ახალი პრეპარატი მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებისთვის

„ლანცეტის ონკოლოგიაში“გამოქვეყნებული კვლევის შედეგების თანახმად, მკურნალობისადმი რეზისტენტული ან რეციდივირებული მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებში პომალიდომიდის (Pomalyst®) და დამატებით დანიშნული დაბალი დოზის დექსამეტაზონის კომბინაცია, მხოლოდ მაღალი დოზის დექსამეტაზონთან შედარებით, მნიშვნელოვნად ახანგრძლივებს როგორც დაავადების პროგრესირების გარეშე, ისე საერთო გადარჩენის პერიოდს.

მრავლობითი მიელომა არის კიბო, რომელიც ვითარდება პლაზმური უჯრედებიდან — სისხლის თეთრი უჯრედების ერთ-ერთი ტიპიდან, რომლებიც ორგანიზმის იმუნური სისტემის ნაწილია. მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებს აქვთ მრავალი პათოლოგიური პლაზმური უჯრედი, რომლებიც იწვევენ ანტისხეულების რაოდენობის ზრდას; ამ ანტისხეულებს შარდსა და/ან სისხლში ფუნქციური დარღვევების გამოვლენა შეუძლიათ. მკურნალობისადმი რეზისტენტული ან რეციდივირებული მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებისთვის დღემდე მკურნალობის არჩევანი შეზღუდული იყო ლენალიდომიდით (Revlimid®) და ბორტეზომიბით (Velcade®). ამ ტიპის პაციენტებისთვის სტანდარტული მკურნალობის მეთოდი არ არსებობს, დაავადების მიმდინარეობა კი არცთუ სახარბიელოა და სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 1 წელზე ნაკლებია.

პომალიდომიდი; არის იმუნომოდულატორული პრეპარატი, რომელმაც ეფექტურობა აჩვენა მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებში, რომლებიც რეზისტენტულნი არიან ბორტეზომიბის (Velcade®), თალიდომიდისა (Thalomid ®) და ლენალიდომიდის (Revlimid®) სახელწოდებით ცნობილი პრეპარატების მიმართ. პომალიდომიდი პირდაპირ აფერხებს ანგიოგენეზს (სისხლძარღვების წარმოქმნას) და მიელომის უჯრედების განვითარებას. ტაბლეტის სახით პერორალურად მიღებული პომალიდომიდი ხელს უწყობს ორგანიზმის იმუნურ სისტემას სიმსივნური უჯრედების განადგურებასა და მათი განვითარების შეჩერებაში. ეს მკურნალობის მეთოდი მიზნად ისახავს გამოყენებულ იქნეს მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებში, რომლებსაც მანამდე სულ მცირე ორი მკურნალობა ჩაუტარდათ, ამ მკურნალობებზე პასუხი არ ჰქონდათ და ბოლო მკურნალობის შემდეგ 60 დღის განმავლობაში დაავადების პროგრესირება დაუდგინდათ (მკურნალობისადმი რეზისტენტულ და რეციდივირებულ შემთხვევებში).

მხოლოდ პომალიდომიდმა მრავლობითი მიელომის რეციდივირებული მქონე პაციენტებში შეზღუდული ეფექტი გამოავლინა, თუმცა დექსამეტაზონთან კომბინირებისას მისმა სინერგიულმა ეფექტმა ყურადღება მიიპყრო. ავსტრალიაში, კანადაში, ევროპაში, რუსეთსა და ამერიკაშიჩატარებულ კვლევებში მონაწილეობდა მრავლობითი მიელომის მქონე სულ 455 პაციენტი, რომლებსაც ბორტეზომიბითა და ლენალიდომიდით სულ მცირე ორჯერ ჩაუტარდათ მკურნალობა და მკურნალობისადმი რეზისტენტულნი იყვნენ/დაავადება რეციდივირებული ჰქონდათ. შემთხვევითი განაწილებით 302 პაციენტს დაენიშნა პომალიდომიდი (1 და 21-ე დღეებში, პერორალურად, დღეში 4mg) და დამატებით დაბალი დოზის დექსამეტაზონი (1, 8, 15 და 22-ე დღეებში, პერორალურად, დღეში 40mg), ხოლო დანარჩენი 153 პაციენტი მკურნალობდა მაღალი დოზის დექსამეტაზონით (1-4,9-12 და 17-20-ე დღეებში, პერორალურად, დღეში 40mg). 10-თვიანი დაკვირვების შემდეგ, პომალიდომიდისა და დაბალი დოზის დექსამეტაზონის მიმღებ პაციენტებში კიბოს პროგრესირების გარეშე გადარჩენის საშუალო პერიოდი 4 თვე იყო, ხოლო საკონტროლო ჯგუფში ეს მაჩვენებელი 1.9 თვე შეადგენდა. ქვეჯგუფების ანალიზმა აჩვენა, რომ პომალიდომიდის მიმღებ პაციენტებში დაავადების პროგრესირების გარეშე გადარჩენის საშუალო პერიოდი წინა მკურნალობასთან შედარებით უფრო ხანგრძლივი იყო. საერთო გადარჩენის საშუალო პერიოდი პომალიდომიდის მიმღებ პაციენტებში 12.7 თვე იყო, ხოლო მეორე ჯგუფში 8.1 თვე დაფიქსირდა. პომალიდომიდის/დაბალი დოზის დექსამეტაზონის მიმღებ პაციენტებში მკურნალობაზე პასუხის მაჩვენებელი %31 იყო, ხოლო მხოლოდ მაღალი დოზის დექსამეტაზონის მიმღებ პაციენტებში ეს მაჩვენებელი %10-ის ფარგლებში დარჩა.

მიუხედავად იმისა, რომ გამოვლენილი გვერდითი მოვლენები პომალიდომიდის ჯგუფში უფრო ხშირი იყო, ორივე ჯგუფში ისინი მართვად დონეზე აღმოჩნდა.

ამ იმედისმომცემმა კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ პომალიდომიდისა და დამატებით დანიშნული დაბალი დოზის დექსამეტაზონის კომბინაცია უნდა განიხილებოდეს, როგორც მკურნალობის ახალი ვარიანტი რეციდივირებული/მკურნალობისადმი რეზისტენტული მრავლობითი მიელომის მქონე პაციენტებისთვის.