احتمال بهبودشان بالاست، اهمیت کمبودهای هورمونی ماندگار باز هم بیشتر می‌شود (ایمونوتراپی پیش از جراحی، اثرهای درازمدت درمان سرطان).
در برخی مطالعه‌ها دیده شد که در بیمارانی که دچار عارضه‌ی تیروئیدی می‌شوند، اثربخشی ایمونوتراپی بهتر است. اما این ارتباط مشاهده‌ای است؛ بروز نکردن عارضه به این معنا نیست که درمان مؤثر نیست (خواندن درست پژوهش‌ها).
آزمایش‌های هورمون‌های تیروئید، کورتیزول صبحگاهی، ACTH و الکترولیت‌ها در ترکیه به‌طور گسترده انجام می‌شوند؛ تصویربرداری MRI از هیپوفیز نیز در بسیاری از مراکز به‌آسانی در دسترس است. درمان‌های جایگزینی مانند لووتیروکسین، هیدروکورتیزون یا قرص‌های کورتون هم‌ارز آن، و انسولین با نسخه و تحت پوشش SGK (سازمان تأمین اجتماعی ترکیه) تهیه می‌شوند؛ در دسترس بودن کنونی داروها ممکن است از داروخانه‌ای به داروخانه‌ی دیگر فرق کند. پیگیری مشترک بیماران دریافت‌کننده‌ی ایمونوتراپی توسط بخش‌های انکولوژی و غدد درون‌ریز، شناخت زودهنگام عوارض را آسان‌تر می‌کند. برای شرایط بازپرداخت ایمونوتراپی‌ها می‌توانید به نوشته‌ی ما درباره‌ی شرایط SGK مراجعه کنید.
توصیه‌هایی برای بیماران و همراهان‌شان
- نشانه‌های خود را یادداشت کنید: نشانه‌های تازه‌ای مانند خستگی، سردرد، تپش قلب، تغییر وزن یا سرمایی بودن را با گفتن «از سرطان یا درمان است» نادیده نگیرید؛ آن‌ها را به پزشک خود بگویید.
- آزمایش‌های خون را از دست ندهید: آزمایش‌های تیروئید، قند و الکترولیت‌ها پیش از هر دوره‌ی درمان می‌توانند مشکل را پیش از بروز نشانه‌ها آشکار کنند.
- اگر کورتون مصرف می‌کنید: دارو را خودسرانه قطع نکنید؛ یاد بگیرید که در روزهای بیماری مانند تب، استفراغ یا اسهال چگونه دوز را افزایش دهید و کارت اورژانس همراه داشته باشید.
- داروی تیروئید را درست مصرف کنید: صبح ناشتا، حدود نیم ساعت پیش از صبحانه و جدا از داروهایی مانند آهن و کلسیم بخورید.
- درباره‌ی تغییرات خلق‌وخو هم صحبت کنید: اختلال‌های هورمونی ممکن است به نشانه‌های افسردگی یا تحریک‌پذیری بینجامند (حمایت روانی در انکولوژی).
- در مرحله‌ی تصمیم‌گیری از گرفتن نظر دوم دریغ نکنید.
پرسش‌های پرتکرار
- ایمونوتراپی چگونه بر غده تیروئید اثر می‌گذارد؟
- ایمونوتراپی ممکن است باعث شود دستگاه ایمنی به غده تیروئید حمله کند (تیروئیدیت). معمولاً نخست پرکاری گذرای تیروئید (تپش قلب، تعریق) برای چند هفته و سپس اغلب کم‌کاری ماندگار تیروئید (بی‌حالی، سرمایی بودن، افزایش وزن) پدید می‌آید. حدود 6–7% دریافت‌کنندگان ایمونوتراپی دچار کم‌کاری تیروئید می‌شوند؛ در ایمونوتراپی دوگانه این میزان به 13% می‌رسد. درمان، قرص هورمون تیروئید است.
