10 საუკეთესო კლინიკური კვლევა — 2021

კლინიკური კვლევები, უმოკლესი განმარტებით, ადამიანებზე ჩატარებული სამედიცინო ექსპერიმენტებია. პირველ ეტაპზე კლინიკური კვლევები მცირე რაოდენობის (10-50 ადამიანის) მონაწილეობით იწყება და გამოსაცდელი მეთოდის უსაფრთხოება მოწმდება. მეორე და მესამე ეტაპებზე კი მკურნალობის ეფექტიანობა 100-დან 1000-მდე მონაწილეში ფასდება. ამჟამად დამტკიცებული და გამოყენებული მკურნალობები კლინიკური კვლევების პროდუქტია. ამასთან, კლინიკურ კვლევებამდე მკვლევრები მეთოდს/პრეპარატს მრავალი წლის განმავლობაში ლაბორატორიასა და ცხოველებზე ამოწმებენ.

შენიშვნა: კლინიკური „კვლევის“ ნაცვლად ზოგჯერ კლინიკური „გამოკვლევის“ ან კლინიკური „ექსპერიმენტის“ ტერმინებიც გამოიყენება.

ქვემოთ შევაჯამეთ 2021 წელს გამოქვეყნებული 10 საუკეთესო კლინიკური კვლევა, რომლებსაც კლინიკური პრაქტიკის შეცვლის პოტენციალი აქვს:

ნომერი 10: მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობა

კვლევამ, რომლის მიხედვითაც ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები იმედისმომცემი დამატებითი თერაპია შეიძლება იყოს, მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ კლინიკურ თემად ქცევაში როლი ითამაშა. ამ ზაფხულს (2022) გამოქვეყნებულ ნაშრომში, რომელიც ჯამში 137 პაციენტით 4 რანდომიზებულ კონტროლირებულ კვლევას აფასებდა, დაასკვნეს, რომ დამატებით გამოყენებული ომეგა-3 უჯერი ცხიმოვანი მჟავები მოსაზღვრე პიროვნული აშლილობის ძირითადი სიმპტომების შემცირებისთვის სასარგებლო იყო. ერთ კვლევაში ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები მონოთერაპიად გამოიყენებოდა, დანარჩენებში კი ანტიდეპრესანტების, ბენზოდიაზეპინების და/ან ვალპროის მჟავის მსგავსი საშუალებების დამატებად. 4 კვლევიდან არცერთში პაციენტები ანტიფსიქოზურ პრეპარატს არ იყენებდნენ. ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები მცენარეულის ნაცვლად ზღვის პროდუქტებისგან იყო მიღებული.

ნომერი 9: D ვიტამინი

კოლორექტალური კიბოსა და ყველა მიზეზით სიკვდილიანობის კვლევებიც პოპულარულ კლინიკურ თემებს შორისაა. დაკვირვებითმა კვლევამ აჩვენა, რომ D ვიტამინის დიდი რაოდენობით, განსაკუთრებით საკვებიდან, მიმღებ ქალებს ადრეული დასაწყისის კოლორექტალური კიბოს ნაკლები რისკი ჰქონდათ (ყურადღება უნდა მიექცეს, რომ საუბარია საკვებიდან მიღებაზე და არა დანამატებზე; იხ. უახლესი მდგომარეობა D ვიტამინისა და ომეგა-3-ის დანამატების საკითხში!).

კვლევა მოიცავდა 94205 ქალს (25-42 წლის ასაკში), რომლებსაც 1991-დან 2015 წლამდე აკვირდებოდნენ. ქალებს, რომლებიც D ვიტამინის ყველაზე მაღალ საშუალო ჯამურ რაოდენობას (დღეში 450 IU) იღებდნენ, დღეში 300 IU-ის მიმღებებთან შედარებით მკაფიოდ შემცირებული რისკი ჰქონდათ. D ვიტამინსა და კოლორექტალურ კიბოს შორის კავშირი წლების განმავლობაში დოკუმენტირებულია და ამჟამადაც 10 დასრულებული ან მიმდინარე კლინიკური კვლევის თემაა. თუმცა მხოლოდ რამდენიმე კვლევა ფოკუსირდებოდა D ვიტამინსა და ადრეული დასაწყისის კოლორექტალურ კიბოს შორის კავშირზე.

