Marie Curie — მეცნიერებაში შეუპოვრობისა და წარმატების უჩვეულო ისტორია

მეცნიერების ისტორია აღფრთოვანების ღირსი მეცნიერების ამბებითაა სავსე. Marie Curie-ს კი მეცნიერებისა და კაცობრიობის ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილი აქვს. ეს გამორჩეული ადამიანი არა მხოლოდ ნობელის პრემიის პირველი ქალი ლაურეატია, არამედ ერთადერთი ქალი, რომელმაც ის მეცნიერების ორ განსხვავებულ დარგში მიიღო.

Marie Sklodowska 7 ნოემბერს, 1867 წელს პოლონეთის ვარშავაში დაიბადა. 1891 წელს პარიზში წავიდა და სორბონის უნივერსიტეტში ფიზიკა და მათემატიკა ისწავლა. იქ ფიზიკის პროფესორ Pierre Curie-ს შეხვდა და 1895 წელს დაქორწინდა. ახალდაქორწინებულებმა საქორწილო საჩუქრები ფულად აქციეს, მთელი თანხით ორი ველოსიპედი იყიდეს და თაფლობის თვე 1-კვირიანი ველოტურით აღნიშნეს.

მეუღლესთან ერთად რადიოაქტივობაზე მუშაობდა. გერმანელი Roentgen-ისა და ფრანგი ფიზიკოსის Becquerel-ის ნაშრომებზე კონცენტრირდნენ. ივლისში, 1898 წელს წყვილმა ახალი ელემენტის აღმოჩენა გამოაცხადა. Marie Curie-მ სამშობლოს შთაგონებით მას პოლონიუმი უწოდა. იმავე წლის ბოლოს რადიუმის აღმოჩენაც გამოაცხადეს. ამ სამუშაოსთვის Marie Curie, Pierre Curie და Becquerel 1903 წლის ნობელის პრემიით ფიზიკაშიდაჯილდოვდნენ.

წყვილის წარმატებული ცხოვრება ხანმოკლე აღმოჩნდა. 1906 წელს Pierre Currie ცხენშებმული ეტლის გადაბრუნებით დაიღუპა. Marie Curie-ს ძალიან მძიმე ცხოვრება ელოდა. მეუღლის ნაცვლად უნივერსიტეტში სწავლება დაიწყო და სორბონის ინსტიტუტის პირველი ქალი პედაგოგი გახდა. სიცოცხლე მეცნიერებასა და სტუდენტებს მიუძღვნა. 1911 წელს ქიმიის ნობელის პრემია მიიღო.

Madame Curie-ს საქმიანობა ქირურგიაში X-ray (რენტგენის) აპარატების განვითარებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. პირველ მსოფლიო ომში სასწრაფო დახმარების მანქანებში X-ray აპარატების დაყენებისთვის იბრძოდა და ზოგჯერ თავადაც მართავდა მანქანას.

უდიდესი წარმატების მიუხედავად, საფრანგეთის მამაკაცებით დომინირებულ სამეცნიერო სამყაროში დიდ სირთულეებს ებრძოდა. პროექტებისთვის საკმარის ფინანსურ დახმარებას ვერ იღებდა. 1920-იან წლებში ჯანმრთელობა გაუარესდა და 4 ივლისს, 1934 წელს მაღალი ენერგიის მაიონიზებელი გამოსხივების ზემოქმედების გამო ლეიკემიით (სისხლის კიბოთი) გარდაიცვალა.

მის საქმიანობას თანამედროვე კიბოს მკურნალობაში მნიშვნელოვანი ადგილი აქვს. ხელი შეუწყო ხშირად გამოყენებული ბრაქითერაპიის (შინაგანი რადიოთერაპიის) შექმნას — მკურნალობას, რომელიც სიმსივნეში რადიოაქტიური მასალის მოთავსებით მის შემცირებას ემყარება. ასეთი მეთოდები პროსტატის კიბოში, საშვილოსნოს ყელის კიბოში და ზოგ ადრეულ ძუძუს კიბოში გამოიყენება.

Madame Curie მეცნიერების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმბოლოა. სიცოცხლე მეცნიერებასა და კიბოს კვლევას მიუძღვნა. რადგან რადიოაქტივობის ზემოქმედება მაშინ კარგად არ იცოდნენ, დამცავი ტანსაცმლის გარეშე რადიოაქტიურ ნივთიერებებთან წლების განმავლობაში მუშაობდა და ვერასოდეს გააცნობიერა, რამდენად აზიანებდა ჯანმრთელობას. იგი მრავალი დღევანდელი მეცნიერის მაგალითი და შთაგონებაა და ქალების მეცნიერებაში აქტიური მონაწილეობის გზამკვლევი გახდა. მისმა უფროსმა ქალიშვილმა İrene Curie-მაც ხელოვნური რადიოაქტივობის აღმოჩენისთვის 1934 წელს ქიმიის ნობელის პრემია მოიპოვა. ეს საოცარი ისტორია Madame Curie-ს ლამაზი სიტყვებით დავასრულოთ:

„ცხოვრებაში ნურაფრის შეგეშინდებათ; მხოლოდ ყველაფრის გაგებას ეცადეთ.“

ვისურვოთ მეცნიერების ერთგული და მუდმივად კითხვების დამსმელი თაობების აღზრდა…