تشخیص و درمان پنومونی COVID-19؛ راهنمای بالینی چین (چاپ 7)

کروناویروس جدید (SARS-CoV-2) و پنومونی (ذات‌الریه) ناشی از آن، همه‌گیریاز دسامبر 2019 در ووهان هوبئی پدیدار شد. با انتشار، موارد مشابه در شهرهای چین و کشورهای بسیار دیده شد. طبق قانون پیشگیری و کنترل عفونت چین، این عفونت حاد تنفسی در رده B قرار گرفت اما مانند رده A مدیریت شد. باوجود تدابیر پیشگیری و درمان، روند افزایش تا حدی محدود شد؛ سپس در بیشتر مناطق چین کاهش یافت، اما موارد کشورهای دیگر سریع بالا رفت.

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

با شناخت عمیق‌تر بالین و آسیب‌شناسی و تجربه تشخیص و درمان، برای تقویت تشخیص و درمان زودرس، افزایش درمان قطعی، کاهش مرگ و جلوگیری از عفونت بیمارستانی، ترجمه چاپ 7 راهنمای بالینی را منتشر می‌کنیم.

1. علت‌شناسی (علت بیماری)

کروناویروس جدید (SARS-CoV-2)، با قطر 60-140 نانومتر (nm)، گرد یا بیضوی و پوشش‌دار، از جنس بتاکروناویروس است. از نظر ژنتیکی SARS-CoV-2 با SARS-CoV-1 و MERS-CoV فرق دارد (با SARS-CoV-1 شباهت %80 دارد). با ویروس شبیه SARS جداشده از خفاش (bat-SL-CoVZC45) همولوژی % 85 دارد. SARS-CoV-2 در سلول اپی‌تلیال تنفسی انسان در آزمایشگاه تا 96 ساعت شناسایی می‌شود، اما جداسازی و کشت در رده Vero E6 و Huh-7 حدود 6 روز طول می‌کشد.

شناخت بیوشیمیایی SARS-CoV-2 بیشتر از مطالعات قبلی SARS-CoV و MERS-CoV می‌آید. SARS-CoV-2 به فرابنفش و گرما (56 °C، 30 دقیقه) حساس است. حلال چربی مانند اتر، اتانول %75، ضدعفونی‌کننده کلردار و کلروفرم آن را غیرفعال می‌کند؛ اما کلرهگزیدین بی‌اثر نشان داده شده است.

همه‌گیرشناسی

شاخه پزشکی بررسی توزیع، فراوانی و عوامل مؤثر بر بیماری، حادثه و وضعیت سلامت جامعه است. گردآوری، تفسیر و استفاده اطلاعات برای ارتقای سلامت و کاهش بیماری از هدف‌های آن است.

در زیر مقایسه همه‌گیرشناختی ویروس‌های عامل عفونت تنفسی دیده می‌شود.

برای COVID-19؛

1. منبع عفونت بیماران آلوده علامت‌دار (دارای نشانه) یا بی‌علامت (فاقد نشانه) منابع عفونت هستند. تصور می‌شود بیماران بی‌علامت منبع اصلی انتشار عفونت باشند.
2. راه انتقال SARS-CoV-2 از قطرات تنفسی و تماس نزدیک منتشر می‌شود. انتقال آئروسل هوابرد با مواجهه طولانی با غلظت زیاد ویروس در فضای نسبتاً بسته ممکن است.
   یادداشت: آئروسل؛ ذرات جامد یا مایع معلق در هواست. قطر آن از 0.003 میکرومتر تا 100 میکرومتر می‌تواند باشد.
3. جمعیت مستعد همه معمولاً مستعد COVID-19 هستند. هنوز روشن نیست چرا بعضی هیچ علامتی ندارند و دیگران علامت‌دار و شدید می‌شوند.

آسیب‌شناسی

خلاصه زیر بر یافته محدود کالبدگشایی و نمونه‌برداری استوار است.

ریه‌ها

تراکم ریوی با درجات مختلف دیده شد. حفره آلوئول با اگزودای فیبرینی و غشای هیالین پُر بود. سلول اگزودا عمدتاً تک‌هسته‌ای و ماکروفاژ بود و سلول غول‌آسای چندهسته‌ای شایع بود. اپی‌تلیوم آلوئولی نوع 2 تکثیر زیاد داشت و برخی در حفره ریختند. اجسام انکلوزیون در سلول آلوئولی نوع 2 و ماکروفاژ بود. پرخونی و ادم سپتوم شایع بود. نفوذ تک‌هسته‌ای و لنفوسیت، ترومبوز هیالین داخل عروقی، خونریزی کانونی، نکروز ریه و انفارکت خونریزی‌دهنده دیده شد. ویژگی پنومونی سازمان‌یافته و فیبروز بینابینی در پارانشیم قابل‌مشاهده بود.

