تشخیص زودهنگام سرطان با آزمایش خون؛ مثبت کاذب بیش‌ازحد!
در این مقاله
با شناسایی سلول‌های سرطانی یا اجزای آن‌ها در خون، تشخیص زودهنگام سال‌هاست هدفی مطلوب و زمینه پژوهش‌های گسترده است. «بیوپسی مایع / سیال / خونی» نام این روش است. این روش هم‌اکنون با تأیید FDA برای یافتن جهش‌های ژنی مرتبط با سرطان که می‌توانند هدف داروهای هدفمند باشند، در بیماران دارای تشخیص سرطان به کار می‌رود؛ اما برای تشخیص زودهنگام در افراد بدون تشخیص سرطان هنوز به پختگی لازم نرسیده و تأیید نشده است. در نشست سالانه 2021 انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO)، مطالعات چشمگیری درباره کاربرد بیوپسی مایع در سرطان ارائه شد.
داده‌های تازه درباره آزمایش خون توسعه‌یافته توسط شرکت زیست‌فناوری GRAIL، با نام Galleri نشان داد این آزمایش سیگنال سرطان را در طیف بسیار گسترده‌ای از انواع سرطان شناسایی می‌کند و بیش از نیمی از سرطان‌های یافت‌شده در مرحله زودرس بودند که اغلب درمان‌پذیر است.
آزمایش Galleri در کارآزمایی بالینی RATHFINDER بررسی شد؛ اما در نتایج، مثبت کاذب از مثبت واقعی بیشتر است و این موضوع در صورت کاربرد در تمام جمعیت می‌تواند مشکل‌ساز باشد.
نتایج تازه
ماه گذشته Grail اعلام کرد نخستین عرضه بالینی این آزمایش در آمریکا در شرف انجام است. در کارآزمایی RATHFINDER، افراد بالاتر از 50 سال، به تعداد 6662 نفر، شرکت کردند؛ آن‌ها سرطان فعال نداشتند اما عوامل خطر گوناگونی داشتند. از این گروه، 6629 نفر ارزیابی شدند.
تحلیل میان‌دوره‌ای نتایج را دکتر Tomasz M. Beer در نشست ارائه کرد. Beer گفت در 6629 نفر، سیگنال سرطان در 92 نفر (%1,4) شناسایی شد. در 65 نفر از آن‌ها تا مارس 2021 نتیجه بررسی تشخیصی سرطان مشخص شده بود؛ یعنی در نهایت، آزمایش برای این 65 نفر از نظر سرطان مثبت اعلام شد.
از این 65 نفر، نتیجه 29 بیمار «مثبت واقعی» بود و تشخیص سرطان تأیید شد. برای 36 نفر نتیجه «مثبت کاذب» به دست آمد.
Beer «36 شرکت‌کننده بر پایه بررسی تشخیصی اولیه، مثبت کاذب طبقه‌بندی شدند و وضعیت نهایی آن‌ها پس از پیگیری کامل 12ماهه مشخص خواهد شد. از 63 بیماری که آزمایش خون آن‌ها را مثبت اعلام کرده بود، %90 دست‌کم یک آزمایش تصویربرداری داشتند. میانه شمار آزمایش‌های تصویربرداری 1.26 بود و %88 بیماران تحت اقدامات کم‌تهاجمی مانند بیوپسی قرار گرفتند.» گفت.
مثبت کاذب از مثبت واقعی بیشتر است
دانشیار دکتر Max Diehn، انکولوژیست پرتودرمانی از دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا، در مقام بحث‌کننده مطالعه تأکید کرد مثبت‌های کاذب از مثبت‌های واقعی بیشتر بودند و گفت: «شمار قابل‌توجهی اقدام تهاجمی انجام شده بود که می‌توانست به این افرادِ مثبت کاذب که سرطان نداشتند آسیب برساند».
Diehn همچنین توجه داد که بیشتر مثبت‌های واقعی، بدخیمی‌های لنفوئیدی (لنفوم) بودند، نه تومورهای جامدِ اندامی و مشخص نیست شناسایی زودهنگام بدخیمی لنفوئیدی سود بالینی داشته باشد: «بیشتر تومورها لنفوئیدی بودند و چون معمولاً آن‌ها را هنگام تشخیص، بیماری سیستمیک می‌دانیم، روشن نیست کشف زودترشان برای بقا سودمند باشد.»
