იმუნოთერაპიის დღემდე საუკეთესო შედეგები ძუძუს კიბოს მკურნალობაში

მკურნალობას, რომელიც კიბოს უჯრედის პირდაპირ მოკვლის ნაცვლად იმუნურ სისტემას მასზე შესატევად ააქტიურებს, იმუნოთერაპიას ვუწოდებთ. იმუნური სისტემის საშუალებით კიბოს მკურნალობის იდეის ისტორია 130 წლის წინ იწყება, თუმცა მისი განხორციელება მხოლოდ 2011 წელს კანის კიბოს, ავთვისებიანი მელანომის სამკურნალოდ იპილიმუმაბის დამტკიცებით გახდა შესაძლებელი. მას შემდეგ იმუნოთერაპიის ამ განსაკუთრებულმა ტიპმა, „იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორებმა“, ფილტვის, თირკმლის, შარდის ბუშტის კიბოში, ჰოჯკინის ლიმფომაში, თავისა და კისრის კიბოებში, შარდის ბუშტის კიბოსა და მერკელის უჯრედოვან კანის კიბოში ეფექტიანობა აჩვენა და FDA-ს დამტკიცება მიიღო. ბოლოს იმუნოთერაპია გენეტიკური დარღვევის, მაღალი MSI-ის მქონე ყველა ორგანოს კიბოსა და კოლონის კიბოს სამკურნალოდ დამტკიცდა. თუმცა კითხვაზე „მოქმედებს თუ არა იმუნოთერაპია ძუძუს კიბოში?“ მნიშვნელოვანი პასუხი ASCO 2017-ზე წარდგენილი I-SPY 2 კვლევის შედეგებამდე არ იყო მიღებული.

ძუძუს კიბო უჯრედების ბიოლოგიური თვისებების მიხედვით 4 მთავარ ქვეტიპად იყოფა. განსხვავებული მკურნალობის მქონე ამ ქვეტიპებს ჰორმონის და HER2 რეცეპტორების დადებითობის მიხედვით განსაზღვრავენ.

ძუძუს კიბოში იმუნოთერაპიის ეფექტიანობის ამ შემფასებელ 2 ფაზის კლინიკურ კვლევაში HER2 უარყოფითი ადრეული ძუძუს კიბოს 249 პაციენტი ჩაერთო. 69 პაციენტს სტანდარტულ ქიმიოთერაპიასთან ერთად იმუნოთერაპიული წამალი პემბროლიზუმაბი (Keytruda) მიეცა, 180-ს კი სტანდარტული ქიმიოთერაპიული სქემები. 118 პაციენტს ჰქონდა სამმაგად უარყოფითად (triple negative) წოდებული ძუძუს კიბო, რომლის მკურნალობაც შეიძლება რთული იყოს.

ძუძუს კიბოში ქიმიოთერაპია გამოიყენება ოპერაციამდე სიმსივნის შესამცირებლად (ნეოადიუვანტური), ოპერაციის შემდეგ დაავადების განმეორების რისკის შესამცირებლად (ადიუვანტური) ან შორსწასულ (მეტასტაზურ) დაავადებაში სიცოცხლის ხანგრძლივობისა თუ ხარისხის გასაზრდელად.

კვლევის მიზანი იყო გაეზომა, ზრდის თუ არა მკურნალობის წარმატებას ოპერაციამდელ შემამცირებელ ქიმიოთერაპიაზე იმუნოთერაპიული პემბროლიზუმაბის დამატება. წარმატება შეფასდა კიბოს უჯრედების სრული განადგურების გამომხატველი პათოლოგიური სრული პასუხის სიხშირის გაზომვით. ნეოადიუვანტური მკურნალობით სრული პასუხი გრძელვადიანად კიბოს არგანმეორების ყველაზე მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია.

კვლევის შედეგები

როგორც ზემოთ სურათზეც ჩანს, HER2 უარყოფითი ძუძუს კიბოს ამ ჯგუფში სტანდარტულ შემამცირებელ ქიმიოთერაპიულ სქემებზე პემბროლიზუმაბის იმუნოთერაპიის დამატებამ სრული პასუხის სიხშირე დაახლოებით 3-ჯერ გაზარდა. ამ დადებითი შედეგების შემდეგ სწრაფად დაიწყო 300 პაციენტის 3-ფაზის კლინიკური კვლევა.

იმუნოთერაპიები ქიმიოთერაპიასთან შედარებით გვერდითი ეფექტების ბევრად ნაკლები პოტენციალის მქონე წამლებადაა ცნობილი (იხილეთ იმუნოთერაპიის გვერდითი ეფექტები). მიუხედავად კვლევის შთამბეჭდავი შედეგებისა, ადრეული ძუძუს კიბოს პაციენტებში პემბროლიზუმაბის გვერდითი ეფექტები მოსალოდნელზე მაღალი აღმოჩნდა. მაგალითად, ქიმიოთერაპია პლუს პემბროლიზუმაბის მიმღებებში გულისრევა %34 იყო, მხოლოდ ქიმიოთერაპიის მიმღებებში %18; დიარეა %49, შედარებით %37-თან; ხელ-ფეხის დაბოლოებების ნერვული დაზიანება, ნეიროპათია %13, შედარებით %4-თან. გარდა ამისა, იმუნურ სისტემასთან დაკავშირებული ენდოკრინული ეფექტი ჰიპოთირეოზი პემბროლიზუმაბის მიმღებებში %8.7, მეორე ჯგუფში კი %0.6 იყო.

საბოლოოდ I-SPY 2 პირველი კვლევაა, რომელმაც ადრეული ძუძუს კიბოს დროს იმუნოთერაპიის შესაძლო ეფექტიანობა აჩვენა. ასევე დაგვანახა, რომ ქიმიოთერაპიასთან კომბინაციაში იმუნოთერაპიამ შეიძლება უფრო მძიმე გვერდითი ეფექტები გამოიწვიოს და პაციენტებს ამ მხრივ ყურადღებით უნდა დავაკვირდეთ. ადრეული ძუძუს კიბოს მკურნალობაში იმუნოთერაპიის 3-ფაზის კლინიკური კვლევის შედეგებს თქვენთვის თვალს მივადევნებთ.