კუჭის კიბოს რისკი ყველაზე მაღალია, როცა მემკვიდრეობითი ფაქტორები და ჰელიკობაქტერი ერთიანდება

აღმოჩნდა, რომ კუჭის კიბოს რისკი ყველაზე მაღალია მაშინ, როდესაც Helicobacter pylori-ით (H. pylori) ინფექცია და დნმ-ის აღდგენასთან დაკავშირებული გენების გარკვეული მუტაციები ერთიანდება.

H. pylori კუჭის წყლულსა და კუჭის კიბოსთან დაკავშირებული ბაქტერიაა და ვარაუდობენ, რომ მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარი ინფიცირებულია. თუმცა ინფიცირებულთა მხოლოდ მცირე ნაწილს განუვითარდება კუჭის კიბო.

ყველაზე ყოვლისმომცველი კვლევა

იაპონურმა კვლევამ, რომელიც NEJM-ში 2023 წლის 30 მარტს გამოქვეყნდა, აჩვენა, რომ დნმ-ის აღდგენასთან დაკავშირებული გენების გარკვეული მუტაციებისა და H. pylori ინფექციის ერთობლიობა კუჭის კიბოს რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის. ეს მონაცემები მიუთითებს, რომ გარემოს წვლილი კუჭის კიბოს მემკვიდრეობით რისკში ადრე ნავარაუდევზე უფრო მნიშვნელოვანია.

მკვლევრებმა კუჭის კიბოს 10426 პაციენტისა და იაპონური ბიობანკის 38153 საკონტროლო ნიმუში გააანალიზეს. თავდაპირველად შეისწავლეს კუჭის კიბოს კავშირი კიბოსადმი მიდრეკილების განმსაზღვრელი 27 გენის გერმლაინულ, ანუ მემკვიდრეობით, პათოგენურ მუტაციებთან. შემდეგ გამოთვალეს პათოგენური მუტაციებისა და H. pylori ინფექციის ერთობლივი ეფექტები და კიბოსა და საკონტროლო ნიმუშების მონაცემებიდან საერთო რისკი.

შედეგები

ეს კვლევა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია H. pylori-სთან დაკავშირებული კუჭის კიბოს რისკის შესამცირებლად და ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის შესაფასებლად, განსაკუთრებით მემკვიდრეობითი ცვლილებების მქონე ადამიანებში. ის ასევე მიუთითებს, რომ შესაძლოა უყურადღებოდ იყო დატოვებული სხვა გარემო ფაქტორები, რომლებიც დნმ-ს აზიანებს და ადამიანის კიბოს უწყობს ხელს. ამიტომ მიიჩნევა, რომ გენეტიკური და გარემო ფაქტორების ერთობლიობამ კუჭის კიბოს რისკის განსაზღვრასა და დაავადების პრევენციაში შეიძლება დაგვეხმაროს.

*

დაინტერესებულთათვის: H. pylori-სა და კუჭის კიბოს კავშირის დეტალები

H. pylori (Helicobacter pylori) სპირალური ბაქტერიაა, რომელიც კუჭსა და წვრილი ნაწლავის ზედა ნაწილში ცხოვრობს. ვარაუდობენ, რომ მსოფლიოს მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი ინფიცირებულია. H. pylori ინფექცია კუჭის წყლულსა და კუჭის კიბოს უკავშირდება.

მიუხედავად იმისა, რომ H. pylori-ს მიერ კუჭის კიბოს გამოწვევის ზუსტი მექანიზმი დადგენილი არ არის, მიიჩნევა, რომ ეს ბაქტერია მის განვითარებაზე შემდეგი გზებით მოქმედებს:

1. კუჭის ლორწოვანის დაზიანება: H. pylori კუჭის ლორწოვანზე ცხოვრობს და მჟავის გასანეიტრალებლად ამიაკს წარმოქმნის. ეს ლორწოვანის დამცავ შრეს აზიანებს და კუჭის კედლის ანთებას იწვევს. ქრონიკულმა ანთებამ დროთა განმავლობაში უჯრედების დაზიანება და პათოლოგიური ზრდა შეიძლება გამოიწვიოს და კიბოს რისკი გაზარდოს.

2. კუჭის მჟავის წარმოქმნის შემცირება: H. pylori ინფექციამ კუჭის მჟავის წარმოქმნა შეიძლება შეამციროს და ამით ლორწოვანი დააზიანოს. მჟავის დაბალი დონე სხვა ბაქტერიების გამრავლების საშუალებასაც იძლევა, რაც უჯრედების პათოლოგიურ ზრდასა და კიბოს განვითარებას უწყობს ხელს.

3. ციტოკინების წარმოქმნა: H. pylori გამოყოფს ნივთიერებებს, რომლებიც ანთებასთან დაკავშირებული ცილების, ციტოკინების, წარმოქმნას ასტიმულირებს. ციტოკინები ანთებას აძლიერებს, რაც კუჭის უჯრედებს აზიანებს და მათ პათოლოგიურ ზრდას იწვევს.

4. გენეტიკური და ეპიგენეტიკური ცვლილებები: H. pylori ინფექციამ კუჭის უჯრედებში დნმ-ის დაზიანება და ეპიგენეტიკური ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს. ისინი შეიძლება გავლენას ახდენდეს იმ გენების ექსპრესიაზე, რომლებიც პათოლოგიურ ზრდასა და კიბოს განვითარებას უწყობს ხელს.

