مطالعات ایمنی‌درمانی و درمان هدفمند، برای مزوتلیومای بدخیم امید آفریدند

سرطانی به نام مزوتلیومای بدخیم چیست و در کدام اندام دیده می‌شود؟

ریه‌های ما با پرده‌ای دو بخشی به نام پلور پوشیده شده‌اند. پلور مانند بالشتکی محافظ از ریه حفاظت می‌کند. لایه داخلی پلور که مستقیماً به ریه چسبیده است، پلور احشایی نامیده می‌شود و لایه بیرونی آن پلور جداری نام دارد. پلور، یعنی پرده ریه، از مزوتلیوم و بافت‌های پشتیبان تشکیل شده است. بین پلور احشایی و جداری، مقدار کمی مایع وجود دارد که توسط سلول‌های مزوتلیال ساخته می‌شود. بافت‌هایی مشابه ساختار پرده پلور ریه در بخش‌های دیگر بدن نیز وجود دارند. این بافت‌ها در اطراف شکم صفاق و در اطراف قلب پریکارد نامیده می‌شوند. مزوتلیومای بدخیم نام سرطانی است که از این پرده‌ها منشأ می‌گیرد. مزوتلیومای بدخیم در %80 بیماران از پرده پلور منشأ می‌گیرد.

علت مزوتلیومای بدخیم چیست؟

مهم‌ترین علت مزوتلیومای بدخیم، مواجهه با آزبست است. به‌ندرت عوامل ژنتیکی و ویروسی به نام Simian 40 نیز موجب آن می‌شوند.

آزبست نام مشترک گروهی از مواد معدنی با ساختار الیافی است که به‌طور طبیعی در طبیعت یافت می‌شوند. این مواد به‌شکل طبیعی در پوشش خاک زمین وجود دارند. این خاک به‌دلیل ویژگی‌های عایق حرارت و آب، در مناطق روستایی به‌طور گسترده استفاده شده است. همچنین پرکاربردترین ماده واسطه صنعتی قرن بیستم بوده است. آزبست از راه تنفس وارد بدن و در آن مستقر می‌شود. پس از گزارش مجموعه موارد در دهه 1970، ارتباط آزبست با مزوتلیومای بدخیم مشخص شد و استفاده صنعتی از آن کنار گذاشته شد.

مزوتلیومای بدخیم، نوع نادری از سرطان است که در کشورهایی با مواجهه شغلی با آزبست، در مردان بیشتر دیده می‌شود؛ اما در مواجهه محیطی با آزبست، مانند کشور ما، میزان بروز در زنان و مردان برابر است. مزوتلیومای بدخیم ناشی از مواجهه شغلی با آزبست پس از دهه 50 زندگی دیده می‌شود. فاصله مواجهه با آزبست تا مزوتلیومای بدخیم حدود 20-40 سال است. چون بیماری پس از یک روند طولانی رشد و دگرگونی پدید می‌آید، هنگام بروز علائم اغلب در مرحله پیشرفته، یعنی غیرقابل جراحی، قرار دارد. مزوتلیومای بدخیم می‌تواند با افزایش مایع بین پرده‌های ریه (افیوژن پلور)، ضخیم شدن پرده و برخی علائم تنفسی بروز کند یا اتفاقی در عکس ریه‌ای که با هدف دیگری گرفته شده است آشکار شود. چون تشخیص اغلب پس از ظهور علائم انجام می‌شود، گرایش به تأخیر در تشخیص زیاد است.

اگر مزوتلیومای بدخیم در مرحله اولیه تشخیص داده نشود، یعنی از محدوده امکان جراحی گذشته باشد، هدف درمان این بیماران به‌جای حذف کامل بیماری، کنترل آن و افزایش بقا است. اگر به 30 سال گذشته نگاه کنیم، در درمان مزوتلیومای بدخیم پیشرفته فقط دو داروی جدید شیمی‌درمانی به داروهای کلاسیک افزوده شده‌اند. یکی جمسیتابین پیش از سال‌های 2000 و دیگری دارویی به نام پمترکسد پس از سال‌های 2000 است. امروزه این دو داروی جدید با دارویی به نام سیس‌پلاتین که داروی کلاسیک شیمی‌درمانی شناخته می‌شود و در انواع بسیاری از سرطان استفاده می‌شود، به‌صورت ترکیبی به کار می‌روند.

