سرطان‌های گوارشی در جهان 2 برابر شده‌اند؛ تغذیه نامناسب عامل آن است

مطالعه جدید نشان داده است که در جهان، بیش از 1 مورد از هر 5 سرطان جدید دستگاه گوارش (گاسترواینتستینال، GİS) با تغذیه نامناسب ارتباط دارد.

پژوهش دکتر Li Liu و گروه او از بخش همه‌گیرشناسی و آمار زیستی دانشکده بهداشت عمومی، کالج پزشکی Tongji، دانشگاه علوم و فناوری Huazhong چین، در نوامبر 2024 در مجله Gastroenterology منتشر شد. در این پژوهش، مصرف زیاد گوشت فرآوری‌شده به‌عنوان بزرگ‌ترین عامل، مصرف ناکافی میوه و کمبود غلات کامل مهم‌ترین عوامل خطر تغذیه‌ای شناخته شدند. همچنین گزارش شد که شمار سرطان‌های گوارشی مرتبط با تغذیه از 1990 تا 2018 دو برابر شده است.

دکتر Liu گفت: «مداخله‌های سیاستی مانند مالیات بر غذای ناسالم و یارانه برای گزینه‌های مغذی، می‌توانند با تغییر عادت غذایی خطر سرطان را کم کنند».

پیوند تغذیه و سرطان‌های گوارشی

گروه پژوهش، داده‌های 6 سرطان اصلی گوارشی، شامل کولورکتال، کبد، مری، لوزالمعده، کیسه صفرا و مجاری صفراوی را در 184 کشور و دوره 1990-2018 بررسی کرد. در 30 سال گذشته، بروز استانداردشده سنیِ سرطان کبد، لوزالمعده و کولورکتال، یعنی میزان موارد جدید سالانه، افزایش چشمگیری داشت.

در این مطالعه، مستقل از دریافت انرژی و چاقی ، برای تعیین اثر رژیم غذایی بر سرطان‌های گوارشی، از مدل ارزیابی مقایسه‌ای خطر استفاده شد. در مجموع، مصرف زیاد گوشت فرآوری‌شده و دریافت ناکافی میوه و غلات کامل، در سال 2018 مسئول %66,51 موارد سرطان گوارشی مرتبط با رژیم بودند. میانگین جهانی مصرف گوشت فرآوری‌شده در 2018، روزانه 17 گرم بود؛ در جنوب آسیا این مقدار تا 3 گرم پایین می‌آمد.

همچنین، بروز سرطان مرتبط با رژیم، با شاخص اجتماعی‌ـ‌جمعیتی (SDİ) شامل توسعه‌یافتگی کشور، درآمد و نرخ باروری، همبستگی مثبت داشت:

بالاترین میزان سرطان گوارشی در اروپای مرکزی و شرقی، آسیای مرکزی، آمریکای لاتین و کارائیب و کشورهای پردرآمد دیده شد.

این یافته‌ها نشان می‌دهند سیاست‌های منطقه‌ای بهداشت عمومی برای کاهش سرطان باید بر مداخله‌های تغذیه‌ای تمرکز کنند.

داده‌های چشمگیر

• در سال 2018، در جهان %21,5 همه موارد سرطان گوارشی با تغذیه نامناسب مرتبط بود؛ فاصله اطمینان [GA]: %19,1-%24,5. این نسبت در 1990، %22,4 بود (GA: %19,7-%25,6)؛ یعنی طی 30 سال نسبتاً ثابت ماند.
• شمار مطلق سرطان مرتبط با رژیم از 580.862 در 1990 (GA: 510.658-664.076)، به 1.039.877 در 2018 (GA: 923.482-1.187.244) رسید.
• مهم‌ترین عوامل خطر تغذیه‌ای در 2018:
  • مصرف زیاد گوشت فرآوری‌شده (%5,9؛ GA: %4,2-%7,9)
  • مصرف ناکافی میوه (%4,8؛ GA: %3,8-%5,9)
  • مصرف ناکافی غلات کامل (%3,6؛ GA: %2,8-%5,1)
  • تغییر قابل توجه نسبت به 1990: در 1990، سومین عامل خطر بزرگ، مصرف ناکافی سبزی غیرنشاسته‌ای بود که جای خود را به مصرف ناکافی غلات کامل داد.

دکتر Liu گفت: «ارتباط تغذیه و سرطان گوارشی از قبل خوب شناخته شده است. اما دوبرابرشدن چشمگیر موارد مرتبط با تغذیه در چند دهه اخیر، نتیجه‌ای غیرمنتظره بود».

Liu گفت این افزایش تا حد زیادی ناشی از رشد و پیرشدن جمعیت جهان است. “هرچند پیرشدن اجتناب‌ناپذیر است، با تمرکز بر رفتارهای قابل تغییر، به‌ویژه مداخله تغذیه‌ای هدفمند، می‌توان بار سرطان گوارشی مرتبط با رژیم را کم کرد” ، او افزود.

تغذیه: عامل خطری قابل تغییر

هرچند سازوکارهای این ارتباط کاملاً روشن نشده‌اند، شواهد مهمی وجود دارد که تغذیه می‌تواند میکروبیوم روده را تغییر دهد و این ممکن است ایجاد سرطان را تقویت کند.

تفاوت منطقه‌ای و زمینه‌های اولویت‌دار مداخله

بر اساس مطالعه، اروپای مرکزی و شرقی، آسیای مرکزی، آمریکای لاتین و کارائیب و کشورهای پردرآمد در 2018 بالاترین بار سرطان GI مرتبط با رژیم را داشتند. مشخص شد که بخش بزرگی از این بار با افزایش مصرف گوشت فرآوری‌شده مرتبط است .

• در 1990، بالاترین میزان سرطان گوارشی مرتبط با رژیم در اروپای مرکزی و شرقی و آسیای مرکزی بود (%31,6؛ GA: %27,0-%37,4).
• در 2018 نیز این مناطق بالاترین نسبت را داشتند (%31,6؛ GA: %27,3-%36,5).

پژوهشگران گفتند در کشورهای با SDİ یا شاخص اجتماعی‌ـ‌جمعیتی بالا، و در افراد تحصیل‌کرده‌تر و شهرنشین، بار سرطان گوارشی مرتبط با تغذیه بیشتر بود. علت اصلی، رواج بیشتر مصرف گوشت فرآوری‌شده در این کشورهاست.

گروه، ضمن تأیید ارتباط رژیم و سرطان گوارشی، تأکید کرد برای فهم کامل چگونگی تحریک این سرطان‌ها به‌وسیله تغذیه، پژوهش علوم پایه بیشتری لازم است.

نتیجه: مداخله فوری بهداشت عمومی لازم است!

یافته‌ها نیاز فوری به سیاست‌های فعالانه‌تر بهداشت عمومی برای کاهش خطر سرطان گوارشی را برجسته می‌کنند.

تغذیه عامل خطری قابل تغییر است و ظرفیت زیادی برای بهبود آن باقی است. باید به راهبرد کاهش مصرف گوشت فرآوری‌شده و افزایش غلات کامل و میوه توجه ویژه کنیم.