ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის მეტაბოლომური ტესტით სისხლიდან კიბოს ადრეული გამოვლენა

აჩვენეს, რომ ახალი ტიპის სადიაგნოსტიკო სისხლის ტესტმა აუხსნელი წონის კლებისა და დაღლილობის მსგავსი, რომელიმე დაავადებისთვის არასპეციფიკური სიმპტომების მქონე პაციენტებში კიბო ზუსტად გამოავლინა და ასევე ადრეული და მეტასტაზური (შორსწასული) კიბოს მქონე პაციენტები ერთმანეთისგან გაარჩია.

ეს სისხლზე დაფუძნებული კიბოს პირველი ტესტია, რომელიც კიბოს მეტასტაზურ სტატუსს მისი წარმოშობის ორგანოზე წინასწარი ინფორმაციის გარეშე ადგენს.

კიბოს ადრეული გამოვლენა განსხვავებული სისხლის ტესტით

2022 წლის 4 იანვარს Clinical Cancer Research ჟურნალში გამოქვეყნებულ ამ კვლევაში, ინგლისის ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის (NMR) მეტაბოლომიკის ტექნიკით გააანალიზეს 300 პაციენტის სისხლის ნიმუში. მათ ჰქონდათ რომელიმე დაავადებისთვის არასპეციფიკური, თუმცა კიბოზე საეჭვო სიმპტომები.

მეტაბოლომიკა არის ქიმიური პროცესების მეცნიერული შესწავლა, რომელიც მეტაბოლიტებს, მცირე მოლეკულებს, შუალედურ ნივთიერებებსა და უჯრედული მეტაბოლიზმის პროდუქტებს მოიცავს. მეტაბოლიტები მცირე მოლეკულებია: შაქრის მოლეკულები, ნუკლეოტიდები, ამინომჟავები, ლიპიდები და სხვ. მეტაბოლომიკაში მეტაბოლომში არსებული მცირე მოლეკულები მაღალი წარმადობის ტექნოლოგიებით ვლინდება, რაოდენობრივად იზომება და იდენტიფიცირდება.

კიბოს ტრადიციული თხევადი / სისხლზე დაფუძნებული ტესტები, სიმსივნისგან გამოყოფილ გენეტიკურ მასალას ეძებს. ამისგან განსხვავებით, NMR-ზე დაფუძნებული ტექნიკა მაგნიტურ ველსა და რადიოტალღებს იყენებს, რათა სისხლში მეტაბოლიტების დონე ბიომარკერებად გააანალიზოს და კიბოს სხვადასხვა მდგომარეობა ერთმანეთისგან გაარჩიოს.

კვლევის ერთ-ერთი ავტორი, დოქტორი James Larkin: „კიბოს უჯრედებს განსხვავებული მეტაბოლური პროცესების გამო უნიკალური მეტაბოლომური ანაბეჭდები აქვს. მხოლოდ ახლა ვიწყებთ გაგებას, როგორ შეიძლება სიმსივნის მიერ წარმოქმნილი მეტაბოლიტების გამოყენება კიბოს ზუსტად გამოსავლენ ბიომარკერებად.“

NMR-ზე დაფუძნებულმა მეტაბოლომურმა ანალიზმა კვლევაში ჩართული 300 პირიდან კიბოს მქონე 20 პაციენტისგან 19-ში სოლიდური (ორგანოს) სიმსივნეების არსებობა ზუსტად გამოავლინა. ამ პაციენტებში მეტასტაზური დაავადებაც 94% სიზუსტით განსაზღვრა.

ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ შედეგების დასადასტურებლად და ფართო კლინიკურ კონტექსტში ტესტის სარგებლობის შესაფასებლად ტექნიკის უფრო დიდ პაციენტთა ჯგუფში გამოცდაა საჭირო.

თუმცა ტექნიკა იმედისმომცემია, როგორც სწრაფი და იაფი ტესტი პაციენტებში კიბოს ტრადიციულ ვიზუალიზაციამდე ადრეული გამოვლენისთვის. ასევე ექიმებს შეიძლება დაეხმაროს იმ პაციენტების უფრო სწრაფად შერჩევაში, რომლებიც მეტასტაზური დაავადებისთვის განკუთვნილი წამლებით ისარგებლებენ.

NMR-ით სწრაფი და ადრეული გამოვლენა კიბოს დიაგნოზის მომლოდინე პაციენტებისთვის

NMR მეტაბოლომური ტესტი განსაკუთრებით შეიძლება დაეხმაროს კიბოს დიაგნოზირებას ბუნდოვანი ან არასპეციფიკური ნიშნებისა და ჩივილებისას, მაგალითად, აუხსნელი დაღლილობისა თუ წონის კლების, ხანგრძლივი გულისრევის ან ახალი ატიპური ტკივილის დროს.

კიბოსთან დაკავშირებული არსებული მიმართვის გზები ორგანოს სპეციფიკურ ნიშნებს — მაგალითად, სისხლიან ხველას ან სისხლს შარდში — ან კლინიკურად ხელით შესაგრძნობ ცვლილებებს, მაგალითად, ძუძუს კვანძებს ეფუძნება. თუ სიმპტომები დაავადებისთვის სპეციფიკური არ არის, შეიძლება რთული იყოს იმის დადგენა, რომელ სპეციალისტთან უნდა გაიგზავნოს პაციენტი. დიაგნოზამდე პაციენტს ოჯახის ექიმსა და საავადმყოფოს შორის არაერთხელ სიარული შეიძლება უწევდეს.

ინგლისში სწრაფი დიაგნოსტიკის ეროვნული ცენტრები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ვრცელდება, რათა კიბოს დიაგნოზი დაჩქარდეს და მიმართვის გზა შეიქმნას მათთვის, ვინც სხვა შემთხვევაში სასწრაფო მიმართვის კრიტერიუმებს ვერ დააკმაყოფილებდა. თუმცა გამოკვლევების წარმართვისთვის ორგანოს სპეციფიკური ნიშნების გარეშე კიბოს დიაგნოზირება კვლავ რთული შეიძლება იყოს.

მეტაბოლომურ ტესტებს პოტენციურად შეუძლია ბუნდოვანი ნიშნებისა და ჩივილების მქონე პაციენტთა სწრაფი და მარტივად ჩასატარებელი ტრიაჟი (მიმართულების განსაზღვრა) კონკრეტული ადგილის ზუსტად მითითების საჭიროების გარეშე; ეს ექიმებს უფრო ინვაზიური (ჩარევითი) გამოკვლევების საჭიროების მქონე პაციენტების პრიორიტეტულად შერჩევის საშუალებას აძლევს.

ოქსფორდის კვლევის მთავარმა მკვლევარმა დოქტორმა Fay Probert-მა თქვა: „ეს კვლევა კიბოს გამოვლენის ახალ გზას აღწერს. მიზანია კიბოს ტესტის შექმნა, რომლის დანიშვნაც ნებისმიერ ექიმს შეეძლება.“

დასასრულს, ვფიქრობთ, რომ სისხლის მეტაბოლომური ანალიზი კიბოზე ეჭვის მქონე პაციენტების ზუსტ, დროულ და ხარჯეფექტიან მიმართვას და დაავადებაზე ტესტით მიღებული დამატებითი ადრეული ინფორმაციის საფუძველზე უკეთ პრიორიტეტიზაციას შეიძლება უზრუნველყოფდეს.