- هیپوفیزیت چیست و چه نشانه‌هایی دارد؟
- هیپوفیزیت التهاب غده هیپوفیز در مغز است. با سردرد، بی‌حالی شدید، بی‌اشتهایی، تهوع، سرگیجه، افت فشار خون و کاهش سدیم خود را نشان می‌دهد. بیش از همه با درمان‌های دارای ایپی‌لیموماب دیده می‌شود (در درمان ترکیبی 6.4% و با مهارکننده‌های PD-1، 0.4%). چون کمبود کورتیزول می‌تواند زندگی را تهدید کند، تشخیص و درمان سریع لازم است.
- اگر تیروئیدیت یا هیپوفیزیت پدید آید، ایمونوتراپی قطع می‌شود؟
- معمولاً نه. چون کمبودهای هورمونی با قرص جایگزین می‌شوند، پس از مهار نشانه‌ها ایمونوتراپی اغلب ادامه می‌یابد. اگر نشانه‌ها شدید باشد، ممکن است وقفه‌ی کوتاهی داده شود. تصمیم را انکولوژیست و متخصص غدد درون‌ریز با هم می‌گیرند.
- آیا این مشکلات هورمونی برطرف می‌شوند؟
- مرحله‌ی پرکاری تیروئید در تیروئیدیت گذراست، اما کم‌کاری تیروئیدی که پس از آن پدید می‌آید و کمبود کورتیزول ناشی از هیپوفیزیت اغلب ماندگارند. به همین دلیل بیشتر بیماران قرص هورمون تیروئید یا کورتون را برای مدت طولانی، اغلب مادام‌العمر، مصرف می‌کنند.
واژه‌نامه
- مهارکننده‌ی نقطه‌ی وارسی ایمنی
- دارویی که با برداشتن «ترمزهای» دستگاه ایمنی (PD-1، PD-L1، CTLA-4) پاسخ آن را علیه سرطان تقویت می‌کند.
- تیروئیدیت
- التهاب غده تیروئید.
- تیروتوکسیکوز
- افزایش بیش از حد هورمون‌های تیروئید در خون؛ به تپش قلب، تعریق و کاهش وزن می‌انجامد.
- کم‌کاری تیروئید
- کمبود هورمون‌های تیروئید؛ به بی‌حالی، سرمایی بودن و افزایش وزن می‌انجامد.
- هیپوفیزیت
- التهاب غده هیپوفیز در قاعده‌ی مغز.
- هورمون ACTH
- هورمونی که از هیپوفیز ترشح می‌شود و غدد فوق‌کلیه را به ساختن کورتیزول وامی‌دارد.
- کورتیزول
- هورمونی حیاتی که از غدد فوق‌کلیه ترشح می‌شود و در هنگام استرس، فشار خون و قند خون را حفظ می‌کند.
- بحران آدرنال
- وضعیتی اورژانسی ناشی از کمبود ناگهانی کورتیزول، همراه با افت فشار خون، استفراغ و کاهش هوشیاری.
- لووتیروکسین
- قرصی که هورمون تیروئید را جایگزین می‌کند.
دیدگاه آکادمی DROZDOGAN
عوارض غدد درون‌ریز از شایع‌ترین و ماندگارترین عوارض ایمونوتراپی‌اند؛ اما با پیگیری درست و درمان‌های هورمونی ساده می‌توان آن‌ها را بدون وقفه در درمان سرطان مدیریت کرد.
⚡ چرا مهم است
چون نشانه‌هایشان مبهم است، ممکن است نادیده بمانند؛ به‌ویژه کمبود کورتیزول ناشی از هیپوفیزیت اگر شناخته نشود، می‌تواند زندگی را تهدید کند. چون ماندگارند، بر کیفیت زندگی بیمار پس از سرطان نیز اثر می‌گذارند.
✅ نقاط قوت
با آزمایش‌های ساده‌ی خون می‌توان آن‌ها را زود شناخت؛ درمان‌شان ارزان، آسان و مؤثر است. در بیشتر بیماران ایمونوتراپی بدون وقفه ادامه می‌یابد.