D ვიტამინის მძიმე დეფიციტი უკავშირდება ძვლებისა და კუნთების ცუდ ჯანმრთელობას, კალციუმის შეწოვას, იმუნიტეტს, ასევე გულის ფუნქციას და კოლონის, სისხლისა და შარდის ბუშტის კიბოებს. ეს შეესაბამება მამაკაცებში ჩატარებულ პროსპექტიულ კვლევასაც, რომელმაც D ვიტამინის დაბალი კონცენტრაცია ყველა მიზეზით სიკვდილიანობის ზრდას დაუკავშირა. კვლევამ დაასკვნა, რომ თავისუფალი 25-ჰიდროქსივიტამინ D-ის შეფასება მცირედ სარგებლობას მატებს არსებულ სტანდარტს — ჯამურ 25(OH)D-ს, რომელიც სისხლში D ვიტამინის ძირითადი ფორმაა, რადგან თითოეულის დეფიციტი მსგავს რისკს უკავშირდება.

კვლევის მამაკაცები 40-დან 79 წლამდე იყვნენ, დაკვირვების საშუალო ხანგრძლივობა კი 12,3 წელი იყო. ამ პერიოდში მონაწილეთა თითქმის მეოთხედი (23,5%) გარდაიცვალა. სხეულის მასის ინდექსის, თამბაქოს მოხმარების, ალკოჰოლის, თირკმლის ფუნქციის, საწყისი თანმხლები დაავადებების რაოდენობისა და სხვა ძირითადი დამაბნეველი ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, მამაკაცებს, რომელთა ჯამური 25(OH)D 20 ug/L-ზე ნაკლები იყო, სიკვდილის მნიშვნელოვნად მეტი რისკი ჰქონდათ ნორმალური, 30 ug/L-ზე მაღალი D ვიტამინის დონის მქონეებთან შედარებით.

ნომერი 8: სემაგლუტიდი

სიახლე პრეპარატზე, რომელსაც სიმსუქნის მედიკამენტური მართვის გარდამტეხ საშუალებად ახასიათებენ, პოპულარულ კლინიკურ თემებს შორის მოხვდა. ივნისში აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) წონის დასაკლებად გლუკაგონის მსგავსი პეპტიდ-1-ის (GLP-1) რეცეპტორის აგონისტი სემაგლუტიდი(Wegow) კანქვეშ კვირაში 2,4 mg დოზით დაამტკიცა. კერძოდ, პრეპარატის ფორმა და დოზა ცხოვრების წესის ცვლილებების დამატებად დაამტკიცეს სიმსუქნის მქონე ზრდასრულებში (სხეულის მასის ინდექსი 30-ზე მეტი) ან ჭარბწონიანებში (≥ 27 kg/m²), რომლებსაც წონასთან დაკავშირებული სულ მცირე ერთი თანმხლები დაავადება აქვთ.

ფაზა-I კვლევაში გამოსაცდელი საშუალების, კაგრილინტიდის სემაგლუტიდთან ერთად გამოყენებამ მხოლოდ სემაგლუტიდთან შედარებით მეტი წონის კლება გამოიწვია და კარგად გადაიტანებოდა. კვლევა Lone Enebo-მ სიმსუქნის 28-ე ევროპულ კონგრესზე (ECO 2021) წარადგინა და იმავდროულად ჟურნალში The Lancet გამოქვეყნდა.

