ახალმა კიბოს ვაქცინამ, რომელმაც 23-წლიანი ძუძუს კიბო შეაჩერა, ყურადღება მიიპყრო

ადამიანებზე კვლევის ადრეულ ეტაპზე მყოფმა ახალმა კიბოს ვაქცინამ იმედისმომცემი შედეგები აჩვენა ქალში, რომელსაც 23 წელია ძუძუს კიბო ჰქონდა და 12 სხვადასხვა მკურნალობა ჰქონდა მიღებული.

პაციენტის ბოლო 6-თვიანი მეთვალყურეობისას ახალი ან განმეორებითი კიბოს კვალი არ გამოვლენილა. სკანირების შედეგებმა ასევე აჩვენა, რომ სხვა უბნების მსგავსად შემცირდა შორეულ უბანში მდებარე დიდი მოცულობის მარცხენა თირკმელზედა ჯირკვლის მეტასტაზიც (კიბოს გავრცელება).

პაციენტი, რომელიც ძუძუს კიბოს 23 წელია ებრძვის

Stephanie Gangi აღნიშნავდა, რომ ახალი კიბოს ვაქცინის კვლევაში ჩართვამდე “სულიერად და ფიზიკურად გამოფიტული” იყო. წლების განმავლობაში არსებული ჰორმონდადებითი ძუძუს კიბოს დიაგნოზსა და ათზე მეტ სხვადასხვა მკურნალობას იგი საბოლოო გამოფიტვამდე არ მიუყვანია. პირიქით, როდესაც რომელიმე მკურნალობა წარუმატებელი ხდებოდა, შეეძლო ეთქვა, რომ “შემდეგი ნაბიჯის ცდის შესაძლებლობა არსებობდა, ეს შესანიშნავი იყო და გაგრძელება აუცილებელი იყო” .

“მაგრამ უნდა ვაღიარო, რომ 66 წლის ვარ და 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში კიბოს მკურნალობამ დამღალა.”

Gangi, რომელიც ესეებისა და მხატვრული ნაწარმოებების ავტორია, ამბობდა, რომ კიბოს ვაქცინის მიმართ “ფრთხილი ოპტიმიზმი” ჰქონდა, თუმცა “მთავარი იდეა ქიმიოთერაპიის თავიდან არიდების სურვილი იყო” .

“სინამდვილეში თანხმობის დოკუმენტს შესანიშნავი შედეგების მოლოდინით არ ვაწერდი ხელს; ხელს ვაწერდი რაღაცისთვის, რასაც ქიმიოთერაპიის გადადება შეეძლო. ჩემთვის აქამდე ყველაზე დიდი ეფექტი ის იყო, რომ ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში პირველად არანაირ პრეპარატს არ ვიღებ. ეს მართლაც შესანიშნავია… და ნიშნავს, რომ არანაირი გვერდითი ეფექტი არ არის.”

Gangi-ს ვაქცინით მკურნალობა 2022 წლის ივლისში დასრულდა. მას შემდეგ 3 თვეზე მეტი გავიდა და მისთვის ჯერ კიდევ დაუჯერებელი იყო, რომ პრეპარატების მიღების გარეშე კიბო კვლავ მცირდებოდა. "დიდი ხანია ძუძუს კიბო მქონდა. უბრალოდ თითების გატკაცუნებით კარგად ვერ გახდები."

"კიბო ვერაგი და ბოროტია. მან ასევე კარგად იცის, როგორ დაუსხლტეს ყველანაირ მკურნალობას. თუმცა მაინც ბედნიერი და იმედიანი ვარ და, რა თქმა უნდა, ჩემი ოჯახიც ძალიან აღფრთოვანებულია."

