زانیداتاماب برای سرطان پیشرفتهٔ مجاری صفراوی HER2 مثبت، تأیید تسریع‌شدهٔ FDA گرفت
در این مقاله
نخستین تأیید
در 20 نوامبر 2024، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به zanidatamab-hrii (Ziihera، Jazz Pharmaceuticals, Inc.)، آنتی‌بادی دوویژهٔ هدف‌گیرندهٔ HER2، برای بیماران مبتلا به سرطان مجاری صفراوی HER2 مثبت (IHK 3+) که قبلاً درمان شده و بیماری غیرقابل‌جراحی یا متاستاتیک دارند، تأیید تسریع‌شده داد.
این تأیید zanidatamab-hrii (Ziihera)، نخستین تأیید اختصاصی FDA برای سرطان مجاری صفراوی HER2 مثبت است.
در همان روز، FDA آنتی‌بادی اولیهٔ مونوکلونال خرگوشی VENTANA PATHWAY anti-HER-2/neu (4B5) (Ventana Medical Systems, Inc./Roche Diagnostics) را به‌عنوان ابزار تشخیصی همراه تأیید کرد تا به شناسایی بیماران سرطان مجاری صفراوی مناسب درمان با Ziihera کمک کند.
سرطان مجاری صفراوی، به‌ویژه در مراحل پیشرفته، به دلیل محدود بودن گزینه‌های درمانی بیماری دشواری است. بنابراین توسعهٔ درمان‌های جدید برای تومورهای HER2 مثبت (گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی 2) اهمیت زیادی دارد.
چه نسبتی از سرطان‌های مجاری صفراوی HER2 مثبت‌اند؟
HER2 (گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی 2)، گیرنده‌ای است که می‌تواند رشد و تقسیم سلولی را در بسیاری از سرطان‌ها تحریک کند. بیان بیش‌ازحد HER2 یا تکثیر آن در سطح ژن (افزایش تعداد نسخهٔ ژن در DNA)، در انواع مختلف سرطان، به‌ویژه سرطان پستان و معده، دیده می‌شود.
HER2 مثبت بودن در سرطان مجاری صفراوی کمتر شایع است، اما در گروهی مشخص از بیماران وجود دارد. جهش یا تکثیر ژن HER2 در سرطان مجاری صفراوی خارج‌کبدی با میزان 17.4% - 18.5%، در سرطان کیسهٔ صفرا 19.1% - 31.3% و در سرطان مجاری صفراوی داخل‌کبدی 3.7% - 4.8% دیده می‌شود.
این میزان‌ها قابلیت احتمالی استفاده از درمان‌های هدف‌گیرندهٔ HER2 در سرطان مجاری صفراوی را نشان می‌دهند.
سازوکار اثر زانیداتاماب چگونه است؟
زانیداتاماب آنتی‌بادی دوویژه‌ای است که گیرندهٔ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی 2 (HER2) را هدف می‌گیرد. آنتی‌بادی‌های دوویژه می‌توانند دو هدف متفاوت را هم‌زمان شناسایی کنند. زانیداتاماب به دو ناحیهٔ متفاوت اتصال آنتی‌ژن روی گیرندهٔ HER2 متصل می‌شود: ناحیهٔ دیمریزاسیون HER2 و ناحیهٔ خارج‌سلولی مجاور غشا.
این ساختار ویژه به زانیداتاماب امکان می‌دهد میان مولکول‌های HER2 اتصال متقاطع ایجاد کند و گیرنده‌ها را در سطح سلول خوشه‌بندی کند. این وضعیت موجب ورود گیرنده‌ها به سلول و کاهش فعالیت مسیر پیام‌رسانی HER2 می‌شود. این فرایند رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی را کنترل می‌کند، زیرا HER2 در برخی سرطان‌ها رشد و تقسیم سلولی را تحریک می‌کند.
زانیداتاماب همچنین سازوکارهای ایمنی شامل سمیت سلولی وابسته به پادتن (Antibody Dependent Cellular Cytotoxicity، ADCC)، فاگوسیتوز سلولی وابسته به پادتن (Antibody Dependent Cellular Phagocytosis، ADCP) و سمیت وابسته به کمپلمان (Complement Dependent Cytotoxicity، CDC) را فعال می‌کند.
