پس از پولیپکتومی، پیگیری سرطان روده بزرگ با کولونوسکوپی باید با چه فاصله‌ای باشد؟

• کولونوسکوپی چیست؟ چرا و چگونه انجام می‌شود؟

آدنوم‌ها (پولیپ‌ها) به‌ویژه در ایجاد سرطان‌های روده بزرگ نقش مهمی دارند. بنابراین پس از 50 سالگی حتماً باید هر 10 سال یک بار کولونوسکوپی (بررسی روده بزرگ با ورود دستگاهی به شکل شلنگ باریک دارای دوربین در انتها از راه مقعد) انجام شود تا در صورت وجود، این توده‌ها شناسایی و با روش پولیپکتومی برداشته شوند.

به کمک این مداخله نسبتاً ساده، خطر سرطان روده بزرگ (کولون و رکتوم = کولورکتال) به‌شدت کاهش می‌یابد. اما پس از پولیپکتومی نیز در دوره‌های بعد ممکن است دوباره سرطان کولورکتال ایجاد شود. بنابراین بیماران پس از پولیپکتومی هم باید در فاصله‌های مشخص با کولونوسکوپی پیگیری شوند. طبیعتاً فاصله پیگیری بر اساس درجه آدنوم برداشته‌شده و خطر سرطانی شدن در آینده متفاوت خواهد بود. اما مطالعات منسجم کافی درباره میزان ابتلا به سرطان کولورکتال و مرگ ناشی از آن در دوره‌های پس از پولیپکتومی وجود ندارد. به همین دلیل اخیراً در یکی از معتبرترین مجلات پزشکی، مجله پزشکی بریتانیا (NEJM)، مطالعه جامعی در این زمینه منتشر شد.

در این مطالعه؛ حدود 40.000 نفر که آدنوم روده بزرگشان با پولیپکتومی برداشته شده بود، برای ارزیابی میزان ابتلا به سرطان کولورکتال و مرگ ناشی از آن وارد پیگیری شدند و حدود 8 سال زیر نظر بودند.

بیماران بر اساس کم‌خطر یا پرخطر بودن آدنوم برداشته‌شده طبقه‌بندی شدند و بر این اساس بررسی شد پیگیری کولونوسکوپی آن‌ها باید با چه فاصله‌هایی باشد.

با بررسی داده‌ها؛ در بیمارانی با آدنوم‌های برداشته‌شده کم‌خطر، میزان ابتلا به سرطان کولورکتال و مرگ ناشی از آن مشابه جمعیت عمومی بود. یعنی مشخص شد در این افراد پیگیری کولونوسکوپی پس از پولیپکتومی الزامی نیست. اما در بیمارانی که آدنوم پرخطر برداشته شده بود، این میزان‌ها پس از پولیپکتومی بالاتر از انتظار بود. یعنی در گروه پرخطر، بیماران پس از پولیپکتومی حتماً باید در فاصله‌های مشخص با کولونوسکوپی پیگیری شوند.

در نتیجه؛ در بیمارانی که آدنوم روده بزرگشان برداشته می‌شود، راهبرد پیگیری پس از اقدام موضوع مهمی است که باید به آن توجه کرد. این راهبرد باید با مطالعات و داده‌های جدید به اندازه لازم به‌روز شود. داده‌های این مطالعه نشان می‌دهند پس از برداشتن آدنوم کم‌خطر پیگیری الزامی نیست، اما در پرخطرها می‌توان پیگیری فعلی هر 3 سال را کمی بیشتر تکرار کرد. با این حال این داده‌ها باید با مطالعات جدید پشتیبانی شوند.