⚠️ محدودیت‌ها
داده‌های فراوانی بیشتر از کارآزمایی‌های بالینی به دست آمده‌اند؛ در دنیای واقعی ممکن است موارد خفیف شایع‌تر باشند. هنوز آزمایش قابل اعتمادی وجود ندارد که از پیش نشان دهد کدام بیمار دچار عارضه می‌شود.
🩺 در عمل
پیش از هر دوره‌ی درمان، TSH، T4 آزاد، قند و الکترولیت‌ها را بررسی می‌کنیم؛ در درمان‌های دارای ایپی‌لیموماب و در بی‌حالی بی‌دلیل، کورتیزول صبحگاهی را نیز می‌سنجیم. در صورت شک به هیپوفیزیت، حتی پیش از آماده شدن جواب آزمایش، از آغاز کورتون دریغ نمی‌کنیم و هورمون تیروئید را پس از کورتون می‌دهیم. قواعد روزهای بیماری و کارت اورژانس را حتماً برای بیماران‌مان توضیح می‌دهیم.
❓ پرسش‌های باز
آیا می‌توان نشانگرهایی یافت که بروز عوارض غدد درون‌ریز را از پیش پیش‌بینی کنند؟ آیا در ایمونوتراپی کوتاه‌مدت با هدف درمان قطعی، می‌توان خطر کمبود هورمونی ماندگار را کاهش داد؟
جمع‌بندی: هر بیمار دریافت‌کننده‌ی ایمونوتراپی و همراهانش باید نشانه‌های عوارض تیروئید و هیپوفیز را بشناسند. با تشخیص زودهنگام و درمان هورمونی که به ترتیب درست آغاز شود، این عوارض با اطمینان مدیریت می‌شوند و درمان سرطان اغلب ادامه می‌یابد.
- این نوشته در اکتبر 2026 تهیه شده است.
- داده‌های فراوانی از یک فراتحلیل (2018) شامل 38 کارآزمایی تصادفی‌شده گرفته شده است؛ در داروهای جدید و داده‌های دنیای واقعی ممکن است میزان‌ها متفاوت باشد. توصیه‌های تشخیصی و درمانی، رویکرد کلی راهنماهای انجمن اندوکرینولوژی اروپا (2022)، ESMO و ASCO را بازتاب می‌دهند.
- زمان‌های ذکرشده برای پدیدار شدن نشانه‌ها تقریبی‌اند و از بیماری به بیمار دیگر فرق می‌کنند.
- اطلاعات مربوط به دسترسی به دارو و آزمایش در ترکیه وضعیت کلی را بازتاب می‌دهد. این نوشته با هدف آگاهی‌رسانی عمومی تهیه شده و توصیه‌ی پزشکی فردی نیست. شکل‌ها از متن استخراج شده‌اند. دیدگاه آکادمی از آنِ ماست.
منابع
- Barroso-Sousa R, Barry WT, Garrido-Castro AC et al. Incidence of endocrine dysfunction following the use of different immune checkpoint inhibitor regimens: a systematic review and meta-analysis. JAMA Oncol 2018;4:173-182. doi:10.1001/jamaoncol.2017.3064
- Endocrine-related adverse conditions in patients receiving immune checkpoint inhibition: an ESE clinical practice guideline. Eur J Endocrinol 2022. doi:10.1530/EJE-22-0689
- Haanen J et al. Management of toxicities from immunotherapy: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2022;33:1217-1238. doi:10.1016/j.annonc.2022.10.001
- Schneider BJ et al. Management of immune-related adverse events in patients treated with immune checkpoint inhibitor therapy: ASCO guideline update. J Clin Oncol 2021;39:4073-4126. doi:10.1200/JCO.21.01440
- Incidence of endocrine dysfunction with immune checkpoint inhibitors. The ASCO Post, 2017. ascopost.com
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
