تأثیر رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و سرشار از گیاهان بر طول عمر در سرطان پستان

سرطان پستان، بیماری‌ای است که زنان را در سراسر جهان درگیر می‌کند و ازاین‌رو پژوهش درباره راهبردهای درمان و پیشگیری از آن اهمیت زیادی دارد. رژیم غذایی و تغذیه نیز در میان عواملی که ممکن است بر طول عمر و کیفیت زندگی بیماران سرطانی اثر بگذارند نقشی مهم دارند. پژوهشی تازه، اثرات چشمگیر رژیمی کم‌کربوهیدرات و سرشار از گیاهان را بر طول عمر زنان مبتلا به سرطان پستان نشان می‌دهد.

جزئیات مطالعه

مطالعه در 10 ژوئن 2023 در مجله Cancer به‌صورت آنلاین منتشر شد.

این تحلیل ارتباطی مهم میان رژیم‌های کم‌کربوهیدراتِ سرشار از گیاهان و «طول عمر کلی» در زنان مبتلا به سرطان پستان نشان داد. اما اثر مشخصی از این رژیم‌ها بر «طول عمر اختصاصی سرطان پستان» یافت نشد.

در مطالعه، رژیم غذایی 9621 زن مبتلا به سرطان پستان مرحله 1-3، در قالب دو مطالعه همگروهی در حال انجام — مطالعه سلامت پرستاران و مطالعه سلامت پرستاران II — ارزیابی شد.

امتیازهای رژیم غذایی با استفاده از پرسش‌نامه‌های بسامد مصرف غذا که پس از تشخیص سرطان پستان تکمیل شدند محاسبه شد. این امتیازها انواع رژیم‌های کم‌کربوهیدرات، کم‌کربوهیدراتِ سرشار از غذاهای حیوانی و کم‌کربوهیدراتِ سرشار از غذاهای گیاهی را دربر می‌گیرند.

نمونه‌هایی از رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و سرشار از گیاهان

رژیم کم‌کربوهیدراتِ سرشار از گیاهان معمولاً شامل سبزی‌ها، میوه‌ها، حبوبات، دانه‌ها، مغزها و غلات کامل است. در مقابل، از محصولات پرکربوهیدرات مانند غذاهای شیرین، نان سفید و غذاهای فرآوری‌شده پرهیز می‌شود. چند نمونه:

غذاهای گیاهی کم‌کربوهیدرات:

• سبزی‌های برگ‌سبز (اسفناج، کاهو، برگ چغندر و غیره)
• دیگر سبزی‌ها (بروکلی، فلفل، کدو و غیره)
• آووکادو
• میوه‌ها (به‌ویژه میوه‌های با شاخص گلیسمی پایین مانند بلوبری، توت‌فرنگی، پرتقال و سیب)
• مغزها و دانه‌ها (بادام، گردو، دانه چیا و غیره)
• حبوبات (عدس، لوبیا، نخود و غیره)
• غلات کامل (کینوا، جو دوسر، برنج قهوه‌ای و غیره)

منابع پروتئین کم‌کربوهیدرات:

• گوشت‌های کم‌چرب مانند مرغ و بوقلمون
• ماهی (سالمون، تن، خال‌مخالی)
• تخم‌مرغ
• پنیر (موزارلا، چدار، پنیر بز)

چربی‌های سالم:

• روغن زیتون
• روغن فندق
• روغن نارگیل
• روغن آووکادو

نتایج مطالعه

مدت پیگیری مطالعه پس از تشخیص سرطان پستان به‌طور متوسط 12,4 سال بود.

طی پیگیری، در مجموع 1269 مرگ بر اثر سرطان پستان و 3850 مرگ به هر علت رخ داد.

توجه: نسبت خطر (HR= Hazard ratio)، احتمال رخ دادن یک رویداد (در این مطالعه، مرگ) را در گروهی مشخص (در اینجا افرادی که از یک رژیم معین پیروی می‌کنند) اندازه می‌گیرد. اگر نسبت خطر کمتر از 1 باشد، احتمال رویداد کمتر و اگر بیشتر از 1 باشد، احتمال آن بیشتر است.

مهم‌ترین نتیجه مطالعه:

• نسبت خطر برای پایبندی به رژیم‌های کم‌کربوهیدرات 0,82 تعیین شد. هنگام مقایسه رده پنجم (بالاترین میزان پایبندی) با رده نخست (پایین‌ترین میزان پایبندی)، مشخص شد که پایبندی در سطح رده پنجم، خطر مرگ کلی را 18% کاهش می‌دهد (1-0,82 = 0,18 یا 18%).
• نسبت خطر برای پایبندی به رژیم‌های سرشار از گیاهان 0,73 به دست آمد. این یعنی در مقایسه Q5 (چارک پنجم، یعنی بالاترین میزان پایبندی) با 1 (پایین‌ترین میزان پایبندی)، پایبندی در سطح Q5 خطر مرگ کلی را 27% کاهش می‌دهد (1-0,73 = 0,27 یا 27%). این داده‌ها نشان می‌دهند افرادی که به رژیم‌های کم‌کربوهیدرات و سرشار از گیاهان بیشتر پایبندند، خطر مرگ کلی کمتری دارند.
• اما مشخص شد که پایبندی به این رژیم‌ها خطر مرگ اختصاصی سرطان پستان را کاهش نمی‌دهد.

دیگر نتایج مطالعه:

• مشخص شد که پایبندی به رژیم‌های کم‌کربوهیدراتِ سرشار از غذاهای حیوانی، اثر معناداری بر خطر مرگ کلی یا مرگ اختصاصی سرطان پستان ندارد. یعنی برای این نوع رژیم، اثر مشخصی بر طول عمر کلی یا طول عمر ناشی از سرطان پستان دیده نشد.

• اما مشخص شد که اگر 3% دریافت کل انرژی از کربوهیدرات‌ها با پروتئین ماهی جایگزین شود، خطر مرگ اختصاصی سرطان پستان 17% و خطر مرگ به هر علت 15% کاهش می‌یابد. این موضوع نشان می‌دهد که افزایش مصرف پروتئین ماهی ممکن است برای مبتلایان به سرطان پستان فواید بالقوه‌ای برای سلامت داشته باشد.

این یافته‌ها نشان می‌دهند رژیم غذایی و به‌ویژه منابع پروتئین (گیاهی یا حیوانی) ممکن است اثری مهم بر طول عمر افراد مبتلا به سرطان پستان داشته باشند.

به‌ویژه محدود کردن مصرف منابع کربوهیدرات مانند آب‌میوه، نوشیدنی‌های شیرین و قندهای افزوده می‌تواند سلامت عمومی را بهبود دهد و طول عمر کلی را افزایش دهد. این غذاها معمولاً پرکالری و کم‌ارزش از نظر تغذیه‌ای هستند و مصرف بیش از حد آنها می‌تواند به افزایش وزن و دیگر مشکلات سلامت منجر شود.

همچنین افزایش مقدار پروتئین و چربیِ منابع گیاهی ممکن است سودمند باشد. پروتئین‌ها و چربی‌های گیاهی معمولاً از نمونه‌های حیوانی سالم‌ترند و می‌توانند خطر بیماری قلبی، دیابت و برخی انواع سرطان را کاهش دهند.

اما اثر این تغییرات غذایی ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و همیشه باید با متخصص سلامت مطرح شود. همچنین این پیشنهادها ممکن است خطر مرگ کلی را کاهش دهند، اما اثر مشخصی بر طول عمر اختصاصی سرطان پستان نداشته باشند.