خطر سرطان در خانواده بیماران مبتلا به سرطان پستان زودرس چقدر افزایش می‌یابد؟

سرطان پستان زودرس معمولاً به سرطانی گفته می‌شود که پیش از 40 سالگی تشخیص داده شود. اهمیت آن در این است که عواملی مانند استعداد ژنتیکی و خانوادگی در این گروه سنی نقش بیشتری دارند و تصور می‌شود سیر کلی بیماری تهاجمی‌تر باشد. ازاین‌رو، بیماران مبتلا به سرطان پستان زودرس برای بررسی خطر سرطان خانوادگی و عوامل ژنتیکی اهمیت زیادی دارند.

سرطان‌های پستان زودرس حدود 5% تا 10% همه موارد سرطان پستان را تشکیل می‌دهند. این میزان ممکن است میان کشورها و جوامع متفاوت باشد. به‌طور کلی، در چند دهه اخیر با پیشرفت غربالگری و افزایش آگاهی، شمار زنان با تشخیص سرطان پستان افزایش یافته است. اما داده روشنی درباره افزایش چشمگیر فراوانی سرطان پستان زودرس وجود ندارد.

تصور می‌شود عوامل ژنتیکی و خانوادگی در زنانی که در سن کم سرطان پستان در آن‌ها تشخیص داده می‌شود، نقشی بزرگ‌تر دارند. همچنین معلوم است موارد تشخیص‌داده‌شده در سن جوانی ممکن است تهاجمی‌تر و با سیر نامطلوب‌تر بیماری همراه باشند. بنابراین پیگیری و پژوهش درباره سرطان پستان زودرس اهمیت دارد.

خطر سرطان در خانواده افراد مبتلا به سرطان زودرس

خطر سرطان پستان زودرس با افزایش شمار خویشاوندان زن درجه اول مبتلا به سرطان پستان بیشتر می‌شود. درعین‌حال، خطر ایجاد انواع دیگر سرطان در خویشاوندان درجه اول بیماران مبتلا به سرطان پستان نیز افزایش می‌یابد. مشخص شده به‌ویژه خطر سرطان تخمدان و پروستات در خویشاوندان این افراد بیشتر است.

درباره اینکه خویشاوندان درجه اول بیماران مبتلا به سرطان پستان زودرس (EB) تا چه اندازه در معرض برخی سرطان‌های زودرس دیگرند، قطعیت کمتری وجود دارد. ارتباط‌های گوناگونی میان سرطان پستان و دیگر سرطان‌ها در خویشاوندان درجه اول در همه سنین گزارش شده است.

تجمع سرطان در برخی خانواده‌ها ممکن است ناشی از استعداد ژنتیکی یا جهش‌های اکتسابی حاصل از عوامل محیطی مشترک باشد.

مطالعه موضوع این نوشته با استفاده از گروهی خانوادگی، آینده‌نگر و مبتنی بر جمعیت در فنلاند، هدف داشت خطر نسبی سرطان‌های زودرس دیگر، یعنی EB غیر از سرطان پستان، را در اعضای خانواده مبتلایان به سرطان پستان EB برآورد کند.

جزئیات مطالعه

مطالعه‌ای در فنلاند که به افزایش خطر دیگر سرطان‌های زودرس در برخی خویشاوندان زنان مبتلا به سرطان پستان زودرس اشاره می‌کند، در 19 آوریل 2023 در مجله International Journal of Cancer منتشر شد.

مطالعه، موارد سرطان پستان زودرس در زنان 40 ساله یا جوان‌تر و خانواده‌های آنان را بین سال‌های 1970 و 2012 بررسی کرد. پژوهشگران با داده‌های ثبت سرطان و سامانه جمعیتی فنلاند، درمجموع 54753 خویشاوندِ 5562 زن با تشخیص سرطان پستان زودرس را ارزیابی کردند. اگر سرطان در خانواده‌ای رخ داده بود که پیش‌تر بیماری در آن تشخیص گرفته بود، خانوادگی دانسته می‌شد؛ و اگر پیش از 41 سالگی تشخیص داده می‌شد، زودرس به شمار می‌آمد.

