ثابت شد بیماری ساختهٔ انسان نیست – سرطان در فسیل دایناسور پیدا شد
روز 1. (مجموعهٔ تاریخ سرطان در 365 روز)
امروزه باور نادرست به اینکه سرطان ویژهٔ عصر مدرن یا حتی ساختهٔ دست انسان است رو به افزایش است. اما این تصور نادرست جنبه‌ای قابل درک دارد: با وجود پیشرفتهای بسیار مهم علم و فناوری، سرطان همچنان مشکل بزرگی برای سلامت است و بار آن در جهان افزایش می‌یابد... پژوهش دربارهٔ زیست‌شناسی سرطان، علت‌ها و آثار اجتماعی آن پیچیدگی بیماری را آشکار می‌کند؛ ارائهٔ راه‌حل ساده تقریباً ناممکن است. اما واقعیتی کاملاً روشن پیش روی ماست: سرطان نه اختراعی مدرن است و نه بیماری‌ای کاملاً ناشی از انسان. پژوهشی پربازتاب در 2020 نشان داد که سرطان در واقع به میلیون‌ها سال پیش و دوره‌های دیرینه‌شناختی بازمی‌گردد و حتی در دایناسورها دیده شده است. این یافته به‌روشنی نشان می‌دهد سرطان در سراسر تاریخ واقعیتی زیستی و بخشی بنیادی از زندگی بوده است.
همکاری به رهبری موزهٔ Royal Ontario کانادا (ROM) و دانشگاه McMaster برای نخستین بار به کشف و تشخیص سرطان بدخیم و تهاجمی استخوان، یعنی استئوسارکوم، در یک دایناسور انجامید. پیش‌تر هیچ سرطان بدخیمی در دایناسورها مستند نشده بود. مقاله در 3 اوت 2020 در نشریهٔ پزشکی The Lancet Oncology منتشر شد.
استخوان سرطانی مورد نظر، نازک‌نی یا استخوان بخش پایین پای دایناسوری شاخ‌دار است که 76 تا 77 میلیون سال پیش زندگی می‌کرد و نامش Centrosaurus apertus بود.
این تصویر نماهای مختلف نازک‌نی یا استخوان بخش پایین پای دایناسور را نشان می‌دهد. تحلیل استخوان دایناسوری با نشانه‌های سرطان استخوان، استئوسارکوم، در آن آمده است:
- A: مقاطع ماکروسکوپی مختلف بافت سرطانی را نشان می‌دهد. تفاوت قشر طبیعی استخوان و بافت سرطانی به‌وضوح مشخص شده است.
- B: طرحی از اسکلت دایناسور و جای نازک‌نی سرطانی را در بدنش نشان می‌دهد.
- C: شامل اسکن‌های توموگرافی رایانه‌ای (BT) به‌صورت 3D از نازک‌نی و بازسازی بافت سرطانی است. نمایش 3D بافت طبیعی استخوان به رنگ سبز و بافت سرطانی به رنگ قرمز دیده می‌شود.
- D و E: نماهای میکروسکوپی بافت طبیعی و سرطانی استخوان را مقایسه می‌کند. بافت طبیعی ساختاری منظم و یکنواخت دارد، در حالی که بافت سرطانی نامنظم است و ساختارهای سلولی غیرطبیعی نشان می‌دهد.
فسیل نخستین بار در 1989 در پارک استانی دایناسور در آلبرتا کشف شد و استخوان بسیار بدشکل آن ابتدا شکستگی در حال ترمیم دانسته شد.
در بازدیدی از موزهٔ Royal Tyrrell در 2017، دیرینه‌شناس ROM، دکتر David Evans، و استاد آسیب‌شناسی و پزشکی مولکولی دانشگاه McMaster، دکتر Mark Crowther، همراه آسیب‌شناس استخوان دکتر Snezana Popovic، ویژگی‌های نامعمول استخوان را دیدند و تصمیم گرفتند با روش‌های پزشکی نوین بیشتر بررسی کنند.
آن‌ها گروهی از متخصصان و حرفه‌مندان پزشکی در رشته‌های مختلف، از جمله آسیب‌شناسی، رادیولوژی، جراحی ارتوپدی و دیرینه‌آسیب‌شناسی، گرد آوردند.
گروه استخوان‌ها را دوباره بررسی کرد و همان‌گونه که برای تشخیص تومور انسان تلاش می‌شود، به تشخیص سرطان در فسیل دایناسور پرداخت.
دکتر Crowther می‌گوید: «تشخیص این سرطان تهاجمی در دایناسورها دشوار بوده و برای شناسایی درست آن به تخصص پزشکی و تحلیل چندسطحی نیاز است،»
گروه پس از بررسی دقیق، مستندسازی و قالب‌گیری استخوان‌ها، از ابزارهای نیرومند بازسازی سه‌بعدی BT برای نمایش پیشروی سرطان درون استخوان استفاده کرد.
با این فرایند دقیق، پژوهشگران تشخیص استئوسارکوم گذاشتند.
برای تأیید تشخیص، فسیل را با نازک‌نی طبیعی دایناسوری از همان گونه و نازک‌نی انسانی با تشخیص استئوسارکوم مقایسه کردند.
فسیل متعلق به دایناسور بالغی با سرطان پیشرفته بود که احتمالاً به دیگر دستگاه‌های بدن گسترش یافته بود. دکتر Evans، متخصص این دایناسورهای شاخ‌دار، می‌گوید: «استخوان درشت‌نی سرطان تهاجمی پیشرفتهای را نشان می‌دهد. سرطان باید آسیب شدیدی به این جانور زده و آن را در برابر شکارچیان ترسناک تیرانوسور آن زمان بسیار آسیب‌پذیر کرده باشد»
«زندگی این دایناسور گیاه‌خوار در گله‌ای بزرگ و محافظ ممکن است باعث شده باشد با چنین بیماری ویرانگری بیش از آنچه معمولاً می‌توانست زنده بماند.»
استئوسارکوم سرطان استخوانی است که معمولاً در دههٔ دوم یا سوم زندگی ایجاد می‌شود.
از رشد نامنظم استخوان ناشی می‌شود و به‌سرعت هم در استخوان مبدأ و هم در اندام‌های دیگر، اغلب ریه، گسترش می‌یابد.
متخصص جراحی ارتوپدی دانشگاه McMaster، دکتر Seper Ekhtiari، می‌گوید: «دیدن اینکه تلاش میان‌رشته‌ای مشابه آنچه برای تشخیص و درمان استئوسارکوم در بیماران خود به کار می‌بریم، به نخستین تشخیص آن در دایناسور انجامیده، هم جالب و هم الهام‌بخش است»
«این کشف پیوندهای زیستی مشترک در سراسر قلمرو جانوران را به ما یادآوری می‌کند و نظریه‌ای را تقویت می‌کند که استئوسارکوم در زمان و محل سریع‌ترین رشد استخوان اثر می‌گذارد.»
این مطالعه می‌خواهد معیاری تازه برای تشخیص بیماری‌های نامشخص در فسیل دایناسورها تعیین کند و راه تشخیص دقیق‌تر و روشن‌تر را بگشاید.
برقرار کردن ارتباط میان بیماری‌های انسان و گذشته به دانشمندان کمک می‌کند تکامل و ژنتیک بیماری‌های گوناگون را بهتر بفهمند.
شواهد بسیاری از بیماری‌های مشترک دیگر با دایناسورها و جانوران منقرض‌شده ممکن است هنوز در مجموعه‌های موزه‌ای باشد و در انتظار بررسی دوباره با روش‌های تحلیلی نوین بماند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.