მართალია თუ არა, რომ ვეგეტარიანული კვება უფრო ჯანსაღია?

გვინდა გაგიზიაროთ კვლევის შედეგები, რომლის თანახმადაც ვეგეტარიანულად მჭამელებში კიბოთი დაავადების რისკი უფრო მაღალია, ასევე უფრო ხშირად გვხვდება ალერგიები და ფსიქოლოგიური პრობლემები, ხოლო ზოგადად ცხოვრების ხარისხი უფრო დაბალია.

ვეგეტარიანელობა; სხვადასხვა მიზეზით წითელი ხორცის, თევზის, ფრინველის ხორცისა და ზოგიერთ შემთხვევაში კვერცხის, რძისა და რძის პროდუქტების არმოხმარებას ნიშნავს. ეს ადამიანები უპირატესობას ანიჭებენ მცენარეული საკვებით, როგორიცაა მარცვლეული, ბოსტნეული და ხილი, კვებას. ასეთი კვების წესის არჩევაზე შეიძლება გავლენას ახდენდეს გარკვეული რელიგიური და მორალური შეხედულებები, ასევე გავრცელებული იყოს მოსაზრება, რომ ამგვარი კვება უფრო ჯანსაღია. დიახ, მართალია, რომ ვეგეტარიანულ კვებას გარკვეული სარგებელი აქვს. მაგალითად, ცხოველური საკვების დიდი რაოდენობით მიღებისას მასში შემავალი ნაჯერი ცხიმი და ქოლესტერინი გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკ-ფაქტორს წარმოადგენს. შესაბამისად, ვეგეტარიანული კვების დროს ამ საკვების არმიღება ამ თვალსაზრისით უპირატესობას ქმნის. გარდა ამისა, ბოსტნეულსა და ხილში დიდი რაოდენობით არსებული ზოგიერთი ვიტამინი ამგვარი კვების დროს უხვად მიიღება და გარკვეული სარგებელიც მიიღება. ვეგეტარიანულად მჭამელ ადამიანებში თირკმლისა და ნაღვლის კენჭების წარმოქმნის რისკიც უფრო დაბალია. ამასთან, ამ ტიპის კვება მდიდარია უჯრედისით (ბოჭკოთი). უჯრედისით მდიდარი საკვებით კვება სასარგებლოა როგორც შაქრიანი დიაბეტისგან დაცვისთვის, ისე ნაწლავების ფუნქციებისთვის.

თუმცა, ყოველივე ამასთან ერთად ვეგეტარიანულ კვებას ბევრი ცნობილი ზიანიც აქვს. მაგალითად, ამ ადამიანებში შეიძლება განვითარდეს ისეთი სერიოზული პრობლემები, როგორიცაა D ვიტამინისა და კალციუმის არასაკმარისი მიღებით გამოწვეული ძვლების პრობლემები, ცილებისა და ამინომჟავების არასაკმარისი მიღებით გამოწვეული კუნთებისა და სახსრების პრობლემები, რკინისა და B12 ვიტამინის დეფიციტით გამოწვეული ანემიის მსგავსი სისხლის მიმოქცევის პრობლემები და შეუქცევადი, სერიოზული ნერვული სისტემის პრობლემები, ასევე ჰომოცისტეინის დონის მომატებით გამოწვეული გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკის ზრდა. რა თქმა უნდა, როდესაც ვეგეტარიანული კვების წესი სპეციალისტის მეთვალყურეობის ქვეშ მიმდინარეობს, შესაძლებელია ჯანმრთელობის პრობლემების თავიდან აცილება. თუმცა ბევრი ვეგეტარიანელი ასეთ დახმარებას არ მიმართავს. ამიტომ მათ, ვინც ამ კვების წესს უფრო ჯანსაღად მიიჩნევს და ამ მიზეზით ირჩევს, სასარგებლო იქნება, კიდევ ერთხელ დაფიქრდნენ.