اپی‌تلیوم برونش داخل ریه کنده و حفره با پلاگ مخاطی پُر بود. در برخی نواحی آلوئول پُرهوا و سپتوم پاره و کیست ایجاد شده بود.

ذرات کروناویروس در اپی‌تلیوم برونش و آلوئول نوع 2 با میکروسکوپ الکترونی شناسایی شدند. برخی سلول آلوئولی و ماکروفاژ برای آنتی‌ژن SARS-CoV-2 در ایمونوهیستوشیمی مثبت بودند. اسیدنوکلئیک SARS-CoV-2 با RT-PCR یافت شد.

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

طحال، غدد لنفاوی ناف ریه و مغز استخوان

طحال بسیار کوچک و لنفوسیت‌ها به‌شدت کم بودند. خونریزی کانونی و نکروز، تکثیر و فاگوسیتوز ماکروفاژ دیده شد. لنفوسیت غدد نیز کم و نکروزه بود. رنگ‌آمیزی نشان داد سلول T دارای CD4 و CD8 مثبت هم در طحال و هم غدد به‌شدت کم است. همه رده‌های خون‌ساز مغز استخوان کاهش داشتند.

دستگاه قلب‌وعروق

برخی کاردیومیوسیت‌ها تخریب و نکروزه بودند و مونوسیت، لنفوسیت و/یا نوتروفیل اندکی به میوکارد نفوذ کرده بود. در برخی عروقِ دارای التهاب و ترومبوز، اندوتلیوم از دیواره مجرا جدا شده بود.

کبد و کیسه صفرا

کبد بزرگ و قرمز تیره بود؛ تخریب هپاتوسیت، نکروز کانونی با نفوذ نوتروفیل، احتقان سینوس کبد، نفوذ لنفوسیت و مونوسیت پورت و میکروترومبوز داشت. کیسه صفرا هم بسیار بزرگ شده بود.

کلیه

اگزودای پروتئینی در کپسول بومن بود. اپی‌تلیوم توبول دناتوره و کنده و سیلندر هیالین ایجاد شده بود. پرخونی بینابینی، میکروترومبوز و فیبروز کانونی دیده می‌شد.

اندام‌های دیگر

مغز محتقن و ادماتو و برخی نورون‌ها تخریب‌شده بودند. نکروز کانونی فوق‌کلیه و درجات مختلف دناتوراسیون، نکروز و کنده‌شدن اپی‌تلیوم مری، معده و روده بود.

ویژگی‌های بالینی

بالین

طبق داده کنونی دوره کمون 1-14 روز است. بیشتر بیماران ظرف 3-7 روز علامت نشان می‌دهند.

تب، سرفه خشک و بی‌حالی تظاهر اصلی‌اند. گرفتگی و آبریزش بینی، گلودرد، درد عضلانی و اسهال هم ممکن است. موارد شدید ظرف 1 هفته از آغاز با تنگی نفس و/یا کم‌اکسیژنی می‌آیند. برخی سریع به ARDS، شوک سپتیک، اسیدوز متابولیک مقاوم، اختلال انعقاد و نارسایی چنداندامی (MOF) می‌رسند. بعضی شدیدها فقط تب خفیف یا حتی هیچ تب ندارند.

برخی کودکان و نوزادان علائم غیرمعمول مانند استفراغ، اسهال و ناراحتی گوارشی یا فقط خواب‌آلودگی خفیف و تنگی نفس داشته‌اند.

موارد خفیف با تب کم و بی‌حالی مختصر، بدون نشانه آشکار پنومونی بودند.

طبق مشاهده کنونی بیشتر بیماران پیش‌آگهی خوب و شمار کمی بیماری بحرانی دارند. سالمند و دارای بیماری همراه پیش‌آگهی بدتر دارد. پنومونی COVID-19 بارداران مشابه هم‌سن‌هاست و علائم کودک نسبتاً خفیف است.