Gangi ერთ-ერთი იყო ნიუ-იორკის Mount Sinai-ის სამედიცინო სკოლაში 1/2 ფაზის კლინიკურ კვლევაში ჩართული რამდენიმე ადამიანიდან და ვაქცინაზე “ნაწილობრივი პასუხის” მქონე პაციენტად კლასიფიცირდა. ნაწილობრივი პასუხი კიდევ ერთ პაციენტს ჰქონდა. ერთმა პაციენტმა სრული პასუხი აჩვენა. თუმცა 6 პაციენტს პროგრესირებადი კიბო ჰქონდა, ხოლო 1-ს — სტაბილური. კვლევის 10 პაციენტის შუალედური ანალიზის შედეგებით, პასუხის მაჩვენებელი 30% იყო. შედეგები კიბოს იმუნოთერაპიის საზოგადოების (Society for Immunotherapy of Cancer) 37 ყოველწლიურ შეხვედრაზე წარადგინეს.

კომბინირებული კიბოს ვაქცინა

გამოსაცდელი ვაქცინა აერთიანებს კონკრეტულ უბანზე ჩატარებულ დაბალი დოზის სხივურ თერაპიას, დენდრიტული უჯრედების მასტიმულირებელ, სიმსივნეში შეყვანილ Flt3L-ს, ვენაში შეყვანილ იმუნომასტიმულირებელ ფაქტორს poli-ICLC-ს და PD-1 ინჰიბიტორ pembrolizumab-ს. შესაბამისად, ეს მიდგომა არის კომბინირებული იმუნოთერაპია.

კვლევის წამყვანმა ავტორმა, ჰემატოლოგიისა და სამედიცინო ონკოლოგიის სპეციალისტმა Dr. Thomas Marron-მა თქვა, რომ ვაქცინის ლაბორატორიაში დამზადებისა და შემდეგ გამოყენების ნაცვლად, "სინამდვილეში მას სხეულშივე ვქმნით". “რასაც ადამიანები ვერ ხვდებიან, ისაა, რომ სიმსივნის დიდი უბნები უამრავ მკვდარ სიმსივნურ ქსოვილს შეიცავს, რადგან ძალიან სწრაფად და უწესრიგოდ იზრდება. ეს ნიშნავს, რომ იმუნური სისტემის მოქმედება შეიძლება გაუმჯობესდეს, რათა მან მკვდარი სიმსივნე ამოიცნოს და მანამდე იქ არსებული მკვდარი ნაწილები გაანადგუროს. იმედი გვაქვს, იმუნური სისტემა მოკლავს არა მხოლოდ იმ სიმსივნეს, რომელშიც ინექცია გააკეთეთ, არამედ სხეულის სხვა ადგილებში არსებულ სიმსივნეებსაც. ანუ პაციენტის კიბოს წინააღმდეგ ასაცრელად, ძირითადად, სხეულის საკუთარ იმუნურ სისტემასა და მის ჩართვა-გამორთვის ღილაკებს იყენებთ.”

კიდევ ერთი პაციენტი, რომელსაც ვაქცინაზე სრული პასუხი ჰქონდა

კვლევაში ვაქცინაზე სრული პასუხის მქონე პაციენტს, William Morrison-ს, არაჰოჯკინის ლიმფომა ჰქონდა. Morrison, რომელსაც დიაგნოზი 2017 წელს დაუსვეს, მაშინ ამ ახალი ვაქცინით მკურნალობის რეჟიმის წინა ვერსიის 1 ფაზის კვლევაში ჩაერთო. ამ კვლევის შესახებ Morrison-მა თქვა: "ძირითადად, ვერ მიიღეს ის შედეგები, რომლებსაც იმედოვნებდნენ, და ლიმფომა მეც კვლავ მქონდა" . 2018 წელს Morrison-ს, რომლის ფოლიკულური ლიმფომაც აგრესიულ დიფუზურ დიდ B-უჯრედოვან ლიმფომად გარდაიქმნა, ქიმიოთერაპიის 6 კურსი ჩაუტარდა. ამგვარად რემისიაში შესული Morrison-ის ლიმფომა გაქრა.