ADCC به توانایی پادتن‌ها برای کشتن سلول‌های هدف از طریق سلول‌های خاص (مانند سلول‌های کشندهٔ طبیعی) اشاره دارد. زانیداتاماب سلول‌های کشندهٔ طبیعی دستگاه ایمنی را برای کشتن سلول‌های هدف (در اینجا سلول‌های سرطانی با بیان بیش‌ازحد HER2) هدایت می‌کند. ADCP به توانایی پادتن‌ها برای بلعیدن سلول‌های هدف، معمولاً سلول‌هایی مانند ماکروفاژها و سلول‌های دندریتیک، اشاره دارد. CDC به توانایی پادتن‌ها برای کشتن سلول‌های هدف از طریق پروتئین‌های اختصاصی سامانهٔ کمپلمان اشاره دارد.
در مطالعات پیش‌بالینی، زانیداتاماب فعالیت ضدتوموری برتری نسبت به تراستوزوماب به‌تنهایی یا ترکیب تراستوزوماب و پرتوزوماب نشان داده است. بنابراین نامزدی بالقوه برای درمان سرطان‌های HER2 مثبت است.
تأیید FDA بر پایهٔ مطالعهٔ HERIZON-BTC-01
تأیید FDA بر نتایج مطالعه‌ای به نام HERIZON-BTC-01 استوار است که کارآزمایی‌ای برچسب‌باز، چندمرکزی و تک‌بازویی بود.
در این مطالعه 62 بیمار مبتلا به سرطان مجاری صفراوی HER2 مثبت (IHK 3+) غیرقابل‌جراحی یا متاستاتیک، که قبلاً دست‌کم یک خط درمان حاوی جمسیتابین دریافت کرده بودند، ارزیابی شدند.
نتایج:
با ارزیابی مرکزی مستقل بر اساس معیارهای RECIST v1.1،
- نرخ پاسخ عینی 52% به دست آمد (95% CI: 39، 65).
- میانهٔ مدت پاسخ 14.9 ماه بود (95% CI: 7.4، قابل‌برآورد نبود).
در بیماران بازوهای دیگر همین مطالعه که HER2 از نوع İHK 3+ نداشتند (İHK 0، 1+ یا 2+)، اثربخشی زانیداتاماب بسیار محدود بود.
عوارض جانبی و هشدارها
شایع‌ترین عوارض زانیداتاماب شامل اسهال، واکنش‌های انفوزیون، درد شکم و خستگی هستند. در بروشور دارو هشدار سمیت رویانی‌جنینی وجود دارد؛ بنابراین بیماران باردار یا کسانی که قصد بارداری دارند، باید احتیاط کنند.
دوز و روش تجویز
دوز توصیه‌شدهٔ زانیداتاماب 20 mg/kg به‌صورت انفوزیون وریدی هر دو هفته یک‌بار، تا زمان پیشرفت بیماری یا سمیت غیرقابل‌قبول است.
نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده
مطالعهٔ در حال انجام فاز 3 به نام HERIZON-BTC-302، زانیداتاماب را در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته یا متاستاتیک مجاری صفراوی HER2 مثبت (BTC)، همراه درمان خط اول به‌عنوان رژیم درمان استاندارد بررسی می‌کند. این آنتی‌بادی دوویژه همچنین برای درمان آدنوکارسینوم پیشرفته/متاستاتیک معده–مری HER2 مثبت در حال توسعه است.
تأیید تسریع‌شدهٔ زانیداتاماب توسط FDA پیشرفتی امیدبخش برای بیماران مبتلا به سرطان پیشرفتهٔ مجاری صفراوی HER2 مثبت است و گزینه‌ای تازه برای این گروه با گزینه‌های پیشین محدود فراهم می‌کند. اما تداوم تأیید تسریع‌شده به نتایج مطالعات تکمیلیِ تأییدکنندهٔ فایدهٔ بالینی وابسته خواهد بود. بنابراین پژوهش جامع‌تر دربارهٔ اثربخشی و ایمنی زانیداتاماب اهمیت دارد.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.