سمگلوتاید (Ozempic) در کاهش وزن بلندمدت از لیراگلوتاید (Saxenda) پیشی می‌گیرد

سال 2023 نقطه عطفی در درمان چاقی بود. به‌ویژه دریافت تأییدیه FDA برای سمگلوتاید، آگونیست گیرنده GLP-1، و آغاز استفاده از آن در درمان کاهش وزن، اثربخشی درمان دارویی را در این زمینه افزایش داد. این نسل جدید داروها که برای بیماران مبتلا به چاقی و دیابت نوع 2 (T2D) امیدبخش هستند، نتایج چشمگیری در کاهش وزن نشان دادند. سمگلوتاید در مقایسه با درمان‌های پیشین مانند لیراگلوتاید، دستیابی به نتایج بهتری را ممکن کرد. بااین‌حال، این داروها هرچند به‌ندرت، برخی عوارض جانبی دارند و آگاهی پزشکان از این عوارض مهم است.

در این نوشته، بر اساس پژوهش جدیدی که در 13 سپتامبر 2024 در JAMA Network Open منتشر شد، تفاوت‌های قابل‌توجه میان سمگلوتاید و لیراگلوتاید از نظر کاهش وزن بلندمدت و چگونگی عملکرد این داروها را بررسی خواهیم کرد.

پیش از پرداختن به جزئیات پژوهش، داروهایی را بررسی کنیم که به تأیید FDA (سازمان غذا و داروی ایالات متحده) رسیده‌اند و به‌صورت تزریقی برای کاهش وزن استفاده می‌شوند:

آمپول‌های کاهش وزن چگونه عمل می‌کنند؟

GLP-1 (پپتید شبه‌گلوکاگون-1) هورمونی است که به‌طور طبیعی در بدن تولید می‌شود. این هورمون پس از غذا خوردن از روده‌ها آزاد می‌شود، لوزالمعده را تحریک می‌کند و ترشح انسولین را افزایش می‌دهد. انسولین به تنظیم سطح قند خون کمک می‌کند. GLP-1 همچنین با کند کردن تخلیه معده، احساس سیری ایجاد می‌کند و اشتها را کاهش می‌دهد. بنابراین، هم قند خون را تنظیم می‌کند و هم میل به غذا خوردن را کاهش می‌دهد.

آگونیست‌های گیرنده GLP-1 داروهایی هستند که اثرات این هورمون را در بدن تقلید می‌کنند. این داروها با اتصال به گیرنده‌های GLP-1، ترشح انسولین را افزایش می‌دهند، قند خون را پایین می‌آورند و میل به غذا خوردن را کاهش می‌دهند. همچنین با به تأخیر انداختن تخلیه معده، مدت احساس سیری را طولانی می‌کنند. به کمک این سازوکارها، افراد هم غذای کمتری می‌خورند و هم قند خونشان بهتر کنترل می‌شود.

یافته‌های پژوهش JAMA: برتری سمگلوتاید

پژوهشگران Cleveland Clinic پرونده‌های 3389 بیمار را که بین سال‌های 2015 و 2022 برای چاقی یا T2D درمان شده بودند، بررسی کردند. در این پژوهش، دوزهای سمگلوتاید و لیراگلوتاید مورد استفاده برای درمان چاقی با دوزهای مورد استفاده برای درمان دیابت نوع 2 مقایسه شدند. بر اساس یافته‌ها، سمگلوتاید در مقایسه با لیراگلوتاید کاهش وزن بیشتری ایجاد کرد. به‌ویژه سمگلوتاید تجویزشده برای چاقی، بسیار مؤثرتر از لیراگلوتاید بود.

• میانگین تغییر وزن: در بیماران مبتلا به دیابت، کاهش وزن 3,2% مشاهده شد، درحالی‌که این میزان در بیماران مبتلا به چاقی 5,9% بود.
• تغییر وزن در 1 سال: در میان بیماران مبتلا به چاقی، کاهش وزن مصرف‌کنندگان سمگلوتاید 5,1% بود، اما این میزان در مصرف‌کنندگان لیراگلوتاید در 2,2% باقی ماند (P < 0,001).
• اثر مصرف مستمر: درحالی‌که 45,8% از بیماران مصرف‌کننده سمگلوتاید درمان را برای یک سال ادامه دادند، این میزان در مصرف‌کنندگان لیراگلوتاید در 35,6% باقی ماند.

