رفتن به محتوا
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · متخصص انکولوژی پزشکی

کاهش وزن با کدام رژیم سالم است؟ کم‌چرب یا کم‌کربوهیدرات؟

کاهش وزن با کدام رژیم سالم است؟ کم‌چرب یا کم‌کربوهیدرات؟

بحث میان رژیم‌های کم‌چرب و گیاهی با رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و حیوانی، مدت‌هاست ادامه دارد. تصور می‌شود کربوهیدرات‌های دارای شاخص گلیسمی بالا (که قند خون را سریع بالا می‌برند)، با افزایش ترشح انسولین پس از غذا باعث ذخیره چربی در بدن و چاقی می‌شوند. از سوی دیگر، در 1 گرم کربوهیدرات و 1 گرم پروتئین، 4 کالری وجود دارد؛ درحالی‌که 1 گرم چربی، 9 کالری دارد. بنابراین، مجموع کالری الگوهای غذایی پرچرب، مانند رژیم کتوژنیک، می‌تواند بیشتر باشد.

آیا هر کاهش وزنی سالم است؟

درحالی‌که گفته می‌شود رژیم‌های کم‌چرب و گیاهی برای سلامت سودمندترند، درباره رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و حیوانی نیز ادعا می‌شود که می‌توانند سریع‌تر وزن را کاهش دهند و تعادل قند خون را بهتر حفظ کنند.

 اما واقعیت چیست؟ اطلاعات مطرح‌شده درباره این الگوهای تغذیه‌ای تا چه اندازه درست‌اند؟  برای پاسخ به همه این پرسش‌ها، «Nature Medicine» نتایج مقاله‌ای تازه را که در این مجله منتشر شده است، برای شما خوانندگان گردآوری کردیم.

2021 سال انتشار این مطالعه است که هدف اصلی آن بررسی اثر رژیم‌های کم‌چرب گیاهی و رژیم‌های کم‌کربوهیدرات حیوانی بر مجموع کالری دریافتی روزانه بود.

این مطالعه با میانگین سنی 30 سال و با 20 شرکت‌کننده انجام شد. شرکت‌کنندگان دارای اضافه‌وزن با میانگین شاخص توده بدنی (BMI) 27,8 kg m2 (دارای اضافه‌وزن)، برای 2 هفتهبه گروه‌های تغذیه‌ای متفاوت تقسیم شدند. بااین‌حال، یکی از شرکت‌کنندگان به دلیل هیپوگلیسمی (پایین بودن قند خون) مطالعه را ترک کرد.

  • شرکت‌کنندگان گروه نخست از رژیم کم‌چرب و گیاهی (% 10.3 چربی، % 75.2 کربوهیدرات، %14.5 پروتئین) پیروی کردند؛
  • شرکت‌کنندگان گروه دوم نیز از رژیم کم‌کربوهیدرات و کتوژنیک (% 75.8 چربی، % 10.0 کربوهیدرات، 14.2% پروتئین) پیروی کردند.

درحالی‌که الگوی رژیم کم‌چرب فقط شامل غذاهای گیاهی بود؛ از مواد غذایی موجود در الگوی رژیم کم‌کربوهیدرات، %82 منشأ حیوانی داشتند. وجه مشترک این دو الگو، کم بودن مقدار غذاهای فراوری‌شده بود.

مقایسه مجموع انرژی دریافتی

در پایان 2 هفته، مجموع کالری مصرفی شرکت‌کنندگانی که 2 الگوی متفاوت تغذیه‌ای را دنبال می‌کردند، محاسبه شد.

نتایج مطالعه نشان داد شرکت‌کنندگان پیرو الگوی کم‌چرب و گیاهی، روزانه به‌طور متوسط 689 ± 73 کالری کمتر مصرف می‌کردند.

همچنین، مجموع کالری دریافتی شرکت‌کنندگان پیرو هر الگو در هفته‌های 1 و 2 بررسی شد. این بررسی نشان داد در شرکت‌کنندگان پیرو رژیم کم‌چرب و گیاهی، مجموع کالری روزانه مصرفی میان هفته‌های 1 و 2 تفاوتی نداشت؛ اما شرکت‌کنندگان پیرو رژیم کم‌کربوهیدرات و کتوژنیک، در هفته 2 نسبت به هفته 1، روزانه 312±46 کالری کمتر مصرف کردند.

مقایسه رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و کم‌چرب از نظر مجموع انرژی دریافتی روزانه

در شکل بالانموداری دیده می‌شود که نشان می‌دهد افراد پیرو رژیم کم‌کربوهیدرات و حیوانی (برای مثال کتوژنیک)، در مجموع انرژی روزانه بیشتری دریافت می‌کنند.

