კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკა სისხლის ტესტით — ძალიან ბევრი ცრუდადებითი!

სისხლში კიბოს უჯრედებისა თუ უჯრედული ფრაგმენტების გამოვლენით ადრეული დიაგნოსტიკაწლებია სასურველი და ინტენსიურად შესასწავლი სფეროა. „ლიკვიდური / თხევადი / სისხლის ბიოფსია“ ამ მეთოდს ეწოდება. ის უკვე გამოიყენება FDA-ს დამტკიცებით კიბოს დიაგნოზის მქონე პაციენტებში კიბოსთან დაკავშირებული გენური მუტაციების გამოსავლენად, რომლებიც მიზნობრივი წამლების სამიზნე შეიძლება იყოს; თუმცა კიბოს დიაგნოზის არმქონე პირებში ადრეული დიაგნოსტიკისთვის ჯერ საკმარისად განვითარებული არ არის და დამტკიცებაც არ მიუღია. ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოების (ASCO) 2021 წლის ყოველწლიურ შეხვედრაზე კიბოში თხევადი ბიოფსიის გამოყენების შთამბეჭდავი კვლევები წარადგინეს.

ბიოტექნოლოგიური კომპანია GRAIL-ის მიერ შემუშავებული Galleri-ს სახელწოდების სისხლის ტესტის ახალმა მონაცემებმა აჩვენა, რომ ის კიბოს სიგნალს სახეობების ფართო სპექტრში ავლენს და აღმოჩენილი კიბოების ნახევარზე მეტი ადრეულ, ჩვეულებრივ მკურნალობად სტადიაზე იყო.

Galleri ტესტი RATHFINDER კლინიკურ კვლევაში გამოსცადეს; თუმცა შედეგებში ნამდვილ დადებითებზე მეტი ცრუდადებითია, რაც მთელი მოსახლეობისთვის გამოყენებისას პრობლემური შეიძლება იყოს.

ახალი შედეგები

გასულ თვეში Grail-მა განაცხადა, რომ აშშ-ში ტესტის კლინიკურ ბაზარზე პირველად გამოშვებას აპირებდა. RATHFINDER კვლევაში მონაწილეობდა 50 წელზე უფროსი 6662 პირი, რომლებსაც აქტიური კიბო არ ჰქონდათ, თუმცა სხვადასხვა რისკფაქტორი ჰქონდათ. ჯგუფიდან 6629 პირი შეაფასეს.  

შედეგების შუალედური ანალიზი შეხვედრაზე დოქტორმა Tomasz M. Beer-მა წარადგინა. Beer-ის თქმით, 6629 პირიდან 92-ში (1,4%) კიბოს სიგნალი გამოვლინდა; 2021 წლის მარტისთვის მათგან 65-ს დიაგნოსტიკური გარკვევა ჰქონდა მიღებული, ანუ საბოლოოდ ტესტმა ამ 65 პირს კიბოზე დადებითი პასუხი მისცა.

ამ 65 პირიდან 29 პაციენტში „ნამდვილი დადებითი“ შედეგი მიიღეს და კიბოს დიაგნოზი დადასტურდა. 36 პირში კი „ცრუდადებითი“ შედეგი გამოვლინდა.

Beer-მა „36 მონაწილე პირველადი დიაგნოსტიკური გამოკვლევის საფუძველზე ცრუდადებითად კლასიფიცირდა და მათი საბოლოო მდგომარეობა სრული 12-თვიანი დაკვირვების შემდეგ განისაზღვრება. სისხლის ტესტით დადებითი პასუხის მქონე 63 პაციენტის 90%-ს სულ მცირე ერთი ვიზუალიზაციური ტესტი ჰქონდა. ასეთი ტესტების მედიანური რაოდენობა 1,26 იყო, ხოლო პაციენტთა 88%-ს ბიოფსიის მსგავსი მინიმალურად ინვაზიური პროცედურები ჩაუტარდა.“ განაცხადა.

ნამდვილ დადებითებზე მეტი ცრუდადებითია

კვლევის განხილვისას კალიფორნიის სტენფორდის უნივერსიტეტის რადიაციულმა ონკოლოგმა, ასოცირებულმა პროფესორმა დოქტორმა Max Diehn-მა ხაზი გაუსვა, რომ ცრუდადებითი შედეგები ნამდვილ დადებითებზე მეტი იყო, და „იყო ინვაზიური პროცედურების მნიშვნელოვანი რაოდენობა, რომლებსაც კიბოს არმქონე ამ ცრუდადებითი პასუხის მქონე პირებისთვის ზიანის მიყენება შეეძლო“ განაცხადა.

