زیست‌مشابه‌های دنوزوماب، Stoboclo و Osenvelt، تأیید FDA گرفتند

در 3 مارس 2025، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، زیست‌مشابه Prolia (دنوزوماب، Amgen) با نام Stoboclo (denosumab-bmwo، Celltrion) و زیست‌مشابه Xgeva (دنوزوماب، Amgen) با نام Osenvelt (denosumab-bmwo، Celltrion) را تأیید کرد.

Xgeva شکل Prolia برای کاربرد در سرطان است. دوز Prolia برابر 60 mg و Xgeva برابر 120 mg است.

زیست‌مشابه، داروی زیست‌فناورانه‌ای است که شباهت بسیار زیادی به داروی زیستی مرجعِ از پیش تأییدشده دارد، اما ممکن است تفاوت‌های کوچکی داشته باشد؛ باید همان نمایه اثربخشی بالینی، ایمنی و ایمنی‌زایی را داشته باشد. برای دریافت تأیید FDA، باید مطالعات مقایسه‌ای گسترده ثابت کنند که زیست‌مشابه و داروی مرجع از نظر ساختار، عملکرد، فارماکوکینتیک، فارماکودینامیک، اثربخشی بالینی و ایمنی مشابه‌اند . فرایند تأیید برای اثبات نبود تفاوت بالینی معنادار با داروی مرجع، به مطالعات تحلیلی، حیوانی و دست‌کم یک مطالعه بالینی نیاز دارد.

Prolia چیست؟ سازوکار اثر و مجوز در ترکیه

Prolia (دنوزوماب), آنتی‌بادی مونوکلونال مهارکننده لیگاند RANK (RANKL) است که با جلوگیری از فعال‌شدن استئوکلاست و تخریب استخوان، تراکم معدنی را افزایش و خطر شکستگی را کاهش می‌دهد. با جلوگیری از اتصال RANKL به استئوکلاست‌ها ، بازجذب استخوان را مهار می‌کند و در درمان پوکی استخوان مؤثر است.

نخستین تأیید FDA در 1 ژوئن 2010 برای درمان زنان با پوکی استخوان پس از یائسگی و خطر بالای شکستگی صادر شد.

تزریق زیرجلدی SC پرو‌لیا 60 mg، بر پایه مجوز وزارت بهداشت جمهوری ترکیه، در موارد زیر قابل استفاده است:

1. پوکی استخوان پس از یائسگی:

   • برای درمان بیماران زن و مرد با پوکی استخوان پس از یائسگی و خطر بالای شکستگی استفاده می‌شود.

2. پوکی استخوان مرتبط با مهار هورمونی:

   • در مبتلایان به سرطان پروستات غیرمتاستاتیک تحت مهار هورمونی یا سرکوب آندروژن، برای درمان پوکی استخوان کاربرد دارد.
   • برای درمان پوکی استخوان در مبتلایان به سرطان پستان تحت درمان کمکی با مهارکننده آروماتاز و خطر بالای شکستگی استفاده می‌شود.

3. پوکی استخوان ناشی از گلوکوکورتیکوئید:

   • برای پیشگیری و درمان کاهش استخوان ناشی از مصرف طولانی گلوکوکورتیکوئید در بزرگسالان پرخطر از نظر شکستگی کاربرد دارد.

Xgeva چیست؟ سازوکار اثر و مجوز در ترکیه

با همان ماده مؤثره، Xgeva شکل Prolia در سرطان است؛ دوز Prolia برابر 60 mg و Xgeva برابر 120 mg است.

نخستین تأیید FDA برای Xgeva در 18 نوامبر 2010 برای پیشگیری از رخدادهای مرتبط با اسکلت در بیماران تومور جامد با متاستاز استخوانی صادر شد.

تزریق زیرجلدی SC ایکس‌جوا 120 mg،  بر پایه مجوز وزارت بهداشت جمهوری ترکیه، در موارد زیر قابل استفاده است:

1. متاستاز استخوانی:

   • در بیمارانی که قبلاً زولدرونیک اسید نگرفته‌اند و متاستاز به استخوان‌های تحمل‌کننده وزن مانند مهره، ران و بازو با خطر بالای شکستگی یا فشار دارند، در مبتلایان به سرطان پستان، پروستات مقاوم به هورمون یا ریه غیرسلول‌کوچک ، مصرف تا پیشرفت استخوانی کاربرد دارد.
   • اما پس از پیشرفت استخوانی یا ایجاد رخداد مرتبط با اسکلت، درمان دنوزوماب قابل ادامه نیست.