مقایسه از نظر کاهش وزن

در پایان مطالعه، ارزیابی کاهش وزن شرکت‌کنندگان در مدت 2 هفته نشان داد افرادی که از الگوی کم‌چرب پیروی کرده بودند، به‌طور متوسط 1.09±0.32 kgو افرادی که از رژیم کم‌کربوهیدرات پیروی کرده بودند، به‌طور متوسط 1.77±0.32 kg وزن کم کردند. کاهش وزن در گروه پیرو رژیم کتوژنیک کمی بیشتر بود.

با کدام رژیم چقدر وزن کم می‌شود؛ کم‌چرب یا کتوژنیک؟

از دست دادن عضله هنگام تلاش برای دوری از کربوهیدرات…

برای آنکه درباره مجموع وزن کاهش‌یافته با این دو الگوی متفاوت بدانیم این کاهش از کدام بخش بدن بوده است، از اسکن DEXA استفاده شد. اگرچه اسکن DEXA بیشتر به‌عنوان دستگاهی برای اندازه‌گیری تراکم استخوان شناخته می‌شود، می‌توان از آن برای اندازه‌گیری بخش‌های بدن، توده بدون چربی و توده چربی فرد نیز استفاده کرد.

نتیجه اسکن نشان داد که کل کاهش وزن شرکت‌کنندگان پیرو الگوی کم‌چرب و گیاهی از توده چربی بوده است؛ اما کاهش وزن شرکت‌کنندگان پیرو رژیم کم‌کربوهیدرات و کتوژنیک، بیشتر از توده عضلانی بوده است.

رژیم کم‌چرب در برابر کتوژنیک؛ چه مقدار چربی از دست می‌رود؟

در شکل بالامشاهده می‌شود افرادی که الگوی کم‌کربوهیدرات (کتوژنیک) را انتخاب کرده‌اند، به شکل ایدئال لاغر نشده‌اند؛ زیرا کاهش وزن آن‌ها از بافت چربی اندک بوده است.

چرا رژیم کتو شکست خورد؟

در واقع، بر اساس این دیدگاه که غذاهای پرکربوهیدرات سطح انسولین را بالا می‌برند و به شکل توده چربی ذخیره می‌شوند، نتیجه باید کاملاً برعکس می‌بود. اما بر اساس نتایج مطالعه، می‌بینیم که واقعیت با این نظریه تفاوت دارد. بله، کربوهیدراتی که بیش‌ازحد مصرف شود به شکل چربی ذخیره می‌شود؛ اما اگر کالری موردنیاز روزانه تجاوز نکند، به شکل چربی ذخیره نمی‌شود و برای تولید انرژی مصرف می‌شود.

مهم است که کربوهیدرات از چه غذاهایی تأمین می‌شود

کربوهیدرات‌های این مطالعه از غذاهای سالم و گیاهی تأمین می‌شدند و مصرف غذاهای بسته‌بندی‌شده محدود بود. از سوی دیگر، اینکه کاهش وزن افراد پیرو رژیم کتوژنیک و کم‌کربوهیدرات، با وجود دریافت زیاد پروتئین از توده عضلانی بود، نتیجه قابل‌توجهی محسوب می‌شد. معنادارترین توضیح برای این نتیجه آن است که در رژیم‌های کم‌کربوهیدرات مانند کتوژنیک، بدن از کربوهیدرات موجود در عضلات استفاده می‌کند و در نتیجه عضله و آب از دست می‌دهد.

وقتی موضوع کاهش وزن سالم است، هدف اصلی افراد رژیم‌گیرنده باید کاهش وزن همراه با کمک به سلامتشان باشد. کاهش وزن سالم، کاهش توده چربی است، نه عضله و آب. بنابراین، در روند کاهش وزن، علاوه بر مقدار کاهش وزن، دانستن اینکه این وزن از کجا کم شده نیز اهمیت دارد.

