ძუძუს კიბოსა და საკვერცხის კიბოს ვაქცინების შესახებ

კიბოს წინააღმდეგ იმუნური სისტემის გასააქტიურებლად შექმნილ ვაქცინებს „სამკურნალო კიბოს ვაქცინებს“ უწოდებენ. გავრცელებული წარმოდგენის საპირისპიროდ, კიბოს ვაქცინების ისტორია კუბის კიბოს ვაქცინაზე გაცილებით ადრე იწყება… სტატიაში ვისაუბრებთ ძუძუსა და საკვერცხის კიბოს ვაქცინებზე, რომელთა კლინიკური კვლევებიც გრძელდება.
იმუნური სისტემის კიბოს უჯრედების წინააღმდეგ სტიმულირებისთვის მრავალი მიდგომა არსებობს ( იმუნოთერაპიები და კიბოს ვაქცინები სათაურის სტატიაში იმუნოთერაპიის სახეობებს დეტალურად გაეცნობით). კიბოს ვაქცინებიც იმუნოთერაპიის სახეობაა და სხვადასხვა მიდგომით შექმნილი კიბოს ვაქცინები არსებობს. ამ მიდგომებიდან ორია დენდრიტული უჯრედების ვაქცინები და მთლიანი სიმსივნური უჯრედების ვაქცინები.
დენდრიტული უჯრედების ვაქცინებში, პაციენტისგან აღებულ დენდრიტულ უჯრედებს, რომლებიც იმუნური სისტემის უჯრედების ერთ-ერთი ტიპია, ლაბორატორიაში კიბოს უჯრედებს ურევენ. ამგვარად დენდრიტული უჯრედები კიბოს უჯრედის განსაკუთრებული სტრუქტურებით (ანტიგენებით) აქტიურდება და პაციენტის სხეულში მათი დაბრუნების მიზანია კიბოს უჯრედების ამოცნობა და განადგურება.
მთლიანი სიმსივნური უჯრედების ვაქცინებში, თავდაპირველად პაციენტისგან აღებულ სიმსივნურ უჯრედებზე გენეტიკურ ჩარევას ახორციელებენ. შემდეგ უჯრედებს დასხივებით ასუსტებენ და პაციენტს უბრუნებენ. ეს ააქტიურებს პაციენტის T უჯრედებს, რომლებიც კიბოს უჯრედებს უტევს.
მთელ მსოფლიოში კიბოს ვაქცინების სფეროში მიმდინარე სამეცნიერო კვლევები
როგორც დასაწყისში აღვნიშნეთ, კიბოს ვაქცინების კვლევები კუბაზე გაცილებით ადრინდელ პერიოდს უკავშირდება. ზემოთ მოცემულ სურათზეც ჩანს, რომ მსოფლიოში ამჟამად 1922 „კიბოს ვაქცინის“ კვლევა მიმდინარეობს და მათგან მხოლოდ 24 — კუბაში. ასევე საყურადღებოა, რომ ამდენი სამეცნიერო კვლევის მიუხედავად, ეფექტიანობადადასტურებული და გამოყენებისთვის დამტკიცებული კიბოს ვაქცინა ძალიან ცოტაა: პირველი დამტკიცებული კიბოს ვაქცინა იყო 2008 წელს რუსეთში ადრეული თირკმლის კიბოსთვის დამტკიცებული Oncophage. იგი სინამდვილეში ამერიკულ კომპანიას ეკუთვნის, მაგრამ აშშ-ში ჯერ დამტკიცებული არ არის. მზადდება სიმსივნიდან აღებული „heat shock protein gp96“-ისგან. თავის ტვინის სიმსივნე გლიომაში მისი ფაზა-2 კვლევა გრძელდება. მოგვიანებით, 2010 წელს FDA-მ პროსტატის კიბოსთვის დაამტკიცა დენდრიტული კიბოს ვაქცინა, რომელმაც სიცოცხლე საშუალოდ 4 თვით გაახანგრძლივა, Sipuleucel-T (სავაჭრო სახელი Provenge). ბოლოს კი 2015 წელს ოპერაციულად ამოუკვეთელი კანის კიბოს, ავთვისებიანი მელანომისთვის, დაამტკიცა ონკოლიზური ვირუსული ვაქცინა, Talimogene laherparepvec (სავაჭრო სახელი Lmlygic)… ფილტვის კიბოსთვის გამოცდილი კუბური ვაქცინები CimaVax და Racotumomab (სავაჭრო სახელი Vaxira) კი FDA-ს მიერ დამტკიცებული არ არის.
