خطر سرطان دوم پس از سرطان پستان در حاملان جهش BRCA1 و BRCA2

سرطان پستان شایع‌ترین سرطان زنان در سراسر جهان است. اما بعضی عوامل ژنتیکی، پس از درمان و بهبودی این سرطان، خطر سرطان اولیهٔ دوم را افزایش می‌دهند.

سرطان اولیهٔ دوم سرطانی تازه است که مستقل از سرطان نخست، در بافت یا اندامی دیگر ایجاد می‌شود.

به‌ویژه واریانت‌های بیماری‌زای ژن‌های BRCA1 و BRCA2 این افزایش را برجسته‌تر می‌کنند. واریانت بیماری‌زا تغییر در ساختار ژن است که ممکن است به بیماری منجر شود یا جهشی با این ویژگی است.

مطالعه‌ای گسترده در انگلستان که در 29 اکتبر 2024 در Journal of Clinical Oncology منتشر شد، نشان داد حاملان واریانت‌های بیماری‌زای BRCA1/BRCA2 پس از سرطان پستان در معرض خطر بالای سرطان اولیهٔ دوم‌اند. نتایج تأکید می‌کنند این بیماران باید برای پیشگیری از ایجاد سرطان دوم اقدام کنند.

مطالعه‌ای دربارهٔ خطر سرطان بعدی در حاملان جهش BRCA

این مطالعه بر افرادی انجام شد که طی سال‌های 1995 و 2019 در مراکز ژنتیک بالینی NHS انگلستان تشخیص سرطان پستان گرفته بودند؛ 25811 زن و 480 مرد بررسی شدند. وجود واریانت‌های بیماری‌زای ژن‌های BRCA1 و BRCA2 در آنان ارزیابی شد. یافته‌ها نشان دادند پس از سرطان پستان، بیماران حامل واریانت BRCA نه‌تنها در پستان مقابل، بلکه برای انواع دیگر سرطان نیز در معرض خطر بالا قرار دارند.

در مجموع، 1840 زن حامل واریانت بیماری‌زای BRCA1 و 1750 زن حامل BRCA2 شناسایی شدند.

مقایسهٔ خطر سرطان اولیهٔ دوم پس از تشخیص سرطان پستان

در افراد دارای تغییرات ژن‌های BRCA1 و BRCA2، خطر ایجاد سرطان دیگری پس از سرطان پستان بیش از افراد فاقد این تغییرات است. جزئیات این افزایش خطر چنین‌اند:

خطرها برای حاملان BRCA1:

• سرطان پستان مقابل: در زنان دارای جهش BRCA1، خطر سرطان تازه در پستان مقابل حدود 3.6 برابر بیشتر از غیرحاملان بود.
• سرطان تخمدان: خطر سرطان تخمدان در این افراد 33 برابر است.
• سرطان‌های دیگر: خطر ابتلا به انواع دیگر سرطان در حاملان BRCA1، 1.45 برابر است.
• سرطان کولورکتال: خطر سرطان روده در این افراد نیز حدود 2.9 برابر است.

خطرها برای حاملان BRCA2:

• سرطان پستان مقابل: خطر سرطان پستان مقابل در افراد دارای جهش BRCA2، 2.4 برابر بیشتر بود.
• سرطان تخمدان: خطر سرطان تخمدان 12 برابر افزایش یافته است.
• سرطان پانکراس: خطر سرطان پانکراس حدود 3.6 برابر بیشتر از غیرحاملان است.

خطر درازمدت ایجاد سرطان: نرخ‌های تجمعی 10 ساله

مطالعه با ارائهٔ نرخ‌های خطر تجمعی یا انباشتهٔ 10 ساله پس از سرطان پستان، خطر درازمدت ایجاد سرطان را نیز نشان می‌دهد:

• حاملان BRCA1: پستان مقابل 16%، سرطان تخمدان 6.3%، سرطان‌های غیر از پستان و تخمدان 7.8%
• حاملان BRCA2: پستان مقابل 12%، سرطان تخمدان 3%، سرطان‌های غیر از پستان و تخمدان 6.2%
• غیرحاملان: پستان مقابل 3.6%، سرطان تخمدان 0.4%، سرطان‌های غیر از پستان و تخمدان 4.9%

خطر سرطان در مردان حامل BRCA2

مطالعه نشان داد مردان حامل BRCA2 نیز در معرض خطر سرطان اولیهٔ دوم‌اند. خطر سرطان پستان مقابل در مردان حامل BRCA2، در مقایسه با مردان غیرحامل، 13.1 برابر (HR = 13.1، 95% GA = 1.19–1.46) و خطر ایجاد سرطان پروستات در آنان 5.6 برابر بیشتر است (HR = 5.61، 95% GA = 1.96–16.0).

اهمیت و نتایج مطالعه

این مطالعهٔ گسترده نشان می‌دهد بیماران سرطان پستان دارای واریانت بیماری‌زای BRCA1 و BRCA2، نه‌تنها پس از درمان از نظر بقا، بلکه در درازمدت از نظر سرطان‌های دیگر نیز باید دقیق پیگیری شوند. توصیه می‌شود با توجه به خطر بیشتر سرطان پستان مقابل یا سرطان‌های دیگر مانند تخمدان، پانکراس و کولورکتال، این بیماران پس از سرطان پستان در برنامهٔ غربالگری دقیق‌تری قرار گیرند.

پژوهشگران با تأکید بر خطر بالای حاملان واریانت BRCA می‌گویند این بیماران باید با اقداماتی برای پیشگیری یا تشخیص زودهنگام سرطان، بهتر پیگیری شوند.