بررسی آزمایشگاهی

بررسی معمول

در ابتدا لکوسیت محیطی کل طبیعی یا پایین و لنفوسیت پایین است. در برخی ترانس‌آمیناز کبد، LDH، کراتین‌کیناز و میوگلوبین بالا و در بحرانی‌ها تروپونین نیز بالاست. CRP و ESR بیشتر بیماران بالا، اما پروکلسی‌تونین معمولاً طبیعی است. در موارد شدید D-dimer چشمگیر بالا و لنفوسیت پیشرونده پایین می‌رود. نشانگرهای التهاب عموماً در شدیدها افزایش دارند.

بررسی علت‌شناختی و سرولوژی

بررسی علت‌شناختی: اسیدنوکلئیک SARS-CoV-2 با RT-PCR و توالی‌یابی نسل جدید (NGS) در سواب نازوفارنکس، خلط و ترشح تنفسی تحتانی، خون و مدفوع شناسایی می‌شود. ترشح تحتانی دقیق‌تر است. نمونه باید بلافاصله بررسی شود.

سرولوژی: پس از 3-5 روز از آغاز، IgM اختصاصی COVID-19 مثبت می‌شود. تیتر IgG در بهبود 4 برابر فاز حاد است.

تصویربرداری قفسه سینه

ابتدا کدورت لکه‌ای و تغییر بینابینی ریه به‌ویژه در محیط دیده می‌شود؛ بعد شیشه مات و نفوذ گسترده ایجاد می‌شود. در شدیدها تراکم ممکن و مایع پلور نادر است.

معیار تشخیص

شکل 1: در زیر آزمایش‌های تشخیص SARS-CoV-2 و خلاصه سازوکار آسیب ایمنی دیده می‌شود.

برای تشخیص کروناویروس جدید SARS-CoV-2 دو نوع اصلی آزمایش هست:

1. واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (Polymerase Chain Reaction = PCR) و
2. آزمایش تشخیصی سریع

آزمایش PCR، ژنوم ویروس را از نمونه نازوفارنکس (سواب بینی و حلق بینی) می‌سنجد که در کروناویروس RNAاست. فرایند 45 - 90 dk طول می‌کشد. به آن آزمایش تشخیص مولکولی هم می‌گویند.

در آزمایش تشخیصی سریع ویروس از نظر آنتی‌ژنیا ایمنی انسان علیه ویروس، یعنی دستگاه ایمنی تولیدکننده آنتی‌بادی غربال می‌شود. از سواب بینی و حلق یا خون می‌توان استفاده کرد. سواب آنتی‌ژن ویروس و خون آنتی‌بادی علیه ویروس را می‌جوید.

شکل 2: در زیر انواع آزمایش کروناویروس و نمونه مصرفی دیده می‌شود.

موارد مشکوک

سابقه همه‌گیرشناختی

سفر در 14 روز پیش از آغاز بیماری به ووهان و اطراف یا منطقه دارای مورد مستند COVID-19 مثبت.

تماس در 14 روز پیش از بیماری با مورد COVID-19 مثبت با شناسایی اسیدنوکلئیک.

تماس در 14 روز پیش از آغاز با بیمار تب‌دار و دارای علائم تنفسی که به ووهان و اطراف یا منطقه دارای مورد مستند COVID-19 مثبت سفر کرده است.

شروع خوشه‌ای (2 مورد یا بیشتر در محل کوچک مانند خانه، دفتر و مدرسه طی 2 هفته تب و/یا شکایت تنفسی بگیرند)

بالین

• تب و/یا علائم تنفسی.
• وجود یافته رادیولوژیک ذکرشده پنومونی COVID-19.
• لکوسیت طبیعی یا پایین در ابتدا.

برای مورد مشکوک، یکی از معیارهای سابقه همه‌گیرشناختی و دو معیار بالینی کافی است. اگر سابقه روشن نباشد، هر سه معیار بالینی لازم است.

موارد تأییدشده

اگر مورد مشکوک یکی از معیارهای زیر را داشته باشد، تأییدشده است.

