پرسش و پاسخ درباره بیماری کروناویروس (COVID-19) و حیوانات خانگی، تجاری و خیابانی

عامل COVID-19 چیست؟

کروناویروس‌ها (CoV)، خانواده ویروس‌های RNA (اسید ریبونوکلئیک) هستند. چون دور پوشش چربی ذره ویروس «کرونا» یا تاج معمول دیده می‌شود، این نام را دارند. عفونت CoV در انسان و حیوان شایع است. برخی انواع مشترک انسان و حیوان‌اند، یعنی میان آن‌ها منتقل می‌شوند، اما بسیاری چنین نیستند.

در انسان CoV از سرماخوردگی تا بیماری شدیدتر مانند سندرم تنفسی خاورمیانه ناشی از MERS-CoV و سندرم تنفسی حاد شدید ناشی از SARS-CoV ایجاد می‌کند. پژوهش دقیق نشان داده SARS-CoV از زباد و MERS-CoV از شتر به انسان رسیده است.

در دسامبر 2019 در ووهان استان هوبئی چین پنومونی با منشأ نامعلوم گزارش شد. مسئولان چین عامل این بیماری‌ها را یک CoV جدید اعلام کردند. از آن زمان موارد انسانی مبتلا سابقه سفر به ووهان یا هوبئی داشته‌اند.

CoV عامل بیماری کروناویروس جدید (COVID-19) توسط کمیته بین‌المللی رده‌بندی ویروس‌ها (ICTV)، SARS-CoV-2 نامیده شد. این نام علمی ویروس است. می‌توان آن را «ویروس COVID-19» یا «ویروس مسئول COVID-19» نیز خواند. COVID19 نام بیماری ناشی از آن است.

آیا حیوانات مسئول COVID-19 در انسان‌اند؟

به نظر می‌رسد راه غالب انتقال COVID-19 انسان‌به‌انسان است.

شواهد موجود نشان می‌دهد ویروس COVID-19 منشأ حیوانی دارد. پژوهش جاری برای شناسایی منشأ حیوانی و نقش بالقوه مخزن حیوانی مهم است. اما تاکنون شاهد علمی کافی برای تعیین منشأ یا توضیح راه انتقال از حیوان به انسان نیست. خفاش، مار و پانگولین بیش از همه متهم شده‌اند.

داده توالی ژنتیک نشان می‌دهد ویروس COVID-19 خویشاوند نزدیک CoV دیگری در جمعیت خفاش Rhinolophus است. احتمال دارد ناقل واسطه در انتقال به انسان نقش داشته باشد.

آیا درباره حیوان زنده یا فرآورده حیوانی احتیاط لازم است؟

با وجود نامعلوم بودن منشأ ویروس COVID-19، طبق WHO باید در بازدید بازار حیوان زنده یا محصولات حیوانی بهداشت عمومی رعایت شود: شستن مرتب دست با آب و صابون پس از لمس حیوان و محصولاتش، پرهیز از لمس چشم، بینی و دهان و تماس با حیوان بیمار یا محصول حیوانی فاسد. از تماس با دیگر حیوانات خیابانی و طبیعی مانند سگ و گربه ولگرد، جوندگان، پرندگان و خفاش پرهیز شود. باید برای دوری از فضولات و مایعات روی خاک یا سطح فروشگاه و بازار اقدام کرد.

توصیه استاندارد WHO برای جلوگیری از انتشار شامل شستن مرتب دست، پوشاندن دهان و بینی با آرنج هنگام سرفه و عطسه و دوری از تماس نزدیک با افراد دارای چنین علائم تنفسی است. طبق ایمنی غذا باید در برابر گوشت خام، شیر و اندام حیوانی مراقب بود تا انتقال متقاطع از غذای خام رخ ندهد. گوشت خوب‌پخته از دام سالم ایمن است.

بر اساس اطلاعات موجود، محدودیت تجارت توصیه نمی‌شود.

