اثربخشی ترکیب ایمونوتراپی در متاستاز مغزی توجه‌ها را جلب کرد

بسیاری از سرطان‌ها در مراحل پیشرفته متاستاز مغزی ایجاد می‌کنند. متاستاز به خروج سلول‌های سرطانی از اندام منشأ و گسترش آن‌ها به بافت‌های دیگر گفته می‌شود و در این وضعیت سرطان مرحله 4. نامیده می‌شود. در بحث متاستاز، متاستاز مغزی هم توجه فراوان پزشکان و هم بیماران و نزدیکانشان را جلب می‌کند. سرطان‌هایی که بیشترین متاستاز را به مغز می‌دهند عبارت‌اند از ریه، پستان، روده بزرگ، ملانوم بدخیم یا سرطان پوست و لنفوم. وقتی سرطانی به مغز متاستاز می‌دهد، سرطان مغز نامیده نمی‌شود، بلکه سرطان گسترش‌یافته به مغز نام می‌گیرد؛ برای نمونه سرطان ریه دارای متاستاز مغزی...

بخش بزرگی از پژوهش‌های سرطان‌شناسی برای پیشگیری از متاستاز یا درمان آن انجام می‌شوند. اما درمان متاستاز مغزی از دیگر متاستازها دشوارتر است؛ علت اصلی آن سد خونی‌مغزیاست که عبور داروها به مغز را کاهش می‌دهد. سد خونی‌مغزی توسط سلول‌های گلیال دستگاه عصبی ایجاد می‌شود و در حالی که اجازه عبور برخی مواد مانند گلوکز یا قند و کافئین را می‌دهد، اجازه عبور مولکول‌های بزرگ‌تر مانند برخی داروها را نمی‌دهد.

چون می‌دانیم درمان متاستازهای مغزی دشوار است، در آزمایش داروهای جدید سرطان در کارآزمایی‌های بالینی بیماران دارای متاستاز مغزی در مراحل اولیه وارد نمی‌شوند. معمولاً پس از تأیید دارو، آن را در گروه بیماران متاستاز مغزی آزمایش می‌کنند و مؤثر بودن داروی جدید در متاستاز مغزی بسیار قابل توجه است.

در تاریخ 23 اوت 2018 در NEJM پژوهشی منتشر شد که بر اساس آن، در بیماران دارای متاستاز مغزی از ملانوم بدخیم، سرطان پوست، ترکیب دوگانه ایمونوتراپی نیوولوماب (Opdivo) و ایپیلیموماب (Yervoy)، در درمان متاستازهای مغزی به اندازه متاستازهای خارج مغزی مؤثر بود.

جزئیات پژوهش

متاستازهای مغزی از علل اصلی مرگ در بیماران ملانوم مرحله 4. هستند. در کارآزمایی‌های بالینی پیشین نیوولوماب همراه با ایپیلیموماب برای درمان ملانوم متاستاتیک، بیماران دارای متاستاز مغزی وارد نشده بودند. در این مطالعه اثربخشی و ایمنی نیوولوماب به‌اضافه ایپیلیموماب در بیماران ملانوم که پیش‌تر درمانی برای متاستاز مغزی دریافت نکرده بودند ارزیابی شد.

در این پژوهش چندمرکزی و برچسب‌باز به نام CheckMate 204 که یک کارآزمایی بالینی فاز 2 بود، بیمارانی با دست‌کم یک متاستاز مغزی قابل اندازه‌گیری به قطر 0.5 تا 3 cm، بدون دریافت پرتودرمانی و بدون علائم عصبی یا شکایت مرتبط با مغز وارد شدند؛ تعداد آن‌ها 94 نفر بود.

به بیماران نیوولوماب (به ازای هر کیلوگرم 1 mg) به‌اضافه ایپیلیموماب (به ازای هر کیلوگرم 3 mg)، هر 3 هفته یک‌بار به تعداد 4 دوز داده شد. سپس نیوولوماب (به ازای هر کیلوگرم 3 mg)، هر 2 هفته یک‌بار تا پیشرفت بیماری یا بروز عوارض جانبی غیرقابل قبول ادامه یافت.

نقطه پایانی اصلی مطالعه، درصد بیماران دارای بیماری پایدار برای دست‌کم 6 ماه، پاسخ کامل یا پاسخ نسبی بود که به‌عنوان میزان سود بالینی داخل‌جمجمه‌ای (درون مغز) تعیین شد.

نتایج پژوهش

• در میانه پیگیری 14 ماهه، در 94 بیمار، میزان سود بالینی داخل‌جمجمه‌ای % 57 بود.
• در این درمان ترکیبی ایمونوتراپی، پاسخ کامل به میزان % 26، پاسخ نسبی % 30 و بیماری پایدار برای دست‌کم 6 ماه % 2 بود.
• میزان سود بالینی خارج‌جمجمه‌ای (خارج مغز) % 56 بود.
• موارد مرتبط با درمان از درجه 3 یا 4 (جدی) از نوع عارضه جانبی در % 7 بیماران گزارش شد (از این عوارض، % 55 به مغز و دستگاه عصبی مربوط بودند). یک بیمار بر اثر ایمنی و میوکاردیت مرتبط با آن، یعنی التهاب عضله قلب، جان باخت. نمایه عوارض جانبی و ایمنی این ایمونوتراپی دوگانه مشابه گزارش‌ها در بیماران ملانوم بدون متاستاز مغزی بود.

در نتیجه در این مطالعه مشخص شد درمان ایمونوتراپی نیوولوماب همراه با ایپیلیموماب در بیماران ملانوم دارای متاستاز مغزی، اثربخشی بالینی معناداری هم‌سطح متاستازهای خارج مغزی دارد.