• اسیدنوکلئیک SARS-CoV-2 مثبت با RT-PCR
• شناسایی ژن ویروسی با همولوژی بالا به SARS-CoV-2 با توالی‌یابی
• IgM و IgG اختصاصی COVID-19 مثبت
• یافته اختصاصی پنومونی COVID-19 در سی‌تی قفسه سینه

طبقه‌بندی بالینی

1. نوع خفیف: علائم خفیف، بدون پنومونی در تصویربرداری قفسه سینه.
2. نوع متوسط: تب و علائم تنفسی همراه پنومونی رادیولوژیک.
3. نوع شدید:
   بزرگسال دارای هر یک از این معیارها:
   - تنگی نفس، تعداد تنفس (SS) ≥ 30/dk
   - اشباع اکسیژن استراحت ≤ %93
   - فشار جزئی اکسیژن آلوئولی/کسر O2 دمی (PaO2/FiO2) ≤ 300 mmHg (1 mmHg = 0,133 kPa)؛ در ارتفاع (1000 متر و بالاتر) PaO2/FiO2 باید اصلاح شود: PaO2/FiO2×[فشار جو/760]
   کودک دارای هر معیار زیر:
   - تنگی نفس (2 تا 12 ماه SS≥60/dk؛ زیر 2 سال SS≥50/dk؛ 1 تا 5 سال SS≥40/dk؛ بالای 5 سال SS≥30/dk؛ اثر گریه و تب باید کنار گذاشته شود).
   - اشباع اکسیژن استراحت ≤ %92
   - تنفس دشوار (ناله، فرورفتگی عضلات کمکی تنفس)
   - لتارژی و تشنج
   - مشکل شیرخوردن یا تغذیه، نشانه کم‌آبی
4. نوع بحرانی:
   بیمار دارای هر معیار زیر؛
   - نارسایی تنفسی نیازمند تهویه مکانیکی
   - وضعیت بالینی شوک
   - نارسایی اندام دیگر نیازمند مراقبت ویژه
   نشانه هشدار بیماری شدید و بحرانی
   1. بزرگسالان
   1. کاهش پیشرونده لنفوسیت محیطی
   2. افزایش پیشرونده نشانگر التهاب مانند IL-6 و CRP
   3. افزایش پیشرونده لاکتات
   4. پیشرفت سریع ضایعه ریه
   2. کودکان
   1. افزایش تعداد تنفس
   2. پاسخ ذهنی کم و خواب‌آلودگی
   3. افزایش پیشرونده لاکتات
   4. نفوذ دوطرفه یا چندلوبی و مایع پلور یا پیشرفت سریع ضایعه ریوی
5. زیر 3 ماه یا کودک دارای بیماری همراه مانند بیماری مادرزادی قلب، دیسپلازی برونکوپولمونر، بدشکلی تنفسی، هموگلوبینوپاتی، سوءتغذیه شدید، نقص ایمنی یا درمان طولانی سرکوب ایمنی.

تشخیص افتراقی

• علائم و یافته‌های خفیف COVID-19 باید از عفونت تنفسی فوقانی سایر ویروس‌ها جدا شود.
• پنومونی COVID-19 باید از آنفلوانزا، آدنوویروس، ویروس سنسیشیال تنفسی و مایکوپلاسما جدا شود. در مشکوک‌ها آزمایش سریع آنتی‌ژن و/یا PCR چندگانه برای عوامل ویروسی لازم است.
• از بیماری غیرعفونی مانند واسکولیت، درماتومیوزیت و پنومونی سازمان‌یافته نیز باید افتراق داد.

شناسایی و ثبت بیماران

مورد مشکوک COVID-19 باید فوراً برای پایش و درمان بیشتر در اتاق تک‌نفره جدا شود. اگر پس از ارزیابی جامع مشکوک ماند، ظرف 2 ساعت اینترنتی به CDC گزارش و نمونه اسیدنوکلئیک COVID-19 گرفته شود. هم‌زمان با حمل ایمن به بیمارستان تعیین‌شده ارجاع شود. اگر سابقه تماس نزدیک با پنومونی COVID-19 دارد، حتی با مثبت‌بودن عامل تنفسی دیگر، آزمایش اسیدنوکلئیک COVID-19 لازم است.

اگر دو آزمایش پیاپی اسیدنوکلئیک COVID-19 منفی باشد (فاصله دست‌کم 24 ساعت) و 7 روز پس از آغاز، IgG و IgM اختصاصی COVID-19 منفی بماند، تشخیص COVID-19 رد می‌شود.

درمان

محل درمان طبق طبقه‌بندی بالینی بالا انتخاب شود.

• مشکوک و تأییدشده در بیمارستان معین با ایزولاسیون و حفاظت مؤثر درمان شوند.
• بیمار بحرانی شدید هرچه زودتر به مراقبت ویژه برود.