Diehn-მა ასევე აღნიშნა, რომ ნამდვილი დადებითების უმეტესობა სოლიდური (მყარი, ორგანოს) სიმსივნე კი არა, ლიმფოიდური ავთვისებიანი დაავადებები (ლიმფომები) იყო და უცნობია, აქვს თუ არა ლიმფოიდური ავთვისებიანი დაავადების ადრეულ გამოვლენას კლინიკური სარგებელი: „სიმსივნეების უმეტესობა ლიმფოიდური იყო და, რადგან დიაგნოზისას მათ ჩვეულებრივ სისტემურ დაავადებებად მივიჩნევთ, გაურკვეველია, მისცემს თუ არა უფრო ადრეული გამოვლენა გადარჩენის სარგებელს.“

გამოვლენის სიხშირე

Beer-მა პრეზენტაციაში თქვა, რომ ამ შუალედურ ანალიზში კიბოს საერთო გამოვლენის სიხშირე 1,4%, ხოლო კიბოს გამოვლენის საერთო დადებითი პროგნოზული მნიშვნელობა (positive predictive value, PPV) 44,6% იყო.

შენიშვნა: დადებითი პროგნოზული მნიშვნელობაარის ალბათობა, რომ დადებითი სკრინინგის პასუხის მქონე პირს დაავადება მართლაც აქვს. უარყოფითი პროგნოზული მნიშვნელობაარის ალბათობა, რომ უარყოფითი სკრინინგის პასუხის მქონე პირს დაავადება მართლაც არ აქვს.

კიბოს დამატებითი რისკფაქტორის (მაგალითად, მოწევის ისტორია, გენეტიკური მიდრეკილება ან 3 წელზე ძველი კიბოს ისტორია) მქონე მონაწილეებში PPV 57,1%-მდე გაიზარდა, ამ რისკების არმქონეებში კი 30%-მდე შემცირდა. თუმცა Beer-მა აღნიშნა, რომ კვლევა ამ ორ ჯგუფს შორის სტატისტიკური შედარებისთვის არ იყო შექმნილი.

ახლად გამოვლენილი კიბოების ნახევარზე მეტი ადრეულ სტადიაზე იყო, როცა მკურნალობა, ჩვეულებრივ, უფრო მარტივია. ახლად დიაგნოსტირებული მონაწილეების 57%-ს სტადია 1-3, ხოლო 39%-ს სტადია 1-2 კიბო ჰქონდა. Beer-მა პრეზენტაცია დაასრულა ხაზგასმით, რომ მონაწილეებზე დაკვირვება გაგრძელდებოდა. „პირველი სისხლის აღებიდან 12 თვის განმავლობაში ყველა მონაწილეში კიბოს დიაგნოზის ინციდენტობას, ანუ სიხშირეს, განვსაზღვრავთ; ამ დროს შეფასდება მრავალი კიბოს ადრეული გამოვლენის ტესტის სპეციფიკურობა და უარყოფითი პროგნოზული მნიშვნელობა.“

Beer-მა პრესრელიზშიც განაცხადა: „PATHFINDER-ის შუალედური შედეგები აჩვენებს, რომ რუტინულ სისხლის ტესტს მრავალი სხვადასხვა კიბოს გამოვლენა სიმპტომებამდე შეუძლია; ეს მნიშვნელოვანი პოტენციური უპირატესობების მქონე მიდგომაა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ის ისეთ კიბოებსაც ავლენს, რომელთათვისაც დღეს რეკომენდებული სკრინინგის ტესტი არ არსებობს; ამიტომ კიბოების ორი მესამედი არ ისკრინება. ეს შედეგები ადრეული დიაგნოსტიკის მრავალი სხვა კიბოს სახეობაზე გაფართოების მნიშვნელოვანი ნაბიჯია.“

სისხლის თხევადი ბიოფსიით ადრეული დიაგნოსტიკის ძლიერი და სუსტი მხარეები

Deihn-მა აღნიშნა, რომ კვლევას ძლიერი მხარეებიც და გარკვეული შეზღუდვებიც აქვს და ზოგი კითხვა უპასუხოდ რჩება.

„ამ კვლევის ძლიერი მხარეებია მისი მასშტაბი და პერსპექტიული ბუნება, რაც მრავალი კიბოს ადრეული გამოვლენის ტესტის რეალურ დროში გამოყენების შესაძლებლობას აჩვენებს. დიაგნოსტიკურ გარკვევამდე დრო შედარებით მოკლე იყო და არსებობდა აღმოჩენილი სტადია 1 და 2 სოლიდური სიმსივნეების მნიშვნელოვანი ქვეჯგუფი.“

შეზღუდვებია არასრული დაკვირვება და მგრძნობელობისა და სპეციფიკურობის შეუფასებლობა. Deihn-ის თქმით, რამდენიმე მთავარი კითხვა უპასუხოა. „შეიძლება დიაგნოსტიკურად გაურკვეველ შემთხვევებში, რომლებიც თითქმის მესამედს შეადგენს, ცრუდადებითები უფრო მრავლად იყოს? თუ ასეა, ეს დადებით პროგნოზულ მნიშვნელობას შეამცირებს? ამის შესაფასებლად საბოლოო შედეგებს ველოდებით.“

Deihn-მა ასევე თქვა, რომ უცნობია, უარყოფითი ტესტის მქონე პაციენტებიდან მოგვიანებით ბევრს განუვითარდება თუ არა კიბო. „ეს ტესტის მგრძნობელობის შესაფასებლად მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით ადრეული სტადიის სოლიდური სიმსივნეებისთვის.“

*