Nüvə maqnit rezonansı metabolomik testi ilə qandan erkən xərçəng diaqnozu

Yeni növ diaqnostik qan testinin izahsız çəki itkisi və yorğunluq kimi müəyyən xəstəliyə xas olmayan əlamətləri olanlarda xərçəngi dəqiq aşkarladığı, həmçinin erkən və metastatik (irəliləmiş mərhələ) xərçəngi olan xəstələri fərqləndirdiyi göstərildi.

Bu, xərçəngin yarandığı orqanı əvvəlcədən bilmədən metastatik vəziyyətini müəyyən edən ilk qan əsaslı xərçəng testidir.

Fərqli qan testi ilə erkən xərçəng diaqnozu

4 yanvar 2022 tarixində Clinical Cancer Research jurnalında dərc edilmiş bu tədqiqatda İngiltərənin Oksford Universitetinin araşdırmaçıları nüvə maqnit rezonansı (NMR) metabolomikası adlı üsulla müəyyən xəstəliyə xas olmayan, lakin xərçəng düşündürə bilən əlamətli 300 xəstənin qan nümunələrini analiz etdilər.

Metabolomika metabolitlər, kiçik molekullar, aralıq maddələr və hüceyrə metabolizmi məhsullarını əhatə edən kimyəvi proseslərin elmi araşdırılmasıdır. Bu metabolitlər şəkər molekulları, nukleotidlər, amin turşuları və lipidlər kimi kiçik molekullardır. Metabolomikada metabolomdakı kiçik molekullar yüksək məhsuldarlıqlı texnologiyalarla aşkarlanır, miqdarları ölçülür və tanınır.

Ənənəvi maye / qan əsaslı xərçəng testləri şişdən sərbəstləşən genetik materialları axtarır. Əksinə, NMR üsulu müxtəlif xərçəng vəziyyətlərini fərqləndirən biomarker kimi qandakı metabolit səviyyələrini analiz etmək üçün maqnit sahəsi və radio dalğalarından istifadə edir.

Müəlliflərdən Dr. James Larkin "Xərçəng hüceyrələrinin müxtəlif metabolik proseslərinə görə özünəməxsus metabolomik barmaq izləri var. Şişlərin yaratdığı metabolitlərin xərçəngi dəqiq aşkarlamaq üçün biomarkerlər kimi necə istifadə ediləcəyini yalnız indi anlamağa başlayırıq."

NMR əsaslı metabolomik analiz tədqiqata daxil 300 nəfərdən xərçəngli 20 xəstənin 19-unda solid (orqan) şişlərin mövcudluğunu dəqiq aşkarladı. Həmçinin metastatik xəstəliyi %94 dəqiqliklə müəyyən etdi.

Müəlliflər nəticələri təsdiqləmək və daha geniş klinik çərçivədə testin faydasını qiymətləndirmək üçün üsulların daha böyük xəstə qrupunda yoxlanmalı olduğunu vurğulayırlar.

Lakin üsul ənənəvi görüntüləmədən əvvəl xərçəngi erkən aşkarlayan sürətli və ucuz test kimi ümid verir. Həkimlərin metastatik xəstəlik dərmanlarından faydalana biləcək xəstələri daha tez müəyyən etməsinə də imkan verə bilər.

Xərçəng diaqnozu gözləyənlər üçün NMR ilə sürətli və erkən diaqnoz

NMR metabolomik testi izahsız yorğunluq və ya çəki itkisi, uzanan ürəkbulanma, yeni atipik ağrı kimi qeyri-müəyyən və ya xəstəliyə xas olmayan əlamət-şikayətləri olanlarda xərçəngi aşkarlamaqda xüsusən faydalı ola bilər.

Mövcud xərçəng yönləndirmə yolları hemoptizi və ya hematuriya kimi orqana xas əlamətlərə, döş kütləsi kimi klinik əllə müəyyən edilən anormallıqlara əsaslanır. Əlamətlər spesifik deyilsə, hansı mütəxəssisə yönləndirməyi bilmək çətin ola bilər. Xəstələr diaqnozadək dəfələrlə ailə həkimi ilə xəstəxana arasında gedib-gələ bilər.

İngiltərədə Milli Sürətli Diaqnostika Mərkəzləri xərçəng diaqnozunu sürətləndirmək və başqa halda təcili yönləndirməyə uyğun olmayanlara yol yaratmaq üçün ölkə üzrə genişləndirilir. Lakin araşdırmalara istiqamət verən orqanspesifik əlamətlər olmadan diaqnoz hələ çətin ola bilər.

Metabolomik testlər daha qeyri-müəyyən əlamət-şikayətli xəstələri müəyyən nahiyəni dəqiq seçmədən triaj (yönləndirmə) etmək üçün sürətli və asan yol təklif edə, həkimlərin daha invaziv (müdaxiləli) araşdırma lazım olanlara üstünlük verməsinə imkan yarada bilər.

Oksford tədqiqatının baş araşdırmaçısı Dr. Fay Probert dedi: "Bu tədqiqat xərçəngi müəyyən etməyin yeni yolunu təsvir edir. Məqsəd hər həkimin istəyə biləcəyi xərçəng testi yaratmaqdır."

Nəticə olaraq qanın metabolomik analizinin xərçəng şübhəli xəstələrin düzgün, vaxtında və sərfəli yönləndirilməsinə, testin xəstəlik barədə verdiyi əlavə erkən məlumat əsasında daha yaxşı prioritetləndirilməsinə imkan verə biləcəyini düşünürük.