اخیراً نشان داده شد افزودن داروی هوشمند هدفمندی به نام بواسیزوماب به داروهای شیمی‌درمانی شرح‌داده‌شده در بالا، به موفقیت درمان بیماران مزوتلیومای بدخیم کمک می‌کند؛ با این حال، نتایج جامعه علمی را به‌اندازه کافی راضی نکرد. در این سرطان که جست‌وجوی راه‌های جدید برای آن ادامه دارد، نتایج دو مطالعه امیدبخش در کنگره انکولوژی ASCO 2017 ارائه شد.

ایمنی‌درمانی در درمان مزوتلیوما

داروهای نسل جدید ایمنی‌درمانی با رفع نابینایی سلول‌های دفاعی ما (سلول T) در برابر سرطان، سیستم ایمنی را علیه سلول‌های سرطانی فعال می‌کنند. امروزه داروهای ایمنی‌درمانی، اثربخشی خود را در بسیاری از انواع سرطان ثابت کرده و وارد کاربرد عملی شده‌اند.

نتایج مطالعات مزوتلیومای بدخیم در ASCO 2017 چه چیزی به ما آموختند؟

مطالعه نخست

این پژوهش در بیماران مبتلا به مزوتلیومای بدخیم پیشرفته انجام شد که قبلاً شیمی‌درمانی دریافت کرده بودند؛ یعنی موفقیت درمان در آن‌ها بسیار کاهش یافته بود. در این مطالعه، اثربخشی مصرف جداگانه و هم‌زمان دو دارو مقایسه شد که سیستم ایمنی بیماران مزوتلیومای بدخیم را از راه‌های متفاوت فعال می‌کنند. در این مطالعه موسوم به فاز II، تعداد 125 بیمار مبتلا به مزوتلیومای بدخیم که پیش‌تر شیمی‌درمانی دریافت کرده بودند وارد شدند. بخشی از بیماران فقط داروی ایمنی‌درمانی نیوولوماب دریافت کردند، در حالی که به گروه دیگر بیماران، دو داروی ایمنی‌درمانی نیوولوماب و ایپیلیموماب هم‌زمان داده شد.

میزان کنترل بیماری در بیماران مزوتلیومای بدخیم (نسبت بیمارانی که پاسخ داده‌اند یا بیماری پایدار دارند)، در دریافت‌کنندگان نیوولوماب (Opdivo) برابر % 44 و در بیماران مزوتلیومای بدخیم دریافت‌کننده نیوولوماب همراه با ایپیلیموماب (Yervoy) برابر % 50 بود. میزان کوچک شدن معنادار تومورها در گروه درمان دوگانه %10 بیشتر بود. میانه بقای کلی در بیماران دریافت‌کننده نیوولوماب 10 ماه بود، اما در بیماران درمان دوگانه، چون بیماران همچنان زنده بودند، قابل محاسبه نبود. این داده‌ها برای بیمارانمان با مزوتلیومای بدخیم پیشرفته که قبلاً درمان‌های متعددی گرفته‌اند و مدیریت بیماری‌شان بسیار دشوار است، ما را بسیار امیدوار کرد.

گرچه عوارض جانبی جدی در بیماران مزوتلیومای بدخیم که ایپیلیموماب و نیوولوماب را هم‌زمان مصرف می‌کردند بیشتر بود، این عوارض قابل کنترل بودند.

به‌دلیل نتایج مؤثر این داروها، مطالعاتی در حال انجام است که اثربخشی آن‌ها را در بیماران دارای تشخیص جدید مزوتلیومای بدخیم ارزیابی می‌کنند؛ ما با هیجان بسیار منتظر نتایج این مطالعات هستیم. به پیگیری این مطالعات برای شما ادامه خواهیم داد.

مطالعه دوم

نینتدانیب نام دارویی است که در یک مطالعه فاز II بررسی شد تا مشخص شود آیا افزودن آن به شیمی‌درمانی بیماران مبتلا به مزوتلیومای بدخیم پیشرفته سودی دارد یا نه.

