شاهراه پنهان خرچنگ: گاسپاره آسلی و کشف رگ‌های شیری

در روزی گرم از ژوئیهٔ 1622، در میلان لحظه‌ای رخ داد که تاریخ پزشکی را برای همیشه تغییر داد. استاد کالبدشناسی دانشگاه پاویا، گاسپاره آسلی، برای بررسی اعصاب شکم، سگی زنده و خوب‌تغذیه‌شده را تشریح می‌کرد.

هنگامی که پردهٔ نگهدارندهٔ روده، مزانتر، را کنار زد، رشته‌هایی شگفت‌انگیز دید که بسیار نازک، سفید و همچون شبکه‌ای درهم‌بافته بودند و پیش‌تر در کتاب‌های کالبدشناسی توصیف نشده بودند. ابتدا پنداشت شبکه‌ای از اعصاب‌اند. اما وقتی یکی از رشته‌ها را با تیغ تیز خود سوراخ کرد، دید مایعی سفید و شیرمانند به بیرون فواره زد.

«رگ‌های شیری» و نخستین اطلس رنگی تاریخ پزشکی

آسلی دستگاه عروقی کاملاً تازه‌ای یافته بود که نه خون، بلکه مایعی شیری‌رنگ را حمل می‌کرد؛ همان لنف که امروز می‌شناسیم. او این رگ‌ها را venae albae aut lacteae (رگ‌های سفید یا شیری) نامید. امروز این دستگاه را دستگاه لنفاوی می‌نامیم.

کشفی که نظریهٔ سرطان را تغییر داد: مسیر متاستاز پیدا شد

کشف دستگاه لنفاوی توسط آسلی، دوران «روشنگری» را برای سرطان‌شناسی آغاز کرد. این کشف دو تابوی بزرگ دربارهٔ سرطان را شکست:

ترسی تازه آغاز می‌شود: «سرطان واگیردار است!»

شاهراه پنهان بدن پیدا شده بود و این باور شکل گرفته بود که سرطان با لخته‌شدن مایعات منتشر می‌شود. اما این آگاهی تازه در میان مردم و پزشکان بدگمانی هولناکی برانگیخت. اگر سرطان با این مایع سفید همچون زهر در بدن سفر می‌کرد، آیا می‌توانست از بدنی به بدن دیگر نیز بجهد؟

پزشکِ نقش اصلی نقاشی مشهور «درس کالبدشناسی» رامبرانت، نیکولاس تولپ، این ترس را به وحشتی علمی تبدیل می‌کرد. فردا شاهد بحران تاریک «واگیری» خواهیم بود که موجب شد بیماران سرطانی همچون مبتلایان به جذام از جامعه طرد شوند.