تأیید FDA برای داروی زنده تازه CAR T در درمان میلوم متعدد

برای بیمارانی که قبلاً چهار خط درمان یا بیشتر گرفته‌اند و به نوع مقاوم یا عودکرده میلوم متعدد مبتلایند، گزینه درمان تازه‌ای در 28 فوریه 2022 از FDA، سازمان غذا و داروی آمریکا، تأیید گرفت.

محصول تأییدشده، درمان سلول CAR T، داروی زنده از گروه ایمونوتراپی است. ماده فعال آن ciltacabtagene autoleucel (cilta-cel)، توسط Janssen و Legend Biotech با نام Carvykti در آمریکا عرضه خواهد شد.

میلوم متعدد نوعی سرطان خون است که سلول‌های پلاسما با منشأ سلول‌های B دستگاه ایمنی را درگیر می‌کند. این بیماری سرطان سلول پلاسماست. سلول‌های پلاسمای سرطانی توموری به نام پلاسموسیتوما می‌سازند؛ معمولاً در استخوان و به‌ندرت بافت دیگر. یک تومور منفرد سلول پلاسما، پلاسموسیتومای منفرد نام دارد؛ با تومورهای متعدد، نام بیماری میلوم متعدد می‌شود. نخستین نشانه، درد استخوانی پشت، لگن و جمجمه است.

داروهای زنده برای درمان میلوم متعدد

رویکرد تازه درمان میلوم متعدد، درمان هدف‌گیرنده آنتی‌ژن بلوغ سلول B (BCMA) با سلول T دارای گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR) است.

اکنون دو درمان دیگر هدف‌گیرنده BCMA در بازار آمریکا وجود دارد: سلول CAR T دیگر، idecabtagene vicleucel (Abecma)، که در مارس 2021 تأیید FDA گرفت و کونژوگه داروییِ تأییدشده در اوت 2020، belantamab mafodotin (Blenrep).

تأیید Cilta-cel بر داده‌های بالینی که نخست در دسامبر 2020 در نشست سالانه انجمن هماتولوژی آمریکا ارائه شد، از مطالعه CARTITUDE-1 استوار است.

این مطالعه شامل بیمارانی بود که قبلاً مهارکننده پروتئازوم، عامل تعدیل‌کننده ایمنی و آنتی‌بادی مونوکلونال anti-CD38 گرفته بودند؛ میانه خطوط درمان قبلی 6 بود (بازه 3 تا 18). در مجموع 97 بیمار میلوم متعدد عودکرده یا مقاوم در آن حضور داشتند.

برای بیشتر مبتلایان میلوم متعدد، مسیر درمان چرخه بی‌امان بهبودی و عود است؛ هرچه به خطوط بعدی می‌روند، افراد کمتری پاسخ عمیق می‌گیرند.

ازاین‌رو نتایج CARTITUDE-1 واقعاً هیجان‌انگیز است؛ نشان می‌دهد Cilta-cel حتی در این گروهِ بسیار درمان‌شده قبلی، می‌تواند پاسخ‌های عمیق و پایدار و فاصله‌های طولانی بدون درمان بدهد.

مانند دیگر درمان‌های سلول CAR T، ciltacabtagene autoleucel درمانی یک‌باره است: خون بیمار گرفته می‌شود، سلول‌های T جدا و مهندسی ژنتیک می‌شوند و سپس به بیمار بازمی‌گردند.

نتایج CARTITUDE-1 نشان می‌دهند این درمان یک‌باره به پاسخ‌های عمیق و پایدار انجامید.

نتایج

• میزان پاسخ کلی %98 بود و بیشتر بیماران (%78) پاسخ کامل مشخصی گرفتند؛ پس از درمان، پزشکان در تصویربرداری یا آزمون‌های دیگر هیچ نشانه یا یافته‌ای از بیماری نمی‌دیدند.
• در میانه پیگیری 18 ماهه، میانه مدت پاسخ 21.8 ماه بود.

تأیید Cilta-cel به پزشکان گزینه ایمونوتراپی می‌دهد که برای بیماران فرصتی فراهم می‌کند مدتی از درمان ضد‌میلوم بی‌نیاز باشند.

مانند دیگر درمان‌های CAR T، عوارض جدی وجود داشت و این داروهای زنده فقط از راه برنامه‌های محدود در چارچوب راهبرد ارزیابی و کاهش خطر در دسترس‌اند.

اطلاعات محصول Cartykti هشدار جعبه‌ای درباره سندرم آزادسازی سیتوکین (SSS)، سندرم سمیت عصبی مرتبط با سلول مؤثر ایمنی، پارکینسونیسم، سندرم Guillain-Barré، لنفوهیستیوسیتوز هموفاگوسیتیک / سندرم فعال‌شدن ماکروفاژ، و سیتوپنی طولانی‌مدت و/یا عودکننده دارد.

شایع‌ترین واکنش‌های نامطلوب (گزارش‌شده در ≥%20 بیماران) تب، SSS، هیپوگاماگلوبولینمی، افت فشار خون، درد اسکلتی‌عضلانی، خستگی، عفونت با عامل نامشخص، سرفه، لرز، اسهال، تهوع، انسفالوپاتی، کاهش اشتها، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، سردرد، تندی ضربان قلب، سرگیجه، تنگی نفس، ادم، عفونت ویروسی، اختلال انعقاد، یبوست و استفراغ بود.