შემდგომი მოვლენები Morrison-მა ასე აღწერა: “მაგრამ რემისია ალბათ ერთ წელზე ოდნავ მეტხანს გაგრძელდა. კიბო დაბრუნდა და ამ ეტაპზე Mount Sinai-ის კვლევაში ჩართვის შესაძლებლობა მომეცა. მკურნალობის ბოლოს ყველაფერი გასუფთავდა. ყოველ 6 თვეში PET სკანირებაზე დავდიოდი და გასულ კვირას კიდევ ერთი სკანირება გავიკეთე. ყველაფერი კარგად იყო… ძალიან აღფრთოვანებული ვიყავი. ძალიან გამიმართლა. ამ უკანასკნელმა მართლაც სასწაულები მოახდინა. იმ დღეს, როდესაც კარგი ამბავი მითხრეს, ვიგრძენი, თითქოს დიდი ტვირთი მომეხსნა.”

Morrison-მა ასევე თქვა, რომ ვაქცინით მკურნალობისას მძიმე გვერდითი ეფექტები არ განუცდია. "რამდენიმე მცირე პრობლემის გარდა, საკმაოდ კარგად გადავიტანე." ამის საპირისპიროდ, Gangi ამბობდა, რომ მკურნალობის შემდეგ პირველ რამდენიმე დღეში დაწყებული და კიდევ რამდენიმე დღე გაგრძელებული "ძლიერი" გრიპისმაგვარი სიმპტომები ჰქონდა.

პასუხის მაჩვენებელს გაუმჯობესება სჭირდება

Dr. Marron-მა თქვა, რომ მიმდინარე კვლევაში პაციენტების 30%-ში მიღებული პასუხი "შესანიშნავია, (თუმცა) გვინდა, რომ 100% იყოს" .

“ამჟამად ლაბორატორიაში ამას შესაძლებლობად ვიყენებთ იმის შესასწავლად, თუ რა იყო განსაკუთრებული პასუხის მქონე სამ პაციენტში და რა არ იყო დანარჩენ შვიდში. ახლა უკვე გვაქვს გარკვეული საწყისი მონაცემები, რომლებსაც ვაანალიზებთ.”

“ვხედავთ, რომ პასუხის მქონე პაციენტები განსაკუთრებით Ft3L-ზე ბევრად ძლიერად რეაგირებენ… ეს შეიძლება გვაფიქრებინებდეს, რომ შესაძლოა უკეთესი Ft3L გვჭირდება ან ამ ვაქცინის პოტენციურად შესაცვლელად სხვა გზებზე ვიფიქროთ. ჩემთან გადმომისამართებული პაციენტების უმეტესობა მკურნალობის ვარიანტების ამოწურვის წინაშე დგას… ეს კი, როგორც წესი, ნიშნავს, რომ მათ ქიმიოთერაპიის მრავალი სხვადასხვა სახე აქვთ მიღებული. მაგალითად, Gangi-ს მანამდე ქიმიოთერაპიის 12 სხვადასხვა რეჟიმი ჰქონდა გავლილი.”

“ქიმიოთერაპია იმუნურ სისტემას თრგუნავს, მაგრამ არა მხოლოდ ის — გავლენა აქვს ყველა სხვა მკურნალობასაც, რომელთა მიზანია გულისრევისა და კიბოს საწინააღმდეგო მკურნალობაზე ალერგიული რეაქციების შემცირება. როდესაც პაციენტს ვხედავ, მისი იმუნური სისტემა ხშირად ოპტიმალურ მდგომარეობაში არ არის. ამიტომ უკეთესი პასუხის მიღების კიდევ ერთი შესაძლო გზა ამ ვაქცინის მკურნალობის პარადიგმაში უფრო ადრეულ ეტაპზე გადატანაა და მისი პაციენტებისთვის პირველი ან მეორე მკურნალობის სახით გამოყენება.”

Mount Sinai Tisch-ის კიბოს ინსტიტუტის ლიმფომის იმუნოთერაპიის პროგრამის დირექტორმა, ავტორმა Joshua Brody-მ, თქვა, რომ ვაქცინის კიბოს მკურნალობის უფრო ადრეულ ხაზებში ჩართვა შეიძლება მარტივი იყოს. “როგორც იმუნოთერაპია, ისე სხივური თერაპია სტანდარტული მკურნალობებია და მთავარი არის მრავალი კომპონენტის გაერთიანება, რომლებსაც არ აქვთ დაგროვებადი/ჯამური გვერდითი ეფექტი .”

