سونامی سرطان پروستات در راه است

در 4 آوریل 2024، کمیسیون سرطان پروستات Lancet هشدار داد در جهان در آستانه افزایش اجتناب‌ناپذیر سرطان پروستات هستیم؛ تا 2040 موارد تازه سالانه به 2,9 میلیون و مرگ‌ومیر با افزایش 85 درصدی به نزدیک 700000 خواهد رسید.

در نشست اورولوژیست‌ها در Paris، کمیسیون گفت این شتاب در کشورهای پردرآمد مانند آمریکا و بریتانیا شروع شده، اما در کشورهای کم‌درآمد و متوسط اوج می‌گیرد.

خلاصه گزارش

• پیش‌بینی می‌شود موارد تازه سالانه از 1.4 میلیون در 2020 به 2.9 میلیون تا 2040 برسد. تغییر ساختار سنی و افزایش طول عمر موجب رشد بزرگ بیماری خواهد شد.
• افزایش سرطان پروستات با تغییر سبک زندگی یا مداخله سلامت عمومی قابل پیشگیری نیست.
• تشخیص دیررس در جهان، به‌ویژه کشورهای کم‌درآمد و متوسط، رایج و در این کشورها به قاعده تبدیل شده است. تنها راه کاهش زیان افزایش موارد، ایجاد فوری سامانه تشخیص زودرس در این کشورها است و کارآزمایی غربالگری فوراً لازم است.
• سامانه تشخیص زودرس به ترکیب تازه نیروی انسانی و بهره‌گیری از توان رو به رشد هوش مصنوعی در تفسیر غربالگری و نمونه بیوپسی نیاز دارد.
• چون افزایش سرطان پروستات احتمالاً با افزایش دیابت و بیماری قلبی همراه می‌شود، برنامه تشخیص زودرس باید به سلامت گسترده‌تر مردان، نه فقط پروستات، توجه کند.
• برای آموزش سرطان پروستات، برنامه‌های اطلاع‌رسانی با تلفن هوشمندِ در دسترس جهانی، از راه رسانه اجتماعی و سنتی، و نیز برنامه کمک به استفاده مردم از نظام سلامت لازم‌اند.
• با وجود دو برابر بودن بیماری در مردان آفریقایی‌تبار، بیشتر پژوهش‌ها نامتناسب بر اروپایی‌تبارها متمرکز است. شناخت بهتر عوامل تفاوت قومی، اولویت مهم پژوهش است.
• درمان سرطان پیشرفته هنوز مسئله است. درمان مقرون‌به‌صرفه وجود دارد اما ناعادلانه توزیع می‌شود؛ کاربرد منظم آن راهی اقتصادی برای کاهش زیان سرطان پروستات است.
• کمبود جراح متخصص و تجهیزات پرتودرمانی در کشورهای کم‌درآمد و متوسط ادامه دارد و رفع آن کلید بهبود مراقبت جهانی است.

نظر متخصصان

دکتر Nick James، نویسنده اصلی گزارش Lancet و استاد پژوهش سرطان پروستات و مثانه در مؤسسه پژوهش سرطان London، این افزایش را تا حدی داستان موفقیت پزشکی دانست.

James گفت: «سرطان پروستات به‌طور متناقض مسئله‌ای ریشه‌دار در زیست‌شناسی است. مردان با پیر شدن به سرطان پروستات مبتلا می‌شوند،».

"در کشورهای پردرآمد افزایش بزرگی هست. اما در دهه‌های آینده، کشورهای فقیرتر شاهد افزایش بسیار افراد 50، 60 و 70 ساله خواهند بود و این یعنی سرطان پروستات بیشتر. به همین دلیل، کشورهای پردرآمد مانند بریتانیا و آمریکا هم افزایش کوچک‌تری خواهند داشت."