Sara Becerril-ისა და Gema Frühbeck-ის კომენტარი ასეთი იყო:

„ჭარბი წონისა და სიმსუქნისთვის დამტკიცებული ფარმაკოლოგიური მკურნალობის ვარიანტები ცოტაა და მდგრადი გრძელვადიანი შედეგების მისაღებად ცხოვრების წესის ქცევით ცვლილებებსა და ბარიატრიულ ქირურგიას შორის ეფექტიანობის სხვაობას დამაკმაყოფილებლად ვერ ავსებს. რადგან კვლევა უსაფრთხოების შესაფასებლად დაიგეგმა, წონის კლების შედეგები ფრთხილად უნდა გაანალიზდეს. წონის დასაკლებად ცხოვრების წესის რაიმე ჩარევა არ ინიშნება… ამასთან, პროტოკოლი შეიცვალა კაგრილინტიდის უმაღლესი დოზის ჩასართავად, რაც შესაძლოა მონაცემებზე იყოს დაფუძნებული.“

სემაგლუტიდის შესახებ ყველა შედეგი დადებითი არ ყოფილა. ერთ კვლევაში ახალი „ტვინკრეტინის“ საშუალება ტირზეპატიდი ტიპი 2 დიაბეტის მქონე პაციენტებში 1-mg სემაგლუტიდის მკურნალობაზე უკეთესი აღმოჩნდა. SURPASS-2 კვლევაში კვირაში ერთხელ კანქვეშ საინექციო ტირზეპატიდის 3 დოზა კანქვეშ სემაგლუტიდის დოზას 1879 პაციენტში შეადარეს. ტირზეპატიდის 3 განსხვავებული ყოველკვირეული დოზიდან — 5 mg, 10 mg ან 15 mg — თითოეულის მიმღებებში HbA1c დოზაზე დამოკიდებულად მცირდებოდა და შედეგი სემაგლუტიდთან შედარებით მნიშვნელოვნად უკეთესი იყო. წონის კლება მნიშვნელოვანი მეორეული საბოლოო წერტილი იყო; ტირზეპატიდის სამივე დოზამ სემაგლუტიდით მიღწეულზე მეტად მნიშვნელოვანი წონის კლება უზრუნველყო. მოკლედ, ყოველდღიური/ყოველკვირეული ინექციები სიმსუქნის მკურნალობაში მომავალში, როგორც ჩანს, მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს.

ნომერი 7: CYBE-ის რეკომენდაციები

2015 წლის შემდეგ პირველად აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრებმა (US-CDC) სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (CYBE) სკრინინგის, ტესტირებისა და მკურნალობის სახელმძღვანელო განაახლა. განახლებული სახელმძღვანელო ვრცელ რეკომენდაციებსა და მრავალ ცვლილებას მოიცავდა.

მკურნალობის თანამედროვე მიდგომების გარდა, სახელმძღვანელო შეიცავს ინფორმაციას ქლამიდიისა და გონორეის სადიაგნოსტიკო რექტალური და ორალური ტესტების, გენიტალური მარტივი ჰერპესის ვირუსის დიაგნოსტიკის ორეტაპიანი ტესტებისა და ორსულობაში სიფილისის ტესტირების გაფართოებული რისკფაქტორების შესახებ. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიხედვით, მსოფლიოში ყოველდღე 1 მილიონზე მეტი CYBE ინფექცია ვითარდება. აშშ-ში წლიური შემთხვევები ზედიზედ 6 წლის განმავლობაში იზრდებოდა. აპრილში გამოქვეყნებულ CDC-ის ანგარიშში 2015-დან 2019 წლამდე 74%-იანი ზრდით 129813 სიფილისის შემთხვევა და 279%-იანი ზრდით დაახლოებით 2000 თანდაყოლილი სიფილისის შემთხვევა აღირიცხა; 128 ჩვილი გარდაიცვალა. ანგარიშში ასევე აღნიშნული იყო 2019 წელს ქლამიდიის 1,8 მილიონი შემთხვევა — 4 წელიწადში 19%-იანი მატება — და იმავე პერიოდში გონორეის 56%-იანი ზრდით ჯამში 616392 შემთხვევა. სპეციალისტები იმედოვნებენ, რომ ახალი სახელმძღვანელო CYBE-ის ტალღის გავლენის შემცირებასა და შეჩერებას დაეხმარება.