درباره ویروس COVID-19 و حیوان خانگی چه می‌دانیم؟

انتشار کنونی COVID-19 با انتقال انسان‌به‌انسان است. تاکنون شاهدی نیست که حیوان خانگی بیماری را منتشر کند. بنابراین دلیلی برای اقداماتی که وضعیت حیوان خانگی را به خطر اندازد وجود ندارد.

خدمات دام‌پزشکی منطقه ویژه هنگ‌کنگ جمهوری خلق چین گزارش کرد در آزمایش سگ متعلق به فرد بیمار COVID-19، ویروس COVID-19 دیده شد. در آزمایش PCR زمان‌واقعی، ماده ژنتیک ویروس COVID-19 در سگ یافت شد، اما هیچ علامت بالینی بیماری نداشت.

شاهدی نیست سگ‌ها در انتشار این بیماری انسانی نقش داشته یا بیمار باشند. برای فهم اینکه حیوانات مختلف از ویروس COVID-19 آسیب می‌بینند یا نه و چگونه، پژوهش بیشتری لازم است.

شاهدی برای حمایت از محدودیت حرکت یا تجارت حیوانات خانگی وجود ندارد.

وقتی حیوان خانگی یا دیگر حیوانات با فرد بیمار یا مشکوک COVID-19 تماس نزدیک دارند، صاحب چه احتیاطی کند؟

گزارشی از بیمار شدن حیوان خانگی یا دیگر حیوانات با COVID-19 نبوده و اکنون شاهد نقش مهم آن‌ها در این بیماری انسانی نیست. اما چون برخی بیماری‌ها میان انسان و حیوان مشترک‌اند، توصیه می‌شود مبتلایان COVID-19 تا کسب اطلاعات بیشتر تماس با حیوانات خانگی و دیگر حیوانات را محدود کنند.

هنگام رسیدگی به حیوان همیشه بهداشت پایه رعایت شود: شستن دست پیش و پس از تماس با حیوان، غذا و وسایلش و نیز پرهیز از بوسیدن یا اشتراک غذا.

در صورت امکان مبتلایان COVID-19 از تماس نزدیک با حیوان خانگی بپرهیزند و فرد دیگری مراقبت کند. اگر خودشان باید مراقبت کنند، بهداشت خوب را ادامه دهند و در صورت امکان ماسک بزنند.

خدمات ملی دام‌پزشکی برای حیوانات خانگی چه می‌تواند بکند؟

خدمات سلامت عمومی و دام‌پزشکی باید با رویکرد سلامت واحد همکاری کنند تا هنگام تماس فرد دارای گزارش COVID-19 با حیوان، اطلاعات ردوبدل و خطر ارزیابی شود. در آمریکا اگر ارزیابی خطر به تصمیم آزمایش حیوان در تماس نزدیک با فرد / صاحب مبتلا COVID-19 منجر شود، سواب دهان و بینی برای آزمایش کروناویروس (real time PCR) توصیه می‌شود. در کشور ما هنوز اقدامی در این زمینه نیست.

در نتیجه، از تماس با حیوانات خیابان و طبیعت بپرهیزیم. فعلاً نیازی نیست نگران انتقال بیماری به حیوان خانگی باشیم. بااین‌حال گرچه ظاهراً آن‌ها COVID-19 نمی‌گیرند، کروناویروس جدید ممکن است از چند ساعت تا 1-2 روز روی آن‌ها بماند. بنابراین برای خود و حیوان بهداشت خوب را حفظ و دست‌ها را مکرر بشوییم.

پرونده کروناویروس ما:

• تازه‌ترین خبرهای کروناویروس – وضعیت جهان و ترکیه
• چرا و چگونه باید در همه‌گیری کروناویروس (COVID-19) از کارکنان سلامت حمایت کرد؟
• واکسن کروناویروس چه زمانی آماده می‌شود؟
• 7 راه حفاظت از کروناویروس هنگام غذا خوردن بیرون
• کشورهای موفق و ناموفق در همه‌گیری کروناویروس و اقدامات لازم
• آنچه بیماران سرطان باید درباره کروناویروس بدانند
• همه‌گیری محلی و جهانی چیست؟ تفاوت آن‌ها چیست؟