پاسخ به پرسش‌های بیماران با کمک ChatGPT؛ پرستاران موافق‌اند، پزشکان تردید دارند

نقش هوش مصنوعی در خدمات سلامت

ChatGPT انقلابی در هوش مصنوعی ایجاد کرد که به خدمات سلامت نیز راه یافت. به‌ویژه سامانه‌های بیماران که برای ارتباط بیمار و پزشک به کار می‌روند، با ادغام هوش مصنوعی در حال تجربهٔ تغییری بزرگ هستند. ربات‌های گفت‌وگوی مبتنی بر هوش مصنوعی، یا چت‌بات‌ها، که برای تولید پاسخ‌های خودکار به پیام‌های این سامانه‌ها استفاده می‌شوند، با وعدهٔ سبک‌کردن بار کاری کارکنان سلامت و سرعت‌بخشیدن به فرایندها عرضه می‌شوند. اما همهٔ گروه‌های شغلی از این نوآوری به یک شکل استقبال نمی‌کنند. در 14 اکتبر 2024، JAMA Network Open پژوهشی منتشر کرد که به تفاوت نگرش پرستاران و دیگر متخصصان سلامت توجه می‌کند. این مطالعه به‌ویژه نشان می‌دهد که پرستاران این فناوری را بیشتر می‌پذیرند. پس جایگاه پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در خدمات سلامت چه خواهد بود؟

چرا پرستاران از پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی حمایت می‌کنند؟

در پژوهش، چت‌باتی مبتنی بر GPT-4، یک مدل زبانی بزرگ (BDM)، بررسی شد که از سپتامبر 2023 تا مارس 2024 در نظام سلامت دانشگاه Colorado آزمایش شده بود. این مدل که در مجموع در 9 درمانگاه (6 درمانگاه مراقبت اولیه و 3 درمانگاه تخصصی) به کار رفت، 21323 پیش‌نویس پاسخ به پیام‌های سامانهٔ بیماران تولید کرد. کارکنان سلامت از 12% این پاسخ‌ها (2596 مورد) استفاده کردند. پس از دو هفته استفاده، از مجموع 69 متخصص سلامت، شامل 12 پرستار، 14 پزشک دستیار و 43 پزشک متخصص، بازخورد گرفته شد.

پرستاران در مقایسه با سایر کارکنان سلامت، فواید استفاده از چت‌بات را بیشتر می‌پذیرند. بر اساس داده‌های امتیاز خالص ترویج‌کنندگان، Net promoter score (NPS)، میزان توصیهٔ چت‌بات به دیگران در میان پرستاران 58 بود، در حالی که این مقدار در پزشکان دستیار -29 و در پزشکان بالینی -43 ثبت شد (P=0.004). این نتایج نشان می‌دهند پرستاران این فناوری را ابزاری مؤثر برای سبک‌کردن بار کاری می‌دانند.

فواید پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بر پایهٔ داده‌ها

چند دلیل مهم پشت نگرش مثبت‌تر پرستاران به این فناوری نسبت به دیگر کارکنان سلامت وجود دارد. بر اساس داده‌های پژوهش، پرستاران گفتند که ChatGPT در زمینه‌های زیر مفید بوده است:

• پاسخ سریع‌تر به پیام‌ها: 92% پرستاران، 50% پزشکان دستیار و 46% متخصصان بیان کردند که چت‌بات به آن‌ها امکان پاسخ سریع‌تر به پیام‌ها را می‌دهد (P=0.03).
• بیان بهتر همدلی: 92% پرستاران، 43% پزشکان دستیار و 42% متخصصان گفتند که چت‌بات تولید پاسخ‌های همدلانه را آسان‌تر کرده است (P=0.01).
• پایین‌بودن خطر ارائهٔ اطلاعات نادرست: 67% پرستاران، 14% پزشکان دستیار و 28% متخصصان بیان کردند که خطر ارائهٔ اطلاعات نادرست توسط چت‌بات بسیار اندک است (P=0.04).

75% پرستاران بیان کردند که استفاده از چت‌بات نیاز به ارجاع پیام‌ها به پزشکان را کاهش داده است (P=0.002). این یافتهٔ مهم نشان می‌دهد که بار ارتباط پرستاران با پزشکان سبک‌تر شده و استقلال بیشتری به دست آورده‌اند.

نگرانی‌های دیگر کارکنان سلامت

پزشکان دستیار و پزشکان بالینی به‌اندازهٔ پرستاران به استفاده از چت‌بات نگاه مثبت ندارند. به‌ویژه پزشکان دستیار، به دلیل خارج‌بودن پیام‌های دارای اطلاعات بالینی از دامنهٔ کارشان، در پذیرش این فناوری دشواری دارند. پزشکان متخصص نیز پیام‌های پیچیده‌تری دریافت می‌کنند و رسیدگی مؤثر GPT به این پیام‌ها دشوارتر است.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که این وضعیت از تفاوت وظایف میان گروه‌های شغلی ناشی می‌شود و چت‌بات باید برای هر گروه به‌طور اختصاصی تنظیم شود. در حالی که پرستاران معمولاً به پرسش‌های پایه‌ای‌تر بیماران پاسخ می‌دهند، پزشکان ممکن است با مسائل پیچیدهٔ پزشکی روبه‌رو شوند. این موضوع نیز نشان می‌دهد پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی باید به‌شکلی متفاوت برای هر گروه کارکنان سلامت سازگار شوند.

آیندهٔ هوش مصنوعی: چه گام‌هایی باید برداشت؟

این مطالعه نشان می‌دهد مدل‌های زبانی بزرگ می‌توانند در خدمات سلامت مفید باشند، اما استفاده از آن‌ها باید بهتر بهینه شود. در آینده، این فناوری‌ها با درک بهتر تفاوت‌های مبتنی بر نقش و تولید پاسخ‌های متناسب با هر گروه شغلی می‌توانند در کاهش بار کاری پرستاران، دستیاران و متخصصان مؤثرتر شوند.

در حالی که پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند به سرعت‌بخشیدن به خدمات سلامت کمک کنند، در وضعیت‌های پیچیدهٔ پزشکی همچنان به کنترل و ارزیابی انسانی نیاز است. با این حال، این پژوهش نشان می‌دهد هوش مصنوعی در بعضی گروه‌های شغلی مانند پرستاران پذیرش بسیار بیشتری دارد و این امر بینشی مهم برای شناسایی حوزه‌هایی فراهم می‌کند که فناوری‌های سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند بیشترین سهم را داشته باشند.

نتیجه‌گیری: آیا پاسخ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در خدمات سلامت ماندگار می‌شوند؟

اگرچه پیام‌های سامانهٔ بیماران با کمک هوش مصنوعی ظرفیت سبک‌کردن بار کاری کارکنان سلامت را دارند، این فناوری باید برای هر گروه شغلی سازگار شود. دیدگاه‌های مثبت پرستاران نشان می‌دهند که این فناوری می‌تواند در حوزه‌های مشخصی موفق باشد، اما برای پرسش‌های پیچیده‌تر پزشکی همچنان به حضور انسانی نیاز است. برای استفادهٔ گسترده‌تر از فناوری‌های هوش مصنوعی در خدمات سلامت در آینده، توجه به تفاوت‌های مبتنی بر نقش اهمیت زیادی دارد.