ნომერი 6: სიმსუქნე და Covid

SARS-CoV-2 ვირუსით გამოწვეული Covid-19 ინფექციით ჰოსპიტალიზებული დაახლოებით 150000 ზრდასრული პაციენტის კვლევამ აჩვენა, რომ სხეულის მასის მაღალი ინდექსის (VKİ) მქონეებში მძიმე დაავადების რისკი მნიშვნელოვნად იზრდებოდა. მონაწილეთა ნახევარზე მეტს (50,8%) სიმსუქნე ჰქონდა. არასასურველი შედეგების ყველაზე დაბალი რისკი ჯანსაღი წონის (VKİ 23,7-დან 25,9 kg/m²-მდე) მქონეებში გამოვლინდა. VKİ 40 – 44,9-ის მქონეთა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მოხვედრის რისკი 6% იყო, 45-ისა და მეტის შემთხვევაში კი უფრო მაღალი — 16%.

სპეციალისტების თქმით, მონაცემებში სიმსუქნესთან დოზა-პასუხის კავშირი ჩანდა. მაგალითად, VKİ 30 – 34,9-ის მქონე ზრდასრულთა ჰოსპიტალიზაციის რისკი 7% იყო, სულ მცირე 45-ის მქონეებში კი 33%-მდე იზრდებოდა. საინტერესოა, რომ დაბალი წონაც ჰოსპიტალიზაციის რისკს ზრდიდა. Covid-19-ის მქონე პაციენტებს, რომელთა VKİ 18,5-ზე ნაკლები იყო, ჯანსაღი VKİ-ის მქონე Covid-19 პაციენტებთან შედარებით ჰოსპიტალიზაციის 20%-ით მეტი რისკი ჰქონდათ. შემაშფოთებელი იყო ისიც, რომ VKİ 30 – 34,9-ის მქონეებში სიკვდილის რისკი 8% იყო, VKİ 45-ისა და მეტის მქონეებში კი 61%-მდე იზრდებოდა.

ნომერი 5: ყავა

გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მქონე პირებში ყავის მოხმარების კვლევამ ყავაც პოპულარულ საკვლევ თემად აქცია.

დიდი ეპიდემიოლოგიური მონაცემთა ბაზის გამოყენებით მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ყავის სმის ჩვევას მნიშვნელოვანწილად გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობა წარმართავს. მიზეზობრივი კავშირის მტკიცებულების მისაღებად კვლევამ გამოიყენა სტრატეგია, რომელიც ისეთი გენეტიკური ინფორმაციის გათვალისწინებას იძლევა, როგორიცაა მაღალი წნევისა და გულისცემის ამსახველი ვარიანტები და რომელსაც მენდელის რანდომიზაცია ეწოდება. მკვლევრების მიხედვით, „გულ-სისხლძარღვთა სიმპტომების მქონე მონაწილეები შესაბამისი სიმპტომების არმქონეებთან შედარებით უფრო ნაკლებ კოფეინიან ყავას სვამდნენ და უფრო ხშირად საერთოდ არ იყვნენ ყავის ჩვეული მომხმარებლები ან უკოფეინო ყავას ირჩევდნენ.“

მიგნებები აჩვენებს, რომ ადამიანის ორგანიზმი ქცევას შესაძლოა შეუმჩნეველი გზებით არეგულირებდეს. მკვლევრების თქმით, კვლევა იმასაც აჩვენებს, როგორ შეიძლება სხვა დაკვირვებითმა კვლევებმა ყავის მოხმარებასთან დაკავშირებულ სარგებელზე მცდარი შთაბეჭდილება შექმნას. რადგან გარკვეული მდგომარეობების მქონე ადამიანები, როგორც ჩანს, ბუნებრივად ერიდებიან კოფეინიან ყავას, ყავის ჩვეული მომხმარებლების კვლევებში ამ მდგომარეობების მქონე ნაკლები ადამიანი მოხვდება, რაც ჯანმრთელობასთან პოტენციურად მცდარ კავშირს წარმოქმნის. მოკლედ, ამ კვლევიდან ვერ დავასკვნით, რომ „ყავის მომხმარებლებს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები ნაკლებად უვითარდებათ“; შეიძლება დავასკვნათ, რომ „გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მქონე ადამიანები ყავისგან თავის შეკავებისკენ არიან მიდრეკილი“.