ამდენი შრომისა და კვლევის მიუხედავად, რატომ ვერ არის კიბოს ვაქცინები მოსალოდნელად ეფექტიანი:
ამის უმთავრესი მიზეზია, სიმსივნის მიკროგარემო და სიმსივნესთან დაკავშირებული უჯრედები. ზოგი იმუნური უჯრედი (მაგალითად მარეგულირებელი T უჯრედები) ვაქცინით გააქტიურებულ T უჯრედებს თრგუნავს, რაც ვაქცინის ეფექტიანობას ამცირებს. ამავე დროს სიმსივნესთან დაკავშირებული მაკროფაგებიც ვაქცინებისადმი რეზისტენტობის განვითარებას უწყობს ხელს. გარდა ამისა, ვაქცინით გამოწვეული იმუნური აქტივაცია ხშირად ხანმოკლე ან დროებითია. კიდევ ერთი მიზეზია ის, რომ კიბოს ბევრად მეტი ანტიგენი აქვს, ვიდრე ვაქცინის სამიზნეა. ამიტომ ერთ ანტიგენზე მიმართული კიბოს ვაქცინების სამკურნალო ეფექტი დაბალია.
ძუძუსა და საკვერცხის კიბოს ვაქცინები, რომლებმაც კლინიკური კვლევის ეტაპს მიაღწია:
HER2-ზე მიმართული ძუძუს კიბოს დენდრიტული უჯრედების ვაქცინა
HER2 (Human Epidermal Growth Factor Receptor 2) ცილა ძუძუს კიბოს უჯრედების ზრდასა და გამრავლებაზე მოქმედი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ცილაა. ზოგი ასეთი უჯრედი მას დიდი რაოდენობით წარმოქმნის. ამიტომ ძუძუს კიბოს წამლების შემუშავებისას ამ ცილას ხშირად უმიზნებენ.
- შეიძლება დაგაინტერესოთ: მიზნობრივი ჭკვიანი წამლებით მკურნალობა ძუძუს კიბოს ტიპის მიხედვით
ეს ვაქცინა T უჯრედის განსაკუთრებულ სახეობას, CD4 დამხმარე T უჯრედებს, HER-2 ცილის წინააღმდეგ ააქტიურებს. მისი მიზანია მკურნალობის შემდეგ ძუძუს კიბოს განმეორების თავიდან აცილება.
TPIV 110 და TPIV 200 კიბოს ვაქცინები

ამ ვაქცინების საერთო თვისებაა მათში არსებული პეპტიდური ანტიგენებით T უჯრედებში CD4 და CD8 მოლეკულების გააქტიურება და ამ გზით კიბოს უჯრედებზე დამიზნება. ამჟამად ორივე ვაქცინა ფაზა 2 ეტაპზე იკვლევა.
TPIV 110 ვაქცინა პეპტიდურ ანტიგენად იყენებს HER2 ცილის ნაწილს, HER2/neu პეპტიდს. დაგეგმილია ვაქცინის შეყვანა ძუძუს კიბოს სტანდარტულ ქირურგიულ ჩარევამდე 6 კვირით ადრე.
TPIV 200 ვაქცინა პეპტიდურ ანტიგენად იყენებს „folate receptor alpha“ ცილას. ცნობილია, რომ ეს ცილა საკვერცხის და ზოგი სხვა კიბოს დროს ხშირად წარმოიქმნება. ვაქცინას როგორც სამმაგად უარყოფითი ძუძუს, ისე საკვერცხის კიბოს სხვადასხვა კვლევაში ფაზა 2 ეტაპზე სწავლობენ.