دیدگاه و خلاصه

با بررسی نتایج مطالعه مطرح‌شده در مقاله می‌بینیم که میان رژیم‌های کم‌چرب و گیاهی و رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و کتوژنیک، تفاوت بسیار آشکاری در کاهش وزن وجود ندارد. بااین‌حال، علاوه بر اینکه رژیم در مجموع چند کیلوگرم وزن کم می‌کند، محل کاهش وزن نیز مهم است. اینکه وزن ازدست‌رفته با رژیم کم‌چرب و گیاهی از چربی است، نشان می‌دهد این الگو روش سالم‌تری برای کاهش وزن است. درعین‌حال، در سراسر جهان آشفتگی‌ای از رژیم‌ها وجود دارد که شمارشان به 100 می‌رسد و با شعارهای گوناگون بازاریابی می‌شوند. US News & World Report برای رفع ابهام‌ها درباره الگوهای تغذیه‌ای، 10 سال است که با گروه بزرگی از دانشمندان و متخصصان تغذیه، رژیم‌ها را بر اساس ویژگی‌ها و توانایی‌هایشان رتبه‌بندی می‌کند. امسال، در فهرست این مجموعه که در مجموع 39 رژیم را رتبه‌بندی کرد، با عنوان «بهترین رژیم‌ها»، رژیم کتوژنیک در جایگاه 37قرار گرفت. الگوهای کم‌چرب و عمدتاً گیاهی مانند رژیم مدیترانه‌ای، رژیم DASH، گیاه‌خواری و فلکسیترین توانستند در میان 10 رتبه نخست فهرست قرار بگیرند.  «سالم‌ترین» رژیم، که سال‌هاست در صدر فهرست قرار دارد، الگوی رژیم مدیترانه‌ای بود. الگوی مدیترانه‌ای از نظر غذاهای سرشار از چربی اشباع و شکر مانند غذاهای بسته‌بندی‌شده، گوشت‌های فراوری‌شده و غذاهای سرخ‌کرده فقیر و از نظر غذاهای سالم مانند سبزی، میوه، حبوبات خشک، مغزها، ماهی، روغن زیتون و گوشت سفید بدون پوست غنی است. همچنین در الگوی مدیترانه‌ای هیچ غذایی کاملاً ممنوع نمی‌شود و فقط میزان مصرف محدود می‌شود. این ویژگی، رژیم مدیترانه‌ای را در مقایسه با سایر الگوها بسیار پایدارتر، سالم‌تر و متعادل‌تر می‌کند. بنابراین، توصیه می‌کنیم هم برای کاهش وزن و هم برای کمک به محافظت از خود در برابر بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری قلبی‌عروقی، سرطان و بیماری‌های روده، مطابق الگوی مدیترانه‌ای تغذیه کنید.

منابع

1. Hall K. D, Guo J, Courville A. B et al. Effect of a plant-based, low-fat diet versus an animal-based, ketogenic diet on ad libitum energy intake. Nature Medicine, 21 Ocak 2021.

2. F. Perry Wilson. Keto vs Plant-Based Eating: Is the Carb-Insulin Model Correct? - Medscape - Jan 27, 2021.

درخواست نوبت

هوش مصنوعی DROZDOGAN

این مقاله را با هم بررسی کنیم

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

هوش مصنوعی DROZDOGAN

دستیار Drozdogan

کاهش وزن با کدام رژیم سالم است؟ کم‌چرب یا کم‌کربوهیدرات؟

درباره مقاله بپرسید و پاسخ‌ها را همراه با منابع منتشرشده در سایت ما بخوانید.

اطلاعات گفت‌وگو و حریم خصوصی

این گفت‌وگو را دستیار Drozdogan پاسخ می‌دهد. مدیران مجاز سایت ممکن است آن را برای بررسی کیفیت بازبینی کنند. اطلاعات شخصی را به اشتراک نگذارید.

پاسخ‌ها با زیرساخت OpenAI تهیه می‌شوند. پرسش‌ها و پاسخ‌ها در آن سرویس پردازش می‌شوند؛ سوابق گفت‌وگو در سایت ما ذخیره می‌شوند. اطلاعات هویتی، تماس یا سلامت شخصی را به اشتراک نگذارید.

0 / 1000

فقط برای اطلاع‌رسانی است؛ تشخیص شخصی یا توصیه درمانی ارائه نمی‌شود.

مقاله‌های مرتبط

مقاله‌های دیگر درباره این موضوع را بخوانید.

فهرست بهترین رژیم‌های غذایی – تغذیه در پزشکی

علم تغذیه – بررسی همه‌جانبه تغذیه با مجموعه مقالات تازه

اگرچه تغذیه به مهم‌ترین موضوع سلامت تبدیل شده است، آموزش تغذیه در جهان کافی نیست؛ برای مثال، کمتر از 1% پرسش‌های آزمون دانشکده‌های پزشکی به موضوع‌های تغذیه مربوط‌اند.

3 دقیقه مطالعه

فهرست بهترین رژیم‌های غذایی – تغذیه در پزشکی

مبانی تغذیه – راهنمای انرژی و درشت‌مغذی‌ها در سراسر زندگی

تغذیه ناکافی یا ناسالم عامل خطر عمده بیماری‌های مزمن و نخستین علت مرگ‌های قابل پیشگیری است. رژیم‌های ناکافی که امروز در مفهوم «تغذیه نامناسب» نیز قرار می‌گیرند، در یک مورد از هر پ…

24 دقیقه مطالعه

از تازه‌ها باخبر بمانید

مقاله‌های تازه و پیشرفت‌های علمی را از طریق ایمیل دریافت کنید.

Google Analytics در صفحات عمومی مستقل از این پنجره کار می‌کند و ممکن است از کوکی‌های تحلیلی استفاده کند. انتخاب شما در اینجا فقط خدمات خارجی را کنترل می‌کند.