ნომერი 4: სტრესთან დაკავშირებული დაზიანება

დიდი ხნის თეორიის მეცნიერულმა დადასტურებამ და ალცჰაიმერის დაავადებასთან შესაძლო კავშირის ახალმა კვლევებმა სტრესის წინა პლანზე წამოწევას შეუწყო ხელი.

მიუხედავად იმისა, რომ თმის გაჭაღარავებას ხშირად ხუმრობით „სტრესს“ უკავშირებენ, დღემდე რთული იყო პირად წნეხს, პიგმენტურ ცვლილებებსა და სტრესს შორის კავშირის დამტკიცება. მკვლევრებმა გაზომეს ფერის დაკარგვა თითოეულ ღერზე იმ მოხალისეთა თმიდან, რომლებიც ყოველკვირეული სტრესის დონის აღსაწერად დღიურს აწარმოებდნენ. მაღალი გარჩევადობის სკანერებით გუნდმა თმის ისეთი მცირე მონაკვეთებიც გადაიღო, რომლებიც 1 საათის ზრდას შეესაბამებოდა. ფერის ცვლილებისას გუნდმა 300 ცილაში განსხვავებები დაინახა. ამან მათ მისცა საშუალება, შეექმნათ დროთა განმავლობაში თმაში შესაძლო ცვლილებების პროგნოზული მათემატიკური მოდელი და დაედგინათ წერტილი, რომელზეც ცვლილებები შექცევადი იყო.

ადამიანებისა და ცხოველების ეპიდემიოლოგიური კვლევების ცალკე მიმოხილვამ აჩვენა, რომ გენეტიკურ ფაქტორებთან ერთად ხანგრძლივმა სტრესმა ალცჰაიმერის დაავადების განვითარებას შეიძლება შეუწყოს ხელი. საპასუხოდ სტრესი ააქტიურებს ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზ-თირკმელზედა ჯირკვლის (HPA) ღერძს, რომელიც ორგანიზმში კორტიზოლის დონეს არეგულირებს. მკვლევრებმა თქვეს, რომ ალცჰაიმერის დაავადების მქონე პაციენტებში კორტიზოლის ზრდა ხშირად შეინიშნება და „დაავადების პროცესში დიდი წვლილი შეაქვს“. მკვლევრები გეგმავენ მეტ კვლევას ალცჰაიმერის დროს სტრესის როლზე პასუხისმგებელი მოლეკულური მექანიზმებისა და იმაზე, როგორ მოქმედებს გენეტიკური ცვლილებები ნეიროდეგენერაციაზე.

საბოლოოდ, იმის გაგებამ, როგორ უწყობს სტრესი დაავადების განვითარებას ხელს, შეიძლება მოლეკულური სამკურნალო სამიზნეები გამოავლინოს. გადაწვის გამომწვევი სტრესი ექიმებისთვის პრობლემას პანდემიამდე დიდი ხნით ადრე წარმოადგენდა. სპეციალისტები კვლავ ხაზს უსვამენ ექიმების სამომავლო რუტინაში თვითზრუნვისა და კეთილდღეობის ჩართვის საჭიროებას. ჯანდაცვის სპეციალისტთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაცვის მნიშვნელობაც უფრო მკაფიოა, ვიდრე ოდესმე.

ნომერი 3: ალკოჰოლი

ბოლო პერიოდში ალკოჰოლის მოხმარების ზრდასთან ერთად ჯანმრთელობაზე მისი გავლენის ახალი კვლევებიც ყველაზე საინტერესო თემებს შორის მოხვდა.