ვეგეტარიანული კვებისსარგებელსა და ზიანთან დაკავშირებული კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია: ამ ადამიანებში კიბოთი დაავადების რისკი უფრო დაბალია თუ უფრო მაღალი. რამდენიმე წლის წინ თითქმის უდავოდ მიიჩნეოდა, რომ ვეგეტარიანელებში კიბოთი დაავადების რისკი უფრო დაბალი იყო, რადგან ისინი ბოსტნეულიდან და ხილიდან დიდი რაოდენობით ანტიოქსიდანტებს იღებდნენ. თუმცა ნობელის პრემიის ლაურეატი მეცნიერის, ჯეიმს უოტსონისგანცხადებამ — „ანტიოქსიდანტები კიბოს არ უშლის ხელს, პირიქით, მას ხელს უწყობს“ — და მისი თვეების განმავლობაში მიმდინარე კვლევის მონაცემებმა ამ საკითხთან დაკავშირებული ყველა დამკვიდრებული წარმოდგენა შეცვალა.

-დაკავშირებული თემა: ანტიოქსიდანტები კიბოს არ კლავს, მას ხელს უწყობს

ამის შემდეგ მიღებულმა აღმოჩენებმა წარმოშვა მოსაზრებაც, რომ ვეგეტარიანული კვება კიბოს რისკს კი არ ამცირებს, არამედ ზრდის. რადგან მოსაზრება, რომ ვეგეტარიანული კვება კიბოს რისკს ამცირებს, ეფუძნებოდა იმას, რომ იგი ანტიოქსიდანტებით მდიდარი კვების წესია. ამის შემდეგ ვეგეტარიანელებში კიბოს რისკისა და ჯანმრთელობის სხვა ფაქტორების შესახებ კვლევები დაჩქარდა.

Plos One-ის ჟურნალში გამოქვეყნებულ ერთ-ერთ კვლევაში 1320 ადამიანი ასაკის, სქესისა და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით დაყვეს ჯგუფებად: ისინი, ვინც საერთოდ არ მოიხმარდა ხორცს (ვეგეტარიანელები), ისინი, ვინც მცირე რაოდენობით ხორცს მოიხმარდა და ისინი, ვისი კვების რაციონიც ხორცით მდიდარი იყო; შემდეგ მათ აკვირდებოდნენ და იკვლევდნენ. შედეგების გაანალიზებისას დადგინდა, რომ ვეგეტარიანულად მჭამელებში კიბოთი დაავადებისა და ინფარქტის რისკი დაახლოებით %50-ით უფრო მაღალი იყო, ხოლო ალერგიები 2-ჯერ უფრო ხშირად გვხვდებოდა. გარდა ამისა, დაფიქსირდა, რომ ამ ადამიანებში შფოთვისა და დეპრესიის მსგავსი ფსიქოლოგიური პრობლემებიც უფრო ხშირად გვხვდებოდა და ზოგადად ცხოვრების ხარისხიც უფრო დაბალი იყო. თუმცა მნიშვნელოვანი საკითხია, რომელიც არ უნდა დაგვავიწყდეს: მიღებული მონაცემების სანდოდ მიჩნევა ჯერ ნაადრევია.

დასკვნის სახით: მათ, ვინც ვეგეტარიანულ კვებას ჯანმრთელობისთვის უფრო სასარგებლოდ მიიჩნევს და ამ მიზეზით ირჩევს, ასევე მათ, ვინც ამ კვების წესს ურჩევს სხვებს, სასარგებლო იქნება, საკითხი საფუძვლიანად შეისწავლონ და ხელახლა შეაფასონ. დიახ, ხორცში დიდი რაოდენობით არსებული ნაჯერი ცხიმისა და ქოლესტერინის გარკვეული ზიანი არსებობს. თუმცა, თუ მას ჭარბად არ მოვიხმართ, ისიც ფაქტია, რომ ცხოველური საკვები მრავალ სარგებელს შეიცავს. გარდა ამისა, საბოლოოდ დადგენილი არ არის, ზრდის თუ ამცირებს ვეგეტარიანული კვება კიბოს რისკს. თუმცა აშკარაა, რომ როგორც ცხოველურ, ისე მცენარეულ საკვებს ბევრი სარგებელი აქვს. ჩემი აზრით, ყველაზე სწორი მიდგომა მათი ზომიერად და დაბალანსებულად მოხმარებაა.

დაკავშირებული თემა

კიბო და კვება