سمگلوتاید و لیراگلوتاید: هفتگی یا روزانه؟

لیراگلوتاید به تزریق روزانه نیاز دارد، اما سمگلوتاید به‌صورت هفتگی تزریق می‌شود. این موضوع از نظر سهولت مصرف داروها تفاوت مهمی ایجاد می‌کند. طولانی‌تر بودن اثر سمگلوتاید، میزان ادامه درمان را افزایش می‌دهد و درعین‌حال، انتظارات بیماران از درمان دارویی نیز روشن‌تر می‌شود.

یکی از یافته‌های مهم پژوهش این بود که با سمگلوتاید، کاهش وزن بالینی معنادار (بیش از 10%) در نسبت بیشتری از بیماران حاصل شد. پژوهش همچنین نشان داد که بیماران زن با دوزهای بالاتر سمگلوتاید، در مقایسه با لیراگلوتاید، وزن بیشتری از دست دادند.

چرا سمگلوتاید ترجیح داده می‌شود؟

دکتر Hamlet Gasoyan، نویسنده اصلی پژوهش، ضمن تأکید بر اینکه مصرف‌کنندگان سمگلوتاید در مقایسه با مصرف‌کنندگان لیراگلوتاید با نسبت بالاتری کاهش وزن داشتند، این تفاوت را در درمان چاقی قابل‌توجه دانست. Gasoyan بیان کرد که به‌ویژه در بیمارانی که با سمگلوتاید برای چاقی درمان می‌شوند، احتمال پایدار بودن کاهش وزن بیشتر است.

همچنین، کمتر بودن اثر کاهش وزن سمگلوتاید هنگام استفاده برای درمان T2D، در مقایسه با درمان چاقی، یافته قابل‌توجهی است. علت دقیق این تفاوت هنوز مشخص نیست، اما بررسی پاسخ این دو گروه متفاوت از بیماران می‌تواند در آینده داده‌های مهمی فراهم کند.

داده‌های دنیای واقعی: چرا سمگلوتاید برجسته است؟

دکتر Michael Weintraub، متخصص چاقی در NYU Langone Health، می‌گوید استفاده پژوهش از داده‌های دنیای واقعی به ما کمک می‌کند اثربخشی GLP-1ها را بهتر درک کنیم. دکتر Weintraub بیان می‌کند که برتری سمگلوتاید بر لیراگلوتاید با نتایج کارآزمایی‌های بالینی همخوانی دارد و این موضوع برای بیماران امیدبخش است.

یکی از مزیت‌های مهم سمگلوتاید نیز این است که جز موانع پوشش بیمه، عاملی نیست که تصمیم‌های بالینی را تحت تأثیر قرار دهد. بااین‌حال، انتظار می‌رود با پایان دوره حق ثبت اختراع لیراگلوتاید، قیمت آن کاهش یابد و برای بیماران بیشتری در دسترس قرار گیرد.

وضعیت آمپول‌های کاهش وزن در ترکیه

بیشتر این داروهای مورد تأیید FDA که برای کاهش وزن استفاده می‌شوند، در ترکیه موجود هستند. هم Ozempic و هم Saxenda در ترکیه در دسترس‌اند. تزریق‌های هفتگی احتمال ادامه درمان توسط بیماران را افزایش می‌دهند و نتایج درمان نیز می‌توانند پایدارتر باشند.

نتیجه‌گیری: سمگلوتاید استانداردهای درمان را بازتعریف می‌کند

سمگلوتاید به‌عنوان گزینه‌ای درمانی مطرح است که در درمان چاقی و دیابت نوع 2، نتایج بهتری نسبت به لیراگلوتاید ارائه می‌دهد. سهولت مصرف ناشی از تزریق‌های هفتگی و میزان بالای کاهش وزن، این دارو را برجسته می‌کنند. اما آیا سمگلوتاید جایگزین داروهایی مانند لیراگلوتاید خواهد شد که به تزریق روزانه نیاز دارند؟ به نظر می‌رسد این موضوع به تصمیم‌ها و مقررات مربوط به هزینه داروها و دسترسی به آن‌ها در سال‌های آینده بستگی داشته باشد.