ალკოჰოლისა და ტვინის ჯანმრთელობის ერთ-ერთმა უდიდესმა კვლევამ აჩვენა, რომ ალკოჰოლის ნებისმიერი რაოდენობა ტვინის უფრო ცუდ ჯანმრთელობას უკავშირდებოდა. კვლევაში, რომელსაც ჯერ კოლეგიური მიმოხილვა არ გაევლო, 25000-ზე მეტი ზრდასრული მონაწილეობდა: 691 არასოდეს სვამდა, 617 ყოფილი მომხმარებელი იყო, ხოლო 24069 — მიმდინარე მომხმარებელი. ყველა ცნობილი შესაძლო ცვლადის გათვალისწინების შემდეგ, კვირაში მეტი ალკოჰოლის მოხმარება ტვინის თითქმის ყველა არეში ნაკლებ რუხ ნივთიერებას დაუკავშირდა. ალკოჰოლის მოხმარებასა და თეთრი ნივთიერების სტრუქტურის ყველა შეფასებულ საზომს შორისაც ფართო უარყოფითი კავშირები გამოვლინდა. შედეგების ინტერპრეტაციისას სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ ჯერ გაურკვეველია, რამდენად საზიანოა ტვინის მოცულობის მცირე შემცირება.

გულის ჯანმრთელობის სიახლეებში დადგინდა, რომ ერთმა ალკოჰოლურმა სასმელმაც კი რამდენიმე საათში წინაგულების ფიბრილაციის (AF) ეპიზოდის ალბათობა გაზარდა; რაც მეტ ალკოჰოლს მოიხმარდნენ, მით მეტი იყო რისკი. კვლევამ აჩვენა, რომ ნებისმიერი ალკოჰოლური სასმელი მომდევნო 4 საათში AF მოვლენის ორჯერ მეტზე მაღალ ალბათობას უკავშირდებოდა, ორი ან მეტი სასმელი კი — სამჯერ მეტზე მაღალ რისკს. მართალია, რისკი ყველაზე მაღალი დალევიდან პირველ 3-4 საათში იყო, მაგრამ მოქმედება დაახლოებით 9 საათს გაგრძელდა.

იმავე მკვლევართა სხვა კვლევა მეტ ბიოლოგიურ დამაჯერებლობას იძლევა. მან აჩვენა, რომ ალკოჰოლის მომხმარებელ AF პაციენტებში ფილტვის ვენის წინაგულოვანი ეფექტური რეფრაქტერული პერიოდი მნიშვნელოვნად მცირდებოდა, რაც მათ წინაგულებს ფიბრილაციისადმი, სავარაუდოდ, უფრო მიდრეკილს ხდიდა. კვლევებმა ისიც აჩვენა, რომ AF-ის მქონე მომხმარებლებისთვის ალკოჰოლზე უარის თქმის რჩევას ნაკლები AF ეპიზოდი მოჰყვა.

ნომერი 2: ვაქცინის ერთი დოზა

მეორე ყველაზე პოპულარული კლინიკური ტენდენცია იყო მარტის დასაწყისიდან მსოფლიოში ვაქცინაციის დაჩქარებისას ერთდოზიანი გამოყენებისადმი ინტერესის ზრდა: Pfizer/BioNTech ვაქცინის ერთი დოზის ეფექტიანობაზე FDA-ში წარდგენილმა მონაცემებმა და Moderna-ს ერთი დოზის წინა მიგნებებმა დიდი ყურადღება მიიპყრო. ჟურნალ The New England Journal of Medicine-ში გამოქვეყნებულ წერილში Pfizer-ის ვაქცინის შესახებ აღნიშნული იყო: „რეკომენდაციის შესაბამისად, პირველი დოზიდან 1 თვეში მეორე დოზის გაკეთება მოკლევადიანად მცირე დამატებით სარგებელს იძლევა, მაშინ როცა შეზღუდული მარაგით პირველი დოზის მიღების შესაძლებლობის მქონე მაღალი რისკის პირები სრულიად დაუცველნი რჩებიან.“ ჟურნალ The Lancet-ში გამოქვეყნებულ წერილში ისრაელის მონაცემებით, 9000-ზე მეტი ჯანდაცვის მუშაკის ანალიზში Pfizer-ის ერთი დოზა სიმპტომური Covid-19-ისგან 85%-იან დაცვას უკავშირდებოდა.