• مطالعه دریافت تنها در 5,5% خویشاوندان، موارد سرطان زودرس از نوعی غیر از سرطان پستان بود.
• مشخص شد فرزندان بیماران مبتلا به سرطان پستان، 27% خطر بیشترِ دیگر سرطان‌های زودرس دارند و خطر سرطان زودرس پانکراس در خواهران و برادران بیماران 7,6 برابر بیشتر است.
• همچنین در فرزندان خواهران و برادران بیماران، خطر سرطان بیضه و تخمدان به‌طور معناداری افزایش یافته بود.

پژوهشگران می‌گویند خطر خانوادگی به سرطان‌های زودرس مختلف، به‌ویژه تخمدان، بیضه و پانکراس، و به فراتر از خویشاوندان درجه اول گسترش می‌یابد. بااین‌حال، ناشناخته‌های سازوکارهای ژنتیکی و محیطی به پژوهش بیشتری نیاز دارند.

از محدودیت‌های احتمالی مطالعه آن است که نویسندگان نتوانستند افراد دارای نشانگان سرطان ارثی یا جهش‌های ژنی نگران‌کننده مانند حاملان BRCA را شناسایی کنند. اما آنان می‌گویند با توجه به شمار کم سرطان تخمدان در خویشاوندان درجه اول بیماران تشخیص‌گرفته، شمار حاملان BRCA احتمالاً کم بوده است.

به‌طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهند خطر خانوادگی در مقایسه با یک عامل ژنتیکی منفرد، معمولاً «از نظر ریاضی و آماری مسئله‌ای بسیار پیچیده‌تر» است. یک احتمال، مواجهه محیطی مشترک میان اعضای خانواده است که خطر سرطان را افزایش می‌دهد.

این مطالعه چه چیز تازه‌ای ارائه کرد؟

در این مطالعه، پژوهشگران با گروهی بزرگ، آینده‌نگر و مبتنی بر جمعیت، خطر خانوادگی سرطان‌های زودرس مختلف را در خویشاوندان زنان مبتلا به سرطان پستان زودرس برآورد می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهند خطر خانوادگی، علاوه بر خویشاوندان درجه اول، سرطان‌های زودرس متفاوتی از جمله تخمدان، بیضه و پانکراس را نیز دربر می‌گیرد.

نتیجه

در نتیجه، مطالعه افزایش خطر سرطان زودرس بیضه، تخمدان و پانکراس را در خویشاوندان بیماران مبتلا به سرطان پستان زودرس نشان داد. این افزایش ممکن است با تعامل عوامل ژنتیکی و محیطی توضیح داده شود. در فرزندان زنان مبتلا به سرطان پستان زودرس، نسبت به دیگر سرطان‌های زودرس خطر بیشتری مشاهده شد. بااین‌حال، این خطر ممکن است با اثر مشترک عوامل ژنتیکی و محیطی مرتبط باشد و مطالعه در تفکیک سهم دقیق آن‌ها با دشواری روبه‌روست.

از نقاط قوت مطالعه، استفاده از داده‌های ثبتی مبتنی بر جمعیت و امکان پیوند دادن ثبت سرطان با سامانه اطلاعات جمعیت است که بررسی قابل‌اعتماد خویشاوندان مبتلا به سرطان را فراهم می‌کند. این ساختار نشان می‌دهد گروهی شامل بیماران سرطانی تشخیص‌گرفته در سن کم، برای ارزیابی تجمع خانوادگی سرطان و علت‌های این ارتباط، به‌ویژه نیرومند است.

اما محدودیت احتمالی مطالعه، ناتوانی در شناسایی دقیق افراد خانواده دارای نشانگان سرطان ارثی و جهش‌های ژنی مستعدکننده است. داده‌ها اطلاعات جامعی درباره این جهش‌ها ندارند. این امر ممکن است در مشاهده خطر بیشتر در فرزندان زنان مبتلا به سرطان پستان زودرس، در مقایسه با انواع دیگر سرطان، نقش داشته باشد. پژوهش‌های آینده شاید به درک بهتر اثر دقیق این عوامل و تدوین راهبردهای مؤثرتر غربالگری و پیشگیری برای بیماران مبتلا به سرطان پستان زودرس و خانواده‌هایشان کمک کنند.