درمان عمومی

• استراحت بستر و درمان حمایتی برای انرژی کافی؛ تعادل آب و الکترولیت مشاهده و ثبت، علائم حیاتی و اشباع اکسیژن نزدیک پیگیری شود.
• آزمایش معمول خون و ادرار، CRP، بیوشیمی (آنزیم کبد و قلب، کارکرد کلیه)، انعقاد، گاز خون شریانی و تصویر قفسه سینه پیگیری شود. اگر ممکن است سیتوکین سنجیده شود.
• اکسیژن مؤثر به‌موقع داده شود: کانول بینی، ماسک و کانول پُرجریان. استنشاق هیدروژن‌اکسیژن (H2/O2: %66.6 / %33.3) بررسی شود.
• ضدویروس: α-اینترفرون (بزرگسال 5 میلیون واحد یا معادل، با 2 ml آب استریل، روزی 2 بار استنشاق)، لوپیناویر/ریتوناویر (200 mg/50 mg/کپسول، بزرگسال روزی 2 بار، هر بار 2 کپسول، کل حداکثر 10 روز). ریباویرین (همراه اینترفرون یا لوپیناویر/ریتوناویر، هر بار 500 mg وریدی، روزی 2-3 بار، کل حداکثر 10 روز)، کلروکین‌فسفات (بزرگسال بالای 50 kg، روزی 2 بار به‌مدت 7 روز، هر بار 500 mg؛ زیر 50 kg هر بار 500 mg، نخست 2 روز روزی 2 بار و روزهای بعد (3-7) روزی یک‌بار)، آبیدول (هر بار 200 mg، بزرگسال روزی 3 بار، حداکثر 10 روز) قابل‌آزمایش‌اند. عارضه، منع مصرف (کلروکین در بیماری قلبی نباید مصرف شود) و تداخل را رعایت کنید. مصرف هم‌زمان 3 ضدویروس یا بیشتر توصیه نمی‌شود.
• با عارضه تحمل‌ناپذیر قطع شود. در بارداری هفته حاملگی و داروی با کمترین اثر جنین لحاظ شود. از آنتی‌باکتریال نامناسب، به‌ویژه وسیع‌الطیف، پرهیز شود.

یادداشت: پژوهش‌های کنونی، کلروکین و هیدروکسی‌کلروکین (Plaquenil) سودی نشان نداده‌اند. حتی گزارش شده کارکرد تنفسی دریافت‌کننده هیدروکسی‌کلروکین از کنترل بدتر است و مصرف آن مرگ را کم نمی‌کند.

درمان بیماران شدید و بحرانی

علاوه بر درمان علامتی، پیشگیری مؤثر عارضه، درمان بیماری زمینه‌ای، جلوگیری عفونت ثانویه و حمایت اندام مهم است.