نرخ شناسایی
Beer در ارائه خود گفت در این تحلیل میان‌دوره‌ای، نرخ کلی شناسایی سرطان %1,4 و ارزش اخباری مثبت کلی (positive predictive value, PPV) برای شناسایی سرطان %44,6 بود.
یادداشت: ارزش اخباری مثبت احتمال آن است که فرد با نتیجه مثبت در آزمایش غربالگری، واقعاً بیماری داشته باشد. ارزش اخباری منفی احتمال آن است که فرد با نتیجه منفی در آزمایش غربالگری، واقعاً بیماری نداشته باشد.
برای شرکت‌کنندگان دارای عامل خطر اضافی سرطان، مانند سابقه سیگار، استعداد ژنتیکی یا سابقه سرطان مربوط به بیش از 3 سال قبل، PPV به %57,1 افزایش یافت؛ اما در افراد بدون این خطرها، به %30 کاهش یافت. با این حال، Beer یادآوری کرد مطالعه برای مقایسه آماری این دو گروه طراحی نشده بود.
بیش از نیمی از سرطان‌های تازه‌یافت‌شده در مراحل زودرس بودند که معمولاً درمان سرطان آسان‌تر است. مشخص شد %57 از افراد با تشخیص تازه، سرطان مرحله 1-3 و %39 سرطان مرحله 1-2 داشتند. Beer با تأکید بر ادامه پیگیری شرکت‌کنندگان، ارائه‌اش را پایان داد. «در 12 ماه پس از نخستین خون‌گیری، بروز تشخیص سرطان را در همه شرکت‌کنندگان تعیین خواهیم کرد. در همین زمان، ویژگی و ارزش اخباری منفی آزمایش تشخیص زودهنگام چندسرطانی ارزیابی خواهد شد.»
Beer در بیانیه‌ای مطبوعاتی نیز گفت: «نتایج میان‌دوره‌ای PATHFINDER نشان می‌دهند یک آزمایش خون روتین می‌تواند بسیاری از سرطان‌های مختلف را حتی پیش از ظهور علائم شناسایی کند؛ رویکردی با مزایای بالقوه مهم. مهم‌تر از همه، می‌تواند سرطان‌هایی را بیابد که امروز آزمایش غربالگری توصیه‌شده‌ای ندارند؛ به همین دلیل، دو سوم سرطان‌ها غربالگری نمی‌شوند. این نتایج گامی مهم برای گسترش تشخیص زودهنگام به انواع بسیار بیشتری از سرطان‌اند.»
نقاط قوت و ضعف تشخیص زودهنگام سرطان با بیوپسی مایع
Deihn گفت این مطالعه هم نقاط قوت و هم محدودیت‌هایی دارد و برخی پرسش‌ها نیز بی‌پاسخ مانده‌اند.
«نقاط قوت این مطالعه آن است که بزرگی و آینده‌نگر بودن آن، امکان کاربرد هم‌زمانِ آزمایش تشخیص زودهنگام چندسرطانی را نشان می‌دهد. زمان رسیدن به نتیجه تشخیصی نسبتاً کوتاه بود و زیرمجموعه قابل‌توجهی از تومورهای جامد مرحله 1 و 2 شناسایی شدند.»
محدودیت‌ها شامل کامل نبودن پیگیری و ارزیابی نشدن حساسیت و ویژگی است. Deihn می‌گوید چند پرسش کلیدی بی‌پاسخ مانده‌اند: «آیا مواردی که نتیجه تشخیصی مشخصی ندارند و تقریباً یک سوم موارد را تشکیل می‌دهند، ممکن است سهم بیشتری از مثبت‌های کاذب داشته باشند؟ اگر چنین باشد، آیا ارزش اخباری مثبت کاهش می‌یابد؟ برای ارزیابی این موضوع منتظر نتایج نهایی هستیم.»
Deihn همچنین گفت معلوم نیست آیا در درازمدت شمار زیادی از بیماران با آزمایش منفی، به سرطان مبتلا خواهند شد یا نه. «این موضوع برای سنجش حساسیت آزمایش، به‌ویژه برای تومورهای جامد زودرس، مهم است.»
*
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.