19 თებერვალს თეთრ სახლში გამართულ პრესკონფერენციაზე ექიმმა Anthony Fauci-მ განაცხადა, რომ აშშ ნამდვილად დაიცავდა ორდოზიან სტრატეგიას როგორც Pfizer-ის, ისე Moderna-ს ვაქცინისთვის. „მიზეზი ისაა, რომ მიუხედავად ერთი დოზის შემდეგ აშკარა დაცვის მიღებისა, ის ნამდვილად მდგრადი არ არის. ვიცით, რომ მისი ხანგრძლივობა არ უტოლდება იმ მდგრადობას, რომელსაც დამატებითი დოზით მიიღებთ.“ Fauci და სხვა სპეციალისტები ამტკიცებენ, რომ კლინიკურ კვლევებში გამოცდილი რეჟიმიდან გადახვევამდე მეტი მონაცემია საჭირო.

დღეს კი, სულ მცირე ჩვენს ქვეყანაში, ვაქცინის მარაგის პრობლემა აღარ არსებობს და ყველა ზრდასრულისთვის mRNA ვაქცინის 4 დოზაა რეკომენდებული.

ნომერი 1: კოლონის კიბო

2021 წელს ევროპის სამედიცინო ონკოლოგიის საზოგადოების (ESMO) კუჭ-ნაწლავის კიბოს მსოფლიო კონგრესზე წარდგენილმა მიგნებებმა აჩვენა, რომ ანტიბიოტიკების ზემოქმედება შეიძლება კოლონის (არა სწორი ნაწლავის) კიბოს განვითარებას უკავშირდებოდეს. ამან კოლონის კიბო 2021 წლის ყველაზე პოპულარულ თემად აქცია.

შემთხვევა-კონტროლის კვლევამ პირველადი ჯანდაცვის მონაცემები გამოიყენა: შოტლანდიიდან დაახლოებით 8000 კოლორექტალური კიბოს (KRK) შემთხვევა და 30000-ზე მეტი ჯანსაღი საკონტროლო პირი. ნებისმიერი ანტიბიოტიკის გამოყენება 50 წლამდე პაციენტებში კოლონის კიბოს შესწორებულ 1,49 შანსთა შეფარდებას (P=0,018) უკავშირდებოდა, 50 წლისა და უფროს პაციენტებში 1,09-სთან (P=0,029) შედარებით.

კვლევის კომენტირებისას ექიმმა Alberto Sobrero-მ აღნიშნა, რომ ანტიბიოტიკების მიზეზობრივ ფაქტორად გამოცხადება ჯერ ნაადრევია, და დაამატა: „ანტიბიოტიკების ნაწლავის ფლორაზე უარყოფით გავლენაზე მსჯელობამდე ნაწლავის კიბოში მიკრობიომის შესაძლო როლი უკეთ უნდა გავიგოთ.“ მან განაგრძო, რომ ეს მიგნებები შეხსენებაა: „ანტიბიოტიკები არ უნდა დაინიშნოს, თუ ნამდვილად საჭირო არ არის, და არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ არასაჭირო გამოყენებამ ადამიანები კიბოს გაზრდილი რისკის ქვეშ შეიძლება დააყენოს.“

კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს უკეთ ცნობილ რისკფაქტორთა — ბევრი წითელი ხორცისა და ცოტა ბოსტნეულის მოხმარების — მნიშვნელობა ახლა უფრო გასაგებია. ახალმა კვლევამ გაზრდილ რისკთან პოტენციური მექანისტური კავშირი გამოავლინა. მკვლევრებმა ნორმალურ და სიმსივნურ კოლონის ქსოვილში DNA-ის დაზიანების ამსახველი მაალკილირებელი მუტაციური კვალი განსაზღვრეს. ეს მუტაციური ხელწერა მნიშვნელოვნად უკავშირდებოდა კოლორექტალური კიბოს დიაგნოზამდე წითელი ხორცის მაღალ მოხმარებას, მაგრამ არა ფრინველის ან თევზის მეტ მოხმარებასა თუ ცხოვრების სხვა წესებს. ამასთან, მაალკილირებელი დაზიანების ყველაზე მაღალი დონის მქონე სიმსივნეების პაციენტებს, დაბალი დონის მქონეებთან შედარებით, კოლორექტალური კიბოთი სიკვდილის 47%-ით მეტი რისკი ჰქონდათ.