نینتدانیب دارویی هوشمند، یعنی هدفمند، است که با اختلال در رگ‌های تغذیه‌کننده تومور عمل می‌کند. در مطالعه، 87 بیمار تازه‌تشخیص‌داده‌شده مبتلا به مزوتلیومای بدخیم پیشرفته که درمان دریافت نکرده بودند شرکت کردند. برای این بیماران، نینتدانیب به شیمی‌درمانی دوگانه شناخته‌شده و پرکاربرد مزوتلیومای بدخیم، شامل پمترکسد و سیس‌پلاتین افزوده شد. در بیماران مبتلا به مزوتلیومای بدخیم که نینتدانیب اضافه دریافت کردند، مدت کنترل بیماری 10 ماه مشاهده شد. همچنین این دارو در مقایسه با بیماران مزوتلیومای بدخیم که فقط شیمی‌درمانی دریافت کردند، بیش از 5 ماه به بقای کلی افزود. در بیماران دریافت‌کننده نینتدانیب، شایع‌ترین عوارض جانبی عفونت و کاهش شمار سلول‌های خونی (نوتروپنی) بود؛ با این حال مشاهده شد که این عوارض موجب قطع درمان نشدند.

تصور می‌کنیم این مطالعه، در بیماران غیرقابل جراحی مبتلا به مزوتلیومای بدخیم که برای نخستین بار درمان را شروع می‌کنند، به‌عنوان یک هدف درمانی جدید جای خود را باز خواهد کرد. همراه با این نتایج امیدبخش، نتایج مطالعه فاز III در حال انجام را برای شما پیگیری خواهیم کرد.

جهان درباره این مطالعات چه می‌گوید؟

Anne Tsao، متخصص انکولوژی پزشکی در مرکز سرطان MD Andersen در هیوستون، در سخنرانی خود در ASCO 2017 گفت: «مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی (ایمنی‌درمانی‌ها) احتمالاً رویکرد درمانی ما را که در کار روزمره برای مزوتلیومای بدخیم پلور به کار می‌بریم تغییر خواهند داد و می‌توانند همراه داروهای مهارکننده رگ‌زایی استفاده شوند.»

خلاصه آنکه به یک گزینه درمانی جدید برای مزوتلیومای بدخیم «خوش‌آمد» گفته می‌شود؛ بیماری‌ای که همه آن را دشواردرمان می‌دانند، در حال حاضر فقط یک «درمان خط اول» تأییدشده دارد و در صورت عود یا پیشرفت، تقریباً هیچ گزینه درمانی ندارد.

به گفته دکتر John Heymach، دیگر متخصص انکولوژی پزشکی در بیمارستان MD Anderson: «اینکه در درمان بیماران مزوتلیومای بدخیم فقط یک گزینه محدود از نظر مدت پاسخ و فایده درمان داشتیم، واقعاً آزاردهنده بود.» او افزود که نتایج مطالعات مزوتلیومای بدخیم، مسیر روشن‌تری برای یک گزینه درمانی جدید فراهم می‌کنند. «نتایج این مطالعات ممکن است برای پشتیبانی از استفاده داروهای ایمنی‌درمانی در مزوتلیومای بدخیم کافی باشند. با این حال، هنوز برای گفتن اینکه مصرف نیوولوماب به‌تنهایی بهتر است یا ترکیب آن با ایپیلیموماب، بسیار زود است.»

دکتر Hongbin Chen از مؤسسه سرطان Roswell Park در نیویورک گفت: «مطالعه ایمنی‌درمانی در بیماران مزوتلیومای بدخیم و نتایج حاصل امیدبخش هستند و فکر می‌کنم زمینه را برای مطالعات جدید فراهم خواهند کرد.»

ما به‌عنوان تیم Oncotrust، نتایج هر دو مطالعه را بسیار امیدبخش می‌دانیم. نباید فراموش کرد که مطالعات ارائه‌شده در ASCO 2017 هنوز داده‌های خلاصه هستند. باید منتظر انتشار متن کامل این مطالعات بمانیم و مشاهده کنیم که آیا FDA استفاده از این داروها را تأیید خواهد کرد یا نه.