İmmunoterapiyanın süd vəzi xərçənginin müalicəsində indiyə qədər əldə etdiyi ən yaxşı nəticələr

Xərçəng hüceyrəsini birbaşa öldürmək əvəzinə immun sistemini xərçəng hüceyrəsinə hücum üçün fəallaşdıran müalicələrə immunoterapiya deyirik. İmmun sistemi vasitəsilə xərçəngi müalicə etmək fikrinin tarixi 130 il əvvələ dayansa da, həyata keçməsi yalnız 2011-ci ildə ipilimumab adlı dərmanın dəri xərçəngi bədxassəli melanomanın müalicəsində təsdiqlənməsi ilə mümkün olub. O tarixdən sonra çox xüsusi immunoterapiya növü olan bu “immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları” ağciyər xərçəngi, böyrək xərçəngi, sidik kisəsi xərçəngi, Hodgkin limfoması, baş-boyun xərçəngləri, sidik kisəsi xərçəngi və Merkel hüceyrəli dəri xərçənginin müalicəsində təsirli olduqlarını göstərərək FDA təsdiqi alıblar. Son olaraq immunoterapiya bir növ genetik pozuntu olan MSI-yüksək aşkarlanan bütün orqan xərçənglərinin və kolon xərçənginin müalicəsi üçün təsdiq alıb. Bununla yanaşı, “İmmunoterapiya süd vəzi xərçəngində fayda verirmi?” sualına, ASCO 2017də nəticələri təqdim edilən I-SPY 2 tədqiqatına qədər əhəmiyyətli cavab alınmamışdı.

Süd vəzi xərçəngihüceyrələrin bioloji xüsusiyyətlərinə görə 4 əsas alt növə bölünür. Müalicələri fərqli olan bu süd vəzi xərçəngi alt növləri hormon və HER2 reseptorlarının müsbət olub-olmamasına görə müəyyən edilir.

İmmunoterapiyanın süd vəzi xərçənginin müalicəsində təsirliliyinin qiymətləndirildiyi bu faza 2 klinik tədqiqata HER2 mənfi erkən mərhələ süd vəzi xərçəngi olan 249 xəstə daxil edilib. Xəstələrin 69-na standart kimyaterapiya ilə birlikdə pembrolizumab (Keytruda) adlı immunoterapiya dərmanı, 180-nə isə standart kimyaterapiya sxemləri tətbiq edilib. Xəstələrin 118-i üçlü mənfi (triple negative) adlandırılan və müalicəsi çətin ola bilən süd vəzi xərçəngi növünə sahib idi.

Süd vəzi xərçəngində kimyaterapiya, əməliyyatdan əvvəl şişi kiçiltmək məqsədilə (neoadyuvant), əməliyyatdan sonra xəstəliyin təkrarlanma riskini azaltmaq məqsədilə (adyuvant) və ya irəli mərhələ (metastatik) xəstəlikdə ömür müddətini və ya həyat keyfiyyətini artırmaq məqsədilə tətbiq olunur.

Tədqiqatın məqsədi əməliyyatdan əvvəl kiçildici kimyaterapiyaya immunoterapiya dərmanı pembrolizumabın əlavə edilməsinin müalicə uğurunu artırıb-artırmadığını ölçmək idi. Bu uğur da kiçildici kimyaterapiya ilə xərçəng hüceyrələrinin tam öldürülməsini ifadə edən patoloji tam cavab nisbətləri ölçülərək qiymətləndirilib. Neoadyuvant müalicə ilə tam cavab əldə etmək uzun müddətdə xərçəngin təkrarlanmayacağının ən mühüm göstəricisidir.

Tədqiqatın nəticələri

Yuxarıdakı şəkildə də göründüyü kimi, bu HER2 mənfi süd vəzi xərçəngi qrupunda standart kiçildici kimyaterapiya sxemlərinə pembrolizumab immunoterapiyasının əlavə edilməsi tam cavab nisbətlərini təxminən 3 dəfə artırıb. Bu müsbət nəticələrdən sonra sürətlə 300 xəstəli faza-3 klinik tədqiqatına başlanıb.

İmmunoterapiyalar kimyaterapiyalara nisbətən daha az yan təsir potensialına malik dərmanlar kimi tanınır (baxın immunoterapiyanın yan təsirləri). Bu tədqiqatın nəticələri çox təsirli olsa da, pembrolizumab immunoterapiyasının yan təsirləri erkən mərhələ süd vəzi xərçəngi xəstələrində gözləniləndən yüksək müəyyən edilib. Məsələn, kimyaterapiya üstəgəl pembrolizumab alanlarda ürəkbulanma %34, yalnız kimyaterapiya alanlarda %18; ishal %49-a qarşı %37; əl və ayaq uclarında sinir zədəsi, neyropatiya %13-ə qarşı %4. Həmçinin immun sistemi ilə əlaqəli endokrin yan təsirlərdən hipotireoz pembrolizumab alanlarda %8.7, digər qrupda isə %0.6 olub.

Nəticədə I-SPY 2 tədqiqatı erkən mərhələ süd vəzi xərçəngində immunoterapiyanın təsirli ola biləcəyini göstərən ilk tədqiqatdır. Həmçinin immunoterapiyanın kimyaterapiya ilə birləşdiriləndə daha ciddi yan təsirlərə səbəb ola biləcəyini və xəstələrin bu baxımdan diqqətlə izlənməli olduğunu bizə göstərib. Erkən mərhələ süd vəzi xərçənginin müalicəsində immunoterapiyaların faza-3 klinik tədqiqat nəticələrini sizin üçün izləyəcəyik.