აუცილებელია თუ არა PSA ტესტები პროსტატის კიბოს მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობისას?

2014 ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) მიერ ორგანიზებულ შეხვედრაზე წარდგენილ კვლევაში ნაჩვენები იყო, რომ პროსტატის კიბოს მკურნალობის შემდეგ დაავადების რეციდივის მონიტორინგისას PSA ტესტები მნიშვნელოვან სარგებელს არ იძლევა; პირიქით, ეს ტესტები პაციენტებში ძლიერ სტრესსა და შფოთვას იწვევს.

როგორც პროსტატის კიბოს, ისე სხვა ტიპის კიბოს შემთხვევაში, დაავადების მკურნალობის მსგავსად, მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობაც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხია. მეთვალყურეობის პერიოდში ჩატარებულმა გასინჯვამ და ტესტებმა შესაძლო რეციდივის შემთხვევაში შეიძლება დაავადებაში ადრეული ჩარევის შესაძლებლობა მოგვცეს და მისი გავრცელებამდე კონტროლის ქვეშ მოქცევა უზრუნველყოს. თუმცა ეს ტესტები პაციენტებში მნიშვნელოვან სტრესსაც იწვევს. ყოველი ტესტის შემდეგ უარყოფითი შედეგის მიღების შესაძლებლობა პაციენტებისთვის ძლიერი შფოთვის, ხოლო მათი ცხოვრების ხარისხისთვის მნიშვნელოვანი გაუარესების მიზეზია. ამ ეტაპზე სასარგებლოა ჩატარებული ტესტების სარგებლისა და ზიანის შეფასება. ტესტებით გამოწვეულ სტრესთან ერთად, საჭიროა შეფასდეს, იძლევა თუ არა ისინი გადარჩენის მნიშვნელოვან უპირატესობას.

ამჟამად პროსტატის კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობისთვის ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდი PSA ტესტებია. PSA (პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენი) არის პროსტატის უჯრედების მიერ წარმოქმნილი ცილა. სისხლში ამ ცილის დონის გაზომვა გამოიყენება პროსტატის კიბოსა და კიბოსგან განსხვავებული პროსტატის სხვა პრობლემების გამოსავლენად. PSA ტესტები ასევე გამოიყენება მკურნალობის შემდეგ დაავადების მეთვალყურეობისთვის და, თუ PSA-ის დონე რისკის შემცველად მაღალი აღმოჩნდება, დაუყოვნებლივ იწყება ანდროგენების დათრგუნვის თერაპია. თუმცა, რამდენიმე დღის წინ ASCO-ს შეხვედრაზე წარდგენილ კვლევაში გადარჩენის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლენილა იმ პაციენტებს შორის, რომლებშიც ანდროგენების დათრგუნვის თერაპია PSA-ის დონის მომატებისთანავე გამოიყენეს და მათ შორის, რომლებშიც თერაპია დაავადების ნიშნების გამოვლენის შემდეგ დაიწყეს. აქედან გამომდინარე, აღინიშნა, რომ ამ პაციენტებში კიბოს რეციდივის რისკის მონიტორინგისას PSA ტესტები მნიშვნელოვან სარგებელს არ იძლევა.

ამ კვლევაში მკურნალობის შემდეგ მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფი 2022 პაციენტი 2 ჯგუფად დაიყო. ერთ ჯგუფში მკურნალობა PSA-ის დონის მომატებისთანავე დაიწყო, ხოლო მეორეში — ნიშნების გამოვლენისას. ჯგუფებს დაახლოებით 53 თვის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. შედეგების განხილვისას, იმ ჯგუფში, რომელშიც მკურნალობა PSA-ის დონის მომატებისთანავე დაიწყო, გადარჩენის მხოლოდ %5-იანი განსხვავება გამოვლინდა. ამ შედეგების საფუძველზე დაასკვნეს, რომ პროსტატის კიბოს მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობისას PSA ტესტების გამოყენება საჭირო არ არის.

შედეგად, ეს კვლევა, რომელიც პროსტატის კიბოს მკურნალობის შემდგომი მეთვალყურეობისას PSA ტესტების არასაჭიროობაზე მიუთითებს, მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია იმ პაციენტების მკურნალობის შემდგომი ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად, რომლებიც მუდმივად შიშობენ, როგორია მათი PSA-ის დონე და ამასთან დაკავშირებით ძლიერ სტრესს განიცდიან. ამან სამეცნიერო სამყაროს კიდევ ერთხელ შეახსენა, რომ კიბოს შემთხვევაში მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის, არამედ შემდგომ პაციენტთა ცხოვრების ხარისხის მეთვალყურეობაც.