پیگیری علائم با برنامه‌های تحت وب، به بقای بیماران مبتلا به سرطان کمک می‌کند

یکی از مطالعات جلب‌توجه‌کننده در ASCO 2017، درباره یک برنامه سلامت الکترونیک مبتنی بر اینترنت بود که در آن، بیماران علائم خود را به‌صورت لحظه‌ای گزارش می‌کردند و علائم هشداردهنده فوراً به پزشکان اطلاع داده می‌شد.

افرادی که تشخیص سرطان می‌گیرند پرسش‌های بسیاری در ذهن دارند. بخشی از این پرسش‌ها درباره چگونگی طی شدن روند بیماری و این است که آیا هنگام مشکلات احتمالی مانند عوارض درمان، می‌توانند در هر لحظه با متخصصان سلامت ارتباط بگیرند یا نه. تا همین اواخر این کار ممکن به نظر نمی‌رسید. اما یک برنامه سلامت الکترونیک بر اساس اصل گزارش علائم توسط خود بیماران، علاوه بر فواید متعدد، به طولانی‌تر شدن زندگی آن‌ها نیز کمک می‌کند.

در مطالعه‌ای شامل 766 بیمار مبتلا به سرطان مرحله 4 - متاستاتیک، مشخص شد بیمارانی که از برنامه تحت وب گزارش علائم استفاده کردند، به‌طور متوسط 5 ماه بیشتر از کسانی که از این سیستم استفاده نکردند زندگی کردند. می‌توان گفت این نتیجه از جهات مختلف بسیار معنادار است. نخست اینکه هر اقدامی که بقا را در حوزه سرطان افزایش دهد بسیار ارزشمند است. دوم اینکه آنچه اینجا بقا را افزایش می‌دهد، داروی جدید سرطان که اغلب بسیار پرهزینه است نیست، بلکه یک برنامه سلامت الکترونیک به معنای مراقبت بهتر از بیمار است.

ممکن است برایتان جالب باشد:

• گوش دادن به صدای بیماران - ثبت وضعیت و علائم توسط خود بیماران با برنامه‌های تلفن همراه هوشمند

خدمات سلامت از نخستین روز پیدایش، به این صورت بوده است که بیمار به پزشک مراجعه می‌کند، علائم همان لحظه را شرح می‌دهد و پزشک بر اساس یافته‌های خود روند بیماری را مدیریت می‌کند. پزشک در این زمان محدود باید هم ارزیابی‌های درست انجام دهد و هم مناسب‌ترین درمان اختصاصی بیمار و بیماری او را انتخاب کند. بخش مهمی از آموزش پزشکی بر بهترین استفاده از این دیدارهای بیمار و پزشک، موسوم به «ویزیت»، استوار است.

در بیماری‌های مزمن (درازمدت) که سرطان در رأس آن‌هاست، نیاز به پیگیری نزدیک‌تر بیمار همواره هم از سوی بیمار و نزدیکان او و هم از سوی ما پزشکان احساس می‌شود. حتی بسیاری از پزشکان دلسوز برای این منظور راه‌حل‌هایی به‌نوعی دستی ارائه کرده‌اند؛ مثلاً شماره تلفن خود را داده‌اند و گفته‌اند «می‌توانید 7/24 با ما تماس بگیرید»، یا آموزش داده‌اند که در موقعیت‌های اضطراری چه باید کرد. با این حال، فناوری‌های ارتباط آنلاینِ در حال توسعه، اکنون به جایگاهی رسیده‌اند که می‌توانند این نیاز را پاسخ دهند.

جزئیات مطالعه

این مطالعه شامل بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته پستان, ریه, مثانه و سرطان‌های زنان (رحم، تخمدان و دهانه رحم) بود که به‌صورت سرپایی شیمی‌درمانی می‌شدند؛ تعدادشان 766 نفر بود. این پژوهش در کنگره سرطان آمریکا ASCO 2017ارائه شد. بیماران به دو گروه تقسیم شدند: بخشی علائم خود را به‌طور منظم (هفته‌ای یک بار) با تبلت گزارش کردند و گروه دیگر با مراقبت معمول، علائمشان را هنگام مراجعه به متخصص انکولوژی بیان کردند. افراد گروه مراقبت معمول همچنین تشویق شدند که در صورت بروز هر علامتی، خارج از زمان ویزیت نیز برای مشاوره تلفنی تماس بگیرند.

در برنامه سلامت الکترونیک تحت وب، هر هفته از بیمار خواسته شد 12 علامت شایع (مانندکاهش اشتها, تنگی نفس, خستگی، گرگرفتگی، تهوع و درد) را در مقیاس 5 امتیازی درجه‌بندی کند. اگر علامتی امتیاز بالا می‌گرفت یا بدتر می‌شد، برای پرستار انکولوژی اعلان ایمیلی فرستاده می‌شد. به این ترتیب، امکان مداخله زودهنگام پیش از بدتر شدن علائم فراهم می‌شد. در نتیجه این رویکرد، که بیماران در آن علائم خود را منظم و آنلاین گزارش می‌کردند، هم دفعات مراجعه بیماران سرطان به اورژانس را کاهش داد، هم کیفیت زندگی آن‌ها را افزایش داد و هم به طولانی‌تر شدن بقا کمک کرد (31.2 ماه در برابر 26 ماه).

در آینده

مدیریت علائم و عوارض جانبی در مرکز مراقبت انکولوژی قرار دارد و به‌اندازه درمان سرطان اهمیت دارد. در آینده، با پرونده‌های سلامت الکترونیک لحظه‌ای و پیوسته که نتایج گزارش‌شده توسط بیمار از طریق برنامه‌های تلفن همراه را یکپارچه می‌کنند، خدمات سلامت بهتر ممکن به نظر می‌رسد.