2. تومور سلول غول‌آسای استخوان:

   • برای بزرگسالان و نوجوانان با اسکلت بالغ استفاده می‌شود که تومورشان قابل برداشت جراحی نیست یا جراحی احتمالاً عوارض شدید ایجاد می‌کند.

3. میلوم متعدد:

   • در تشخیص میلوم متعدد با نیاز به درمان ضد‌میلوم و کلیرانس کراتینین کمتر از 30 ml/min، برای پیشگیری از عوارض استخوانی میلوم استفاده می‌شود.

تأییدهای FDA برای زیست‌مشابه‌های جدید

موارد مصرف Stoboclo

Stoboclo، زیست‌مشابه Prolia، برای موارد زیر تأیید شده است:

• زنان با پوکی استخوان پس از یائسگی و خطر بالای شکستگی،

• مردان مبتلا به پوکی استخوان و خطر بالای شکستگی،

• زنان و مردان با پوکی استخوان ناشی از گلوکوکورتیکوئید و خطر بالای شکستگی،

• مردان پرخطر از نظر شکستگی که برای سرطان پروستات غیرمتاستاتیک درمان سرکوب آندروژن می‌گیرند،

• زنان پرخطر از نظر شکستگی که برای سرطان پستان درمان کمکی مهارکننده آروماتاز می‌گیرند.

موارد مصرف Osenvelt

Osenvelt، زیست‌مشابه Xgeva، برای موارد زیر تأیید شده است:

• پیشگیری از رخداد مرتبط با اسکلت در میلوم متعدد یا متاستاز استخوانی تومور جامد،

• درمان تومور سلول غول‌آسای استخوان در بزرگسالان و نوجوانان با رشد اسکلتی کامل که برداشت جراحی ممکن نیست یا احتمال عوارض جدی دارد،

• درمان افزایش کلسیم ناشی از بدخیمی، مقاوم به بیس‌فسفونات.

داده‌های بالینی فرایند تأیید

تأیید FDA بر بسته گسترده داده بالینی استوار بود؛ از جمله مطالعه دوسوکور تصادفی فاز 3 (NCT04757376) برای مقایسه denosumab-bmwo و داروی مرجع Prolia در زنان با پوکی استخوان پس از یائسگی.

طراحی مطالعه:

• مطالعه دو دوره درمان داشت.

• در دوره نخست، 479 بیمار با نسبت 1:1 به‌طور تصادفی برای دریافت denosumab-bmwo یا داروی مرجع تخصیص یافتند.

• دریافت‌کنندگان زیست‌مشابه در هفته 52. نیز ادامه دادند؛ دریافت‌کنندگان Prolia برای دوره دوم، تصادفی به ادامه Prolia یا تغییر به زیست‌مشابه تخصیص یافتند و این وضعیت تا هفته 78. ادامه داشت.

• پیامد اصلی، درصد تغییر تراکم معدنی مهره‌های کمری نسبت به خط پایه در هفته 52. بود.

نتایج

یافته‌های هفته 52.:

• پیامد اصلی: درصد تغییر تراکم معدنی مهره‌های کمری نسبت به پایه در زیست‌مشابه و Prolia معادل بود؛ تفاوت میانگین حداقل مربعات در مجموعه تحلیل کامل: -0.139 [95% CI, -0.826, 0.548]؛ در مجموعه طبق پروتکل: -0.280 [95% CI, -0.973, 0.414].

• نتایج هفته 78.: پس از تغییر از محصول مرجع به زیست‌مشابه، اثربخشی مشابه بود؛ پیامد ثانویه.

• داده‌های ایمنی، فارماکوکینتیک و ایمنی‌زایی نشان دادند زیست‌مشابه با داروی مرجع مشابه است.

با تأیید FDA انتظار می‌رود Stoboclo و Osenvelt از ژوئن 2025 در بازار باشند. این تأیید با گزینه‌های تازه برای پوکی استخوان و بیماری استخوانی مرتبط با سرطان، ممکن است دسترسی بیمار و رقابت را افزایش دهد.