Beyin metastazında immunoterapiya kombinasiyasının təsirli olması diqqət çəkdi

Bir çox xərçəng irəliləmiş mərhələlərdə beyin metastazı verir. Metastaz xərçəng hüceyrələrinin yarandığı orqandan kənara çıxaraq digər toxumalara yayılmasına deyilir və bu halda xərçəng 4-cü mərhələ adlandırılır. Metastazdan söhbət gedəndə beyin metastazı həm həkimlərin, həm də xəstə və yaxınlarının böyük marağına səbəb olur. Beyinə ən çox metastaz verən xərçənglər ağciyər, süd vəzi, kolon xərçəngi, bədxassəli melanoma (dəri xərçəngi) və limfomadır. Xərçəng beyinə metastaz verdikdə beyin xərçəngi deyil, beyinə metastaz vermiş xərçəng adlandırılır; məsələn, beyin metastazı vermiş ağciyər xərçəngi kimi...

Onkologiya sahəsində aparılan araşdırmaların böyük hissəsi metastazların ya qarşısını almağa, ya da müalicəsinə yönəlir. Lakin beyin metastazının müalicəsi digər metastazlardan daha çətindir; bunun əsas səbəbi qan-beyin baryerinin dərmanların beyinə keçidini azaltmasıdır. Qan-beyin baryeri sinir sisteminə aid qlial hüceyrələr tərəfindən yaradılır və qlükoza (şəkər), kofein kimi bəzi maddələrin keçməsinə icazə versə də, bəzi dərmanlar kimi daha böyük molekulların keçməsinə icazə vermir.

Beyin metastazlarının müalicəsinin çətin olduğu bilindiyinə görə xərçəng müalicəsində yeni dərmanların sınandığı klinik tədqiqatlara beyin metastazı olan xəstələr erkən dövrdə daxil edilmir. Adətən dərman təsdiq aldıqdan sonra beyin metastazı olan xəstə qrupunda sınanır və yeni dərmanın beyin metastazında təsirli olması olduqca diqqətçəkən vəziyyətdir.

23 avqust 2018 tarixində NEJM adlı elmi jurnalda dərc olunan araşdırmaya görə beyin metastazı vermiş dəri xərçəngi bədxassəli melanoması olan xəstələrdə ikili immunoterapiya kombinasiyası nivolumab (Opdivo) və ipilimumab (Yervoy) beyin metastazlarının müalicəsində beyindən kənar metastazlar qədər təsirli tapıldı.

Tədqiqatın təfərrüatları

Beyin metastazları 4-cü mərhələ melanomalı xəstələrdə ölümlərin aparıcı səbəblərindəndir. Metastatik melanoma müalicəsində ipilimumabla birləşdirilmiş nivolumabla bağlı əvvəlki klinik tədqiqatlara beyin metastazı olan xəstələr daxil edilməmişdir. Bu tədqiqatda əvvəllər beyin metastazına yönəlmiş müalicə almamış melanomalı xəstələrdə nivolumab və ipilimumabın effektivliyi və təhlükəsizliyi qiymətləndirildi.

Bu açıq etiketli, çoxmərkəzli CheckMate 204 adlı faza 2 klinik tədqiqatına diametri 0.5 ilə 3 cm arasında ən azı bir ölçülə bilən beyin metastazı olan, radioterapiya almamış və nevroloji simptomları (beyinlə bağlı şikayəti) olmayan 94 xəstə daxil edildi.

Xəstələrə nivolumab (kiloqram başına 1 mg) və ipilimumab (kiloqram başına 3 mg) hər 3 həftədən bir 4 doza tətbiq edildi. Sonra nivolumab (kiloqram başına 3 mg) hər 2 həftədən bir proqressiya (xəstəliyin irəliləməsi) və ya qəbuledilməz əlavə təsirlər yaranana qədər davam etdirildi.

Tədqiqatın ölçmək istədiyi ilkin sonlanma nöqtəsi ən azı 6 ay stabil xəstəliyi olan xəstələrin faizi, tam cavab və ya qismən cavab kimi müəyyən edilən intrakranial (beyindaxili) klinik fayda göstəricisi kimi müəyyənləşdirildi.

Tədqiqatın nəticələri

• Median (ortanca) 14 ay izlənən 94 xəstənin intrakranial klinik fayda göstəricisi % 57 idi.
• Bu kombinasiya immunoterapiya müalicəsinə tam cavab göstəricisi % 26, qismən cavab göstəricisi % 30, ən azı 6 ay stabil xəstəlik göstəricisi % 2 idi.
• Ekstrakranial (beyindən kənar) klinik fayda göstəricisi % 56 idi.
• Müalicəyə bağlı 3 və ya 4-cü dərəcəli (ciddi) əlavə təsir xəstələrin % 7-sində bildirildi (bu əlavə təsirlərin % 55-i beyin və sinir sistemi ilə əlaqəli idi). Bir xəstə immun əlaqəli miokardit (ürək əzələsinin iltihabı) səbəbindən həyatını itirdi. Bu ikili immunoterapiya tətbiqinin əlavə təsir/təhlükəsizlik profili beyin metastazı olmayan melanomalı xəstələrdə bildirilənə bənzəyirdi.

Nəticədə bu tədqiqatda ipilimumabla birləşdirilmiş nivolumab immunoterapiya müalicəsinin beyin metastazı olan melanomalı xəstələrdə beyindən kənar metastazlara bərabər şəkildə klinik əhəmiyyətli effektivliyə malik olduğu tapıldı.