ماری کوری ـ داستانی کم‌نظیر از پشتکار و موفقیت در علم

تاریخ علم سرشار از داستان دانشمندان تحسین‌برانگیز است. ماری کوری در تاریخ علم و بشریت جایگاه ویژه‌ای دارد. این انسان برجسته علاوه بر نخستین دانشمند زن دریافت‌کننده نوبل، تنها زنی است که این جایزه را در دو رشته علمی متفاوت گرفته است.

ماری اسکلودوفسکا در 7 نوامبر 1867 در ورشو لهستان متولد شد. در سال 1891 به پاریس رفت و در دانشگاه سوربن فیزیک و ریاضی خواند. در آنجا با پروفسور فیزیک، پیر کوری آشنا شد و در سال 1895 ازدواج کرد. زوج تازه‌ازدواج‌کرده هدیه‌های عروسی را فروختند و با همه پول دو دوچرخه خریدند و ماه‌عسل را با تور دوچرخه‌سواری 1 هفته‌ای جشن گرفتند.

همراه همسرش درباره پرتوزایی کار کرد. بر پژوهش‌های رونتگن، دانشمند آلمانی، و بکرل، فیزیکدان فرانسوی، متمرکز شد. در ژوئیه 1898 زوج کوری اعلام کردند عنصر جدیدی کشف کرده‌اند. ماری کوری با الهام از زادگاهش نام آن را پولونیوم گذاشت. در پایان همان سال کشف رادیوم را اعلام کردند. به دلیل این پژوهش‌ها، ماری کوری، پیر کوری و بکرل شایسته جایزه نوبل فیزیک 1903شناخته شدند.

زندگی موفق زوج کوری کوتاه بود. در سال 1906 پیر کوری بر اثر واژگونی درشکه جان باخت. زندگی بسیار دشواری در انتظار ماری کوری بود. او به جای همسرش تدریس دانشگاهی را آغاز کرد و نخستین زن عضو هیئت علمی مؤسسه سوربن شد. زندگی‌اش را وقف علم و شاگردانش کرد. در سال 1911 شایسته نوبل شیمی شناخته شد.

پژوهش‌های مادام کوری برای توسعه دستگاه‌های اشعه X (رونتگن) در مداخلات جراحی بسیار مهم بود. در جنگ جهانی اول برای نصب دستگاه‌های اشعه X در آمبولانس‌ها تلاش کرد. حتی گاه خودش آمبولانس را می‌راند.

مادام کوری با وجود موفقیت فوق‌العاده، با دشواری‌های بزرگی در دنیای علمی مردسالار فرانسه مبارزه کرد. برای پروژه‌هایش حمایت مالی کافی نگرفت. در دهه 1920 سلامت او رو به وخامت رفت و در 4 ژوئیه 1934 بر اثر لوسمی (سرطان خون) ناشی از مواجهه با پرتوهای یون‌ساز پرانرژی درگذشت.

پژوهش‌های مادام کوری در درمان سرطان امروز جایگاه بسیار مهمی دارد. او زمینه توسعه براکی‌تراپی، یعنی پرتودرمانیداخلی، را که در سرطان بسیار استفاده می‌شود فراهم کرد. به بیان دیگر، به توسعه درمانی مبتنی بر قرار دادن ماده پرتوزا در تومور و کوچک‌شدن آن کمک کرد. این درمان‌ها در سرطان پروستات, سرطان دهانه رحم و بعضی سرطان‌های پستان زودرس استفاده می‌شوند.

مادام کوری یکی از مهم‌ترین نمادهای جهان علم است و زندگی خود را وقف علم و پژوهش سرطان کرد. چون آثار پرتوزایی در آن سال‌ها خوب شناخته نشده بود، بدون هیچ لباس محافظ با مواد پرتوزا سال‌ها کار کرد و هرگز متوجه نشد چقدر به سلامت خود آسیب می‌زند. مادام کوری الگو و الهام‌بخش بسیاری از دانشمندان امروز بوده است. او راهنمای آغاز نقش‌آفرینی مؤثر زنان در علم شد. دختر بزرگش، ایرن کوری، نیز با کشف پرتوزایی مصنوعی در سال 1934 نوبل شیمی گرفت. این داستان زندگی باورنکردنی را با سخن زیبایی از مادام کوری تمام کنیم:

«در زندگی از هیچ چیز نترسید؛ فقط بکوشید همه چیز را بفهمید.»

به امید پرورش نسل‌هایی که از علم دست نکشند و پیوسته پرسش کنند…