Nelipepimut-S (NeuVax) ძუძუს კიბოს ვაქცინა
ამ ვაქცინაში, რომელიც T უჯრედული ვაქცინის სახეობაა, გამოიყენება HER2 ცილის ნაწილი, პეპტიდი nelipepimut-S. იგი T უჯრედებს ააქტიურებს და კიბოს უჯრედებს უმიზნებს. ძუძუს კიბოს მკურნალობისთვის ეს ყველაზე იმედისმომცემი კიბოს ვაქცინა ამჟამად ფაზა 2 ეტაპზე მყოფ ორ კვლევაში HER2-დადებით ძუძუს კიბოზე გამოიცდება.
Ad/HER2/neu ძუძუს კიბოს დენდრიტული უჯრედების ვაქცინა
ამ სხვა დენდრიტულ ვაქცინაში პაციენტისგან აღებული დენდრიტული უჯრედები ისე პროგრამირდება, რომ HER2/neu ცილა წარმოქმნას. როდესაც ეს უჯრედები პაციენტს უბრუნდება, იმუნური სისტემა ცილას ამოიცნობს, უტევს კიბოს უჯრედებს და ანადგურებს მათ. ფაზა 1 ეტაპზე მყოფი ეს ვაქცინა ძუძუს კიბოზე გამოიცდება.
OncoImmune საკვერცხის კიბოს ვაქცინა
ამ ვაქცინისთვის რემისიაში მყოფი, ანუ მკურნალობის შემდეგ დაავადების ნიშნების არმქონე, 3. ან 4. სტადიის საკვერცხის კიბოს პაციენტებისგან აღებული ჯანსაღი სისხლისა და კიბოს უჯრედების DNA-ს სეკვენირებით მათ შორის უმნიშვნელოვანეს გენეტიკურ განსხვავებებს ადგენენ. ეს განსხვავებები პაციენტის კიბოს „თითის ანაბეჭდს“ ქმნის (თითოეული პაციენტის კიბო განსხვავებულია). კვლევის მიხედვით, ამ განსხვავებების გათვალისწინებით იგეგმება პაციენტისთვის ინდივიდუალური ვაქცინის შექმნა. ვაქცინა ამჟამად ფაზა 1 ეტაპზეა.
დასკვნა
შეჯამების სახით, საკვერცხისა და ძუძუს კიბოზე ჩატარებული ეს კვლევები იმედისმომცემია, თუმცა ვაქცინები ჯერ საცდელ ეტაპზეა და ეფექტიანი მხოლოდ დაავადების სპეციფიკურ ქიმიოთერაპიასთან ერთად ან მის მიმდევრობით გამოყენებისას ჩანს. კიბოს ვაქცინებთან დაკავშირებულ სიახლეებს თქვენთვის კვლავ გამოვიკვლევთ და გაგიზიარებთ.
წყაროები
Recruitment begins for world's first ovarian cancer vaccine trial.
University of Connecticut; April 20, 2017.
2. Study of Oncoimmunome for the Treatment of Stage III/IV Ovarian Carcinoma. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02933073
3. Ad/HER2/Neu Dendritic Cell Cancer Vaccine Testing. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT01730118
4. Nelipepimut-S Plus GM-CSF Vaccine Therapy in Treating Patients With Breast Cancer. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02636582
5. Combination Immunotherapy With Herceptin and the HER2 Vaccine NeuVax. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT01570036
6. Phase II Trial of Combination Immunotherapy With NeuVax and Trastuzumab in High-risk HER2+ Breast Cancer Patients (HER3+). ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02297698
7. Folate Receptor Alpha Peptide Vaccine With GM-CSF Versus GM-CSF Alone in Patients With Platinum Sensitive Ovarian Cancer. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02978222
8. TPIV200/huFR-1 (A Multi-Epitope Anti-Folate Receptor Vaccine) Plus Anti-PD-L1 MEDI4736 (Durvalumab) in Patients With Platinum Resistant Ovarian Cancer. ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02764333
9. HER-2 Pulsed DC Vaccine to Prevent Recurrence of Invasive Breast Cancer (Adjuvant). ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02063724
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.