طبق گزارش، «غربالگری همه مردان 50–70 ساله کشورهای پردرآمد و همه مردان آفریقایی‌تبار 45–70 ساله، با کاربرد پیشرفته فناوری‌هایی مانند MRG و همراه شواهد رو به افزایش درباره ایمنی مشاهده فعال ، بیش‌ازپیش پشتوانه قوی پیدا می‌کند."

Andrew Vickers، زیست‌آمارگر Memorial Sloan Kettering، گفت کمیسیون Lancet به نتایجی مشابه او و گروه بین‌المللی پژوهشگران در 2023 در مقاله منتشرشده در The BMJ رسیده است. به گفته او، نقص مهم سوءاستفاده از غربالگری آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) است.

Vickers گفت: «دریافتیم سیاست بگذارید بیمار تصمیم بگیرد، موجب مصرف بیش از حد PSA، بیش‌تشخیصی و بیش‌درمانی زیاد و نابرابری اقتصادی و نژادی شده است. از نظر ما، غربالگری PSA باید خوب انجام شود، با راهکارهای ساده کاهش زیان مانند محدود کردن غربالگری سالمندان و آزمایش ثانویه پیش از بیوپسی؛ یا اصلاً انجام نشود».

James گفت بیماری پیشرفته اغلب ناکافی درمان می‌شود. مثلاً در آمریکا، از میان مردان مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک (گسترش‌یافته در بدن) ، تنها حدود 30-40% درمان هورمونی لازم را دریافت می‌کنند. «با به کار بستن دانش موجود، می‌توانیم به‌آسانی نتایج درمان را بهتر کنیم،» او گفت.

James گفت احتمال ابتلای مردان آفریقایی‌تبار دو برابر است، اما معلوم نیست درمانشان باید متفاوت باشد. گزارش بر مشارکت بیشتر آنان در پژوهش تأکید کرد.

دکتر Brandon Mahal، نویسنده گزارش و معاون پژوهش مرکز جامع سرطان Sylvester دانشگاه Miami، گفت روش تازه تشخیص زودرس در کشورهای کم‌درآمد و متوسط لازم است. بیشتر بیماران آنجا با متاستاز مراجعه می‌کنند و شانس بقای طولانی کمتر دارند.

James برای تشویق مردان پرخطر اما دارای احساس سلامت به تشخیص زودرس سرطان کشنده، درمانگاه موقت و آزمایش سیار پیشنهاد کرد.

برای نمونه، در انگلستان برنامه سیار The Man Van را معرفی کرد که به مردان پرخطر London بررسی رایگان سلامت، شامل PSA، ارائه می‌کند.

"با آوردن خودروی سیار با آزمایش سریع و آسان به محل کار و جامعه و هدف گرفتن مردان پرخطر، هزاران بررسی سلامت و نزدیک 100 تشخیص سرطان در مردانی فراهم کردیم که شاید فقط در مرحله پیشرفته به پزشک می‌رفتند،» گفت.

James گفت جامعه پزشکی برای افزایش جهانی موارد آماده نیست.

"راه‌حل نمی‌تواند تربیت اورولوژیست، انکولوژیست پرتودرمانی، پاتولوژیست و رادیولوژیست بیشتر باشد، چون زمان بسیار طولانی می‌برد،» گفت. اما استفاده بیشتر از پرستار و هوش مصنوعی کمک می‌کند. «در بیمارستان من، بیوپسی خدمتی با هدایت و اجرای پرستار است. هوش مصنوعی از همین حالا در تشخیص فوق‌العاده خوب است و بهتر هم خواهد شد،» گفت.

در کشورهای کمترتوسعه‌یافته، تلفن هوشمند می‌تواند خلأ مهم خدمات سلامت را پُر کند. هوش مصنوعی در پردازش تصویر مانند تشخیص چهره از پیش بسیار موفق است و می‌تواند انواع مشخص سرطان پروستات مانند Gleason 7 را شناسایی کند. اما نگرانی از آسیب درآمد پاتولوژیست‌ها مانع گسترش این نوآوری در بسیاری از کشورهای غربی است.