• اکسیژن‌درمانی: در شدیدها کانول بینی یا ماسک آغاز و بررسی شود دیسترس تنفسی و/یا کم‌اکسیژنی با زمان بهتر می‌شود یا نه.
• کانول پُرجریان بینی یا تهویه مکانیکی غیرتهاجمی: در عدم بهبود با اکسیژن استاندارد بررسی شود. اگر باوجود آن ظرف 1-2 ساعت بدتر یا بی‌بهبود بود، انتوباسیون داخل نای و تهویه تهاجمی لازم است.
• تهویه مکانیکی تهاجمی: برای پرهیز از آسیب دستگاه، راهبرد محافظ ریه انتخاب شود: حجم جاری کم (6-8 mL/kg وزن ایده‌آل) و فشار پلاتوی راه هوایی پایین (≤30 cm H2O). اگر فشار ≤35 cm H2O نگه داشته شود، PEEP بالا تنظیم شود. راه هوا گرم و مرطوب باشد. از آرام‌بخشی طولانی پرهیز و بیمار زود بیدار و توان‌بخشی ریه آغاز شود. در ناهماهنگی تهویه، آرام‌بخش و شل‌کننده مناسب مصرف شود. انسداد ترشحی نیازمند آسپیراسیون خلط و در صورت نیاز برونکوسکوپی است.
• درمان نجات: در ARDS شدید اتساع ریه توصیه می‌شود. تهویه دمر بیش از 12 ساعت در روز باشد. اگر مؤثر نبود، ECMO هرچه زودتر در صورت امکان بررسی شود. اندیکاسیون نسبی: (1) با FiO2≥ %90، مقدار PaO2 زیر 80 mmHg دست‌کم 3-4 ساعت؛ (2) نارسایی تنفسی با فشار پلاتو ≥35 cm H2O. حالت VV-ECMO ترجیح دارد؛ اگر حمایت گردش هم لازم است VA-ECMO. پس از مهار زمینه و بهبود قلب‌وریه، کاهش تدریجی آغاز شود.
• حمایت گردش خون: پس از احیای مایع کافی، داروی وازواکتیو بررسی شود. لاکتات و کسری باز گاز شریانی، ادرار، فشار و نبض نزدیک پایش شود و تعادل مایع دقیق باشد. اگر نبض از پایه %20 بالا یا فشار بیش از %20 پایین رود و پرفیوژن پوست و ادرار کم شود، نسبت به شوک سپتیک، خونریزی گوارشی و نارسایی شدید قلب هوشیار باشید.
• نارسایی کلیه و جایگزینی کلیوی: علل مانند کم‌پرفیوژنی و دارو بررسی شود. تعادل مایع، اسیدباز و الکترولیت و برای تغذیه تعادل نیتروژن تأمین شود. جایگزینی در شدیدها بررسی شود؛ اندیکاسیون: (1) پتاسیم بالا، (2) اسیدوز، (3) ادم ریه یا اضافه‌بار مایع، (4) مدیریت مایع در MOF.
• پلاسمای بهبودیافتگان: برای شدید و بحرانی با پیشرفت سریع مناسب است.
• تصفیه خون: تعویض پلاسما، جذب سطحی، پرفیوژن و فیلتراسیون خون/پلاسما را شامل می‌شود. با کاهش عوامل التهابی طوفان سیتوکین و آسیب بدن کم می‌شود. در مرحله اولیه یا میانی طوفان در شدید و بحرانی قابل‌استفاده است.
• ایمنی‌درمانی: در ضایعات گسترده ریه و IL-6 بالا توسیلیزوماب آزموده شود. دوز اول 4-8 mg/kg؛ توصیه 400 mg رقیق در 100 ml سرم فیزیولوژیک است. انفوزیون بیش از 1 ساعت باشد. اگر مؤثر نبود، پس از 12 ساعت همان دوز تکرار شود. مجموع بیش از 2 نوبت و تک‌دوز بیش از 800 mg نباشد. مراقب حساسیت باشید؛ در عفونت فعال دیگر مانند سل توصیه نمی‌شود.
• تدابیر دیگر: در بدترشدن پیشرونده اکسیژن و التهاب بیش‌ازحد، گلوکوکورتیکوئید 3-5 روز بررسی شود. دوز روزانه متیل‌پردنیزولون بیش از 1-2 mg/kg نباشد. دوز بالا پاک‌شدن کروناویروس را طولانی می‌کند. تعادل میکروبیوتای روده و پیشگیری عفونت باکتریایی ثانویه تأمین شود. در کودک شدید و بحرانی IVIG بررسی شود. در باردار شدید یا بحرانی احتمال ختم بارداری و برای زایمان C/S بررسی شود. حمایت روان‌پزشکی و روان‌شناختی برای اضطراب داده شود.

معیار ترخیص و تدابیر پس از آن

معیار ترخیص

• دمای طبیعی بیش از 3 روز
• بهبود چشمگیر علائم تنفسی
• بهبود چشمگیر ضایعه حاد اگزوداتیو در تصویر ریه
• اسیدنوکلئیک خلط، سواب نازوفارنکس و دیگر نمونه تنفسی در 2 نوبت پیاپی با فاصله دست‌کم 24 ساعت منفی باشد

دارندگان همه معیارها قابل‌ترخیص‌اند.

تدابیر پس از ترخیص

• بیمارستان با مرکز سلامت اولیه ارتباط خوب و در صورت نیاز جزئیات پزشکی را به اشتراک بگذارد.
• تا 14 روز پس از ترخیص ایزولاسیون ادامه یابد. بیمار بیرون نرود، دست مکرر بشوید، در اتاق تک‌نفره با تهویه خوب بماند و تماس خانواده تا حد ممکن قطع شود.
• پیگیری بیمارستانی هفته 2 یا 4 پس از ترخیص توصیه می‌شود.

*

 - همه نوشته‌های ما درباره کروناویروس 

*

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید

برای مشاهده محتوای خارجی، تنظیمات را مدیریت کنید