მიუხედავად იმისა, რომ კუჭის კიბოს რისკი H. pylori-ით ინფიცირებულ ყველა ადამიანში ერთნაირი არ არის, ეს ინფექცია დაავადების განვითარების მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია. მისი ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა რისკის შემცირებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

როგორ ხდება H. pylori-ის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა?

H. pylori ინფექციის დიაგნოსტიკა, ჩვეულებრივ, შემდეგი მეთოდებით ხდება:

1. ურეაზული სუნთქვის ტესტი: ეს არაინვაზიური ტესტი H. pylori-ის მიერ წარმოქმნილი ფერმენტის, ურეაზის, არსებობას ამოიცნობს. პაციენტი ყლაპავს რადიოაქტიური ნახშირბადის შემცველ შარდოვანას ტაბლეტს. ინფექციის არსებობისას ურეაზა შარდოვანას ნახშირორჟანგად და ამიაკად გარდაქმნის. ნახშირორჟანგი ამოსუნთქვით გამოიყოფა და რადიოაქტიური ნახშირბადის წილის გაზომვით ინფექცია ვლინდება.

2. განავლის ანტიგენის ტესტი: ტესტი განავლის ნიმუშში H. pylori-ის ანტიგენების არსებობას ამოიცნობს. ინფექციის დიაგნოსტიკისთვის ის საკმაოდ მგრძნობიარე და სპეციფიკურია.

3. სისხლის ანალიზი: სისხლის ანალიზი ზომავს H. pylori-ის წინააღმდეგ ორგანიზმის მიერ წარმოქმნილი ანტისხეულების არსებობას. ის ინფექციის გამოსავლენად შეიძლება გამოიყენებოდეს, თუმცა მკურნალობის წარმატების შესაფასებლად არ გამოდგება, რადგან ანტისხეულები მკურნალობის შემდეგ გარკვეული ხნის განმავლობაშიც შეიძლება შენარჩუნდეს.

4. ენდოსკოპია და ბიოფსია: კუჭის ენდოსკოპია H. pylori ინფექციის დიაგნოსტიკისთვის შეიძლება გამოიყენებოდეს, განსაკუთრებით კუჭ-ნაწლავის ზედა ნაწილის სიმპტომების მქონე პაციენტებში. პროცედურისას ენდოსკოპი, თხელი და მოქნილი მილი, პაციენტის პირიდან კუჭში შეჰყავთ და კუჭის კედლიდან ქსოვილის ნიმუშებს იღებენ. ნიმუშები ლაბორატორიაში შეისწავლება H. pylori-ის გამოსავლენად.

5. სწრაფი ურეაზული ტესტი (CLO ტესტი): გამოიყენება ენდოსკოპიური ბიოფსიისას აღებულ ქსოვილში H. pylori-ის ურეაზის გამოსავლენად. ნიმუში შარდოვანას შემცველ ნივთიერებას ეხება და, თუ H. pylori არსებობს, ფერის ცვლილება აღინიშნება.

როგორ ხდება H. pylori-ის მკურნალობა?

H. pylori ინფექციის ამჟამინდელი მკურნალობა, ჩვეულებრივ, რამდენიმე პრეპარატის კომბინაციას მოიცავს. მასში შეიძლება შედიოდეს ანტიბიოტიკები, მჟავის დამთრგუნველი და ზოგჯერ საჭმლის მომნელებელი სისტემის დამცავი წამლები. ინფექციისთვის გამოყენებული პრეპარატებია:

1. პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორები (PPI): PPI კუჭის მჟავას თრგუნავს და მის წარმოქმნას ამცირებს. მაგალითად: ომეპრაზოლი, ეზომეპრაზოლი, ლანსოპრაზოლი, პანტოპრაზოლი და რაბეპრაზოლი.

2. ანტიბიოტიკები: H. pylori-ის აღმოსაფხვრელად გამოიყენება ანტიბიოტიკები. ყველაზე გავრცელებულია:

   • კლარითრომიცინი
   • ამოქსიცილინი
   • მეტრონიდაზოლი
   • ტეტრაციკლინი
   • ლევოფლოქსაცინი

3. H2 რეცეპტორის ანტაგონისტები: H2 რეცეპტორის ანტაგონისტები კუჭის მჟავას დამთრგუნველი და მისი წარმოქმნის შემამცირებელი პრეპარატების კიდევ ერთი კლასია. მას რანიტიდინი და ფამოტიდინი მიეკუთვნება.

4. საჭმლის მომნელებელი სისტემის დამცავი პრეპარატები: ამ წამლებმა კუჭის ლორწოვანის დაცვით შეხორცება შეიძლება დააჩქაროს. ამ კატეგორიაში შედის „სულფაკრატი“, ბისმუტის სუბსალიცილატი და მიზოპროსტოლი.

ექიმები H. pylori ინფექციისთვის, ჩვეულებრივ, ირჩევენ რეჟიმს, რომელსაც „სამმაგი“ ან „ოთხმაგი თერაპია“ შეიძლება ეწოდოს. სამმაგი თერაპია მოიცავს ერთ PPI-სა და ორ ანტიბიოტიკს, ოთხმაგი კი ერთ PPI-ს, ორ ანტიბიოტიკსა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის ერთ დამცავ პრეპარატს. მკურნალობა, ჩვეულებრივ, 10–14 დღე გრძელდება.

მკურნალობის წარმატებისა და H. pylori-ის სრულად აღმოფხვრის შესაფასებლად ექიმები მკურნალობის შემდეგ ტესტებს ატარებენ. თუ ინფექცია რჩება, მათ სხვა წამლების კომბინაციები და განსხვავებული სამკურნალო რეჟიმი შეიძლება განიხილონ.