“ორი ქიმიოთერაპიის გაერთიანებამ შეიძლება უფრო მეტი გვერდითი ეფექტი გამოიწვიოს, ვიდრე თითოეულის გვერდითი ეფექტების ჯამმა, რადგან მათ ზოგიერთი ერთნაირი გვერდითი ეფექტი აქვთ; აქ კი შესანიშნავი ისაა, რომ ეს თერაპია საკმაოდ უსაფრთხოა. ანუ თეორიულად, პრინციპის დამადასტურებელი ცოტა მეტი მტკიცებულების მიღების შემდეგ, მისი მკურნალობის ადრეულ ხაზებში ჩართვა საკმაოდ მარტივი იქნება.”

ბოსტონში, Harvard-ის სამედიცინო სკოლის Dana-Farber-ის კიბოს ინსტიტუტიდან Dr. Ann W. Silk-ის კომენტარი ამ კვლევაზე ასეთი იყო: “შედეგები განსაკუთრებით შთამბეჭდავია, რადგან ვიცით, რომ anti-PD-1 (pembrolizumab-ის იმუნოთერაპია) პლუს სხივური თერაპია ჰორმონდადებითი ძუძუს კიბოსა ან ლიმფომის დროს არ მუშაობს. ამ ვაქცინის ერთ-ერთი უპირატესობა ისაა, რომ ანტიგენების განსაზღვრული რაოდენობით არ არის შეზღუდული და ალგორითმს არ ეფუძნება. ძალიან მსურს მეტი მონაცემის ნახვა ჰორმონდადებითი მეტასტაზური ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში. ამ მიდგომას ჰორმონულ მკურნალობაზე რეზისტენტობის განვითარების შემდეგ, თუმცა ქიმიოთერაპიამდე გამოვიყენებდი. უსაფრთხოების პროფილი საკმაოდ კარგი ჩანს და ვვარაუდობ, რომ ეს მიდგომა ქიმიოთერაპიასთან შედარებით პაციენტებს ცხოვრების ბევრად უკეთეს ხარისხს მისცემს.”

კვლევისა და მისი შედეგების დეტალები

Mount Sinai-ის მკვლევრებმა მანამდე შეიმუშავეს PGV-001 — იმედისმომცემი პერსონალიზებული გენომური კიბოს ვაქცინა, რომელიც 1 ფაზის კვლევაში შეისწავლეს სოლიდური (ორგანოდან წარმოშობილი) სიმსივნეების ან მრავლობითი მიელომის მქონე 13 პაციენტში, რომლებსაც ოპერაციის ან აუტოლოგიური ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის შემდეგ რეციდივის მაღალი რისკი ჰქონდათ.

შემდეგ, სიმსივნის საკუთარ ვაქცინად გარდაქმნის კონცეფციის გასავითარებლად, მათ Ft3L, დაბალი დოზის დასხივება და poli-ICLC გააერთიანეს, რათა ზოგადად საკონტროლო წერტილების ბლოკადაზე სუსტად მოპასუხე დუნედ მიმდინარე არაჰოჯკინის ლიმფომაში სიმსივნის საწინააღმდეგო პასუხები გამოეწვიათ. შემდგომმა 1 ფაზის კვლევამ აჩვენა, რომ ეს მიდგომა განხორციელებადი იყო, თუმცა პრეკლინიკურმა მოდელირებამ მიანიშნა, რომ PD-1 ბლოკადის დამატებას გამოჯანმრთელების მაჩვენებლების გაუმჯობესება შეეძლო. ამიტომ მკვლევრებმა მიმდინარე კვლევა ჩაატარეს 10 პაციენტში, რომლებსაც დუნედ მიმდინარე ლიმფომა, მეტასტაზური ძუძუს კიბო ან თავისა და კისრის ბრტყელუჯრედოვანი კიბო ჰქონდათ.

პაციენტებს 1 და 2 დღეებზე ადგილობრივი სხივური თერაპია ჩაუტარდათ, ხოლო 9 დღეს იმავე სიმსივნეში Ft3L შეეყვანათ; შემდეგ 6 კვირის განმავლობაში ვენაში poli-ICLC-ის 8 ინექცია გაკეთდა. 23 დღეს pembrolizumab-ის 8 დოზიდან პირველი გაკეთდა.

Dr. Marron-მა კვლევა ასე აღწერა:

“სხივური თერაპია ზოგიერთი სიმსივნური უჯრედის მოკვლით ზრდის მკვდარი ქსოვილის რაოდენობას, რომელზეც იმუნური სისტემა იმუშავებს. დასხივებით მთელი სიმსივნის მოკვლას არ ვცდილობთ… ის უბრალოდ იწყებს იმ მკვდარ სიმსივნურ ქსოვილში იმ ნივთიერებების გამოყოფას, რომლებსაც იმუნური სისტემის გააქტიურება შეუძლია.”

“Ft3L ადამიანის ზრდის ფაქტორია, რომელიც დენდრიტულ უჯრედებს ააქტიურებს; ყოველთვის ვამბობ, რომ ეს უჯრედები იმუნური სისტემის პროფესორები არიან, რადგან სხეულს ეუბნებიან, რა არის კარგი და რა — ცუდი. Poli-ICLC, ძირითადად, ყალბი ვირუსივით მოქმედებს, რადგან ააქტიურებს იმუნურ უჯრედებს, რომლებმაც სიმსივნის გარშემო სიმსივნური ანტიგენი აითვისეს, და ამგვარად იმუნურ სისტემას ასწავლის, რომ რაღაც ცუდი ხდება. ბოლოს, pembrolizumab იქ იმისთვისაა, რომ იმუნური სისტემის მუხრუჭს ფეხი მოაშოროს და ბორბლები ოდნავ ააჩქაროს, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პაციენტში ან ყველა ტიპის სიმსივნეში, მათ შორის დუნედ მიმდინარე ლიმფომაში, არ მუშაობს.”

კვლევა ორეტაპიანად დაიგეგმა. პირველ ნაწილში, მიდგომის უსაფრთხოების შესაფასებლად, ექვსი პაციენტი ჩაერთო; კვლევის 2 ფაზა Simon-ის ორეტაპიან დიზაინს მიჰყვებოდა, თითოეული ტიპის სიმსივნიდან შვიდი პაციენტით, და პასუხის გამოვლენის შემთხვევაში კიდევ 12 პაციენტი დაემატებოდა. კიბოს იმუნოთერაპიის საზოგადოების შეხვედრაზე წარდგენილი მიმდინარე შუალედური ანალიზი ფოკუსირებული იყო 2019 წლის აპრილიდან 2022 წლის ივლისამდე ჩართულ პირველ 10 პაციენტზე, რომელთაგან 2 ფაზის ნაწილში 3-ს დუნედ მიმდინარე ლიმფომა, 1-ს თავისა და კისრის კიბო და 6-ს მეტასტაზური ძუძუს კიბო ჰქონდა. ყველამ დაავადების პასუხის პირველი შეფასება დაასრულა.

ყველა პაციენტს ჰქონდა მკურნალობასთან დაკავშირებული გვერდითი ეფექტები, ძირითადად დაბალი ხარისხის ინექციის ადგილის რეაქციები და გრიპისმაგვარი სიმპტომები, რომლებიც უმეტესად poli-ICLC-ის ინექციებს უკავშირდებოდა. ერთ პაციენტს poli-ICLC-ის ინექციის შემდეგ pembrolizumab-თან დაკავშირებული 3 ხარისხის კოლიტი (მსხვილი ნაწლავის ანთება) განუვითარდა, ერთს კი — თავისით ალაგებული 3 ხარისხის ცხელება.

შეჯამების სახით, კიბოს სამკურნალო ვაქცინის ეს მიდგომა ერთდროულად რთული და იმედისმომცემია და განსაკუთრებით საყურადღებოა კიბოს მეცნიერების მიღწეული დონის ჩვენების თვალსაზრისით. მეცნიერები გააგრძელებენ მიდგომის ტექნიკის გაუმჯობესებას, რათა ეს მკურნალობა უფრო ეფექტიანი გახდეს, და მას უფრო მეტ პაციენტში გამოცდიან.