Vegetarian qidalanmanın daha sağlam olduğu doğrudurmu?

Vegetarian qidalananlarda xərçəngə tutulma riskinin daha yüksək olduğunu, həmçinin allergiyaların və psixoloji problemlərin daha çox görüldüyünü, ümumilikdə isə həyat keyfiyyətinin daha aşağı olduğunu bildirən bir araşdırmanın nəticələrini sizinlə bölüşmək istəyirik.

Vegetarianlıq; müxtəlif səbəblərlə qırmızı ət, balıq, quş əti və bəzi hallarda yumurta, süd və süd məhsullarını qəbul etməməkdir. Bu şəxslər taxıl, tərəvəz və meyvə kimi bitki mənşəli qidalarla qidalanmağa üstünlük verirlər. Bu şəxslərin belə qidalanma formasına üstünlük verməsində dini və əxlaqi bəzi inanclar təsirli ola biləcəyi kimi, bu şəkildə qidalanmanın daha sağlam olduğu düşüncəsi də üstünlük təşkil edə bilər. Bəli, vegetarian qidalanmanın bəzi faydalarının olduğu doğrudur. Məsələn, heyvan mənşəli qidalar yüksək miqdarda qəbul edildikdə, onların tərkibindəki doymuş yağ və xolesterin ürək-damar xəstəlikləri üçün risk faktoru yaradır. Buna görə də vegetarian qidalanmada bu qidaların qəbul edilməməsi bu baxımdan üstünlük təmin edir. Bundan əlavə, tərəvəz və meyvələrdə yüksək miqdarda olan bəzi vitaminlər də bu qidalanma formasında bol miqdarda qəbul edilir və müəyyən faydalar əldə olunur. Vegetarian qidalanan şəxslərdə böyrək daşlarının və öd daşlarının yaranma riski də daha aşağıdır. Həmçinin, bu qidalanma növü liflə zəngindir. Liflə zəngin qidalarla qidalanmaq şəkərli diabetdən qorunma və bağırsaq funksiyaları baxımından da fayda təmin edir.

Lakin bütün bunlarla yanaşı vegetarian qidalanmanın məlum olan bir çox zərərləri də mövcuddur. Məsələn, bu şəxslərdə D vitamini və kalsiumun kifayət qədər qəbul edilməməsi ilə əlaqədar sümük problemləri, zülal və amin turşularının kifayət qədər qəbul edilməməsi ilə əlaqədar əzələ və oynaq problemləri, dəmir və B12 vitamininin çatışmazlığı ilə əlaqədar anemiya kimi qan-dövranı problemləri və geri dönməz ciddi sinir sistemi problemləri, homosistein səviyyələrinin yüksəlməsi ilə əlaqədar ürək-damar xəstəlikləri riskində artım kimi ciddi problemlər yarana bilər. Əlbəttə ki, vegetarian qidalanma forması mütəxəssis nəzarəti altında davam etdirildikdə yarana biləcək sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq mümkündür. Lakin bir çox vegetarian belə bir dəstəyə müraciət etmir. Buna görə də bu qidalanma formasını daha sağlam olduğu düşüncəsi ilə seçənlərin yenidən düşünməsində fayda vardır.

Vegetarian qidalanmanın faydaları və zərərləri ilə bağlı digər mühüm məqam bu şəxslərdə xərçəngə tutulma riskinin daha aşağı, yoxsa daha yüksək olmasıdır. Bir neçə il əvvələ qədər vegetarianların tərəvəz və meyvələrlə yüksək miqdarda qəbul etdikləri antioksidantlar sayəsində xərçəngə tutulma risklərinin daha aşağı olduğu fikri demək olar ki, qəti hesab edilirdi. Lakin Nobel mükafatlı alim James Watsonun “Antioksidantlar xərçəngin qarşısını almır, əksinə, onu tətikləyir” şəklindəki açıqlaması və aylarla davam edən araşdırmasının məlumatları bu mövzuda bütün əvvəlki qənaətləri dəyişəcək xarakterdə idi.

-Əlaqəli mövzu: Antioksidantlar xərçəngi öldürmür, tətikləyir

Bu məqamdan sonra əldə edilən nəticələr vegetarian qidalanmanın xərçəng riskini azaltmadığı, əksinə, artırdığı düşüncəsinin də yaranmasına səbəb oldu. Çünki vegetarian qidalanmanın xərçəng riskini azaltdığı düşüncəsi onun antioksidantlarla zəngin qidalanma forması olmasına əsaslanırdı. Bu mərhələdən sonra vegetarianlarda xərçəng riski və digər sağlamlıq amilləri ilə bağlı araşdırmalar sürətləndi.

Plos One jurnalında dərc olunan araşdırmalardan birində 1320 nəfər yaş, cins və sosial-iqtisadi vəziyyətləri nəzərə alınaraq, heç ət qəbul etməyənlər (vegetarianlar), az ət qəbul edənlər və ətlə zəngin qidalanma formasına malik olanlar olmaqla qruplaşdırıldı, izlənildi və tədqiq edildi. Nəticələr təhlil edildikdə vegetarian qidalananlarda xərçəngə tutulma riskinin və infarkt riskinin təxminən %50 daha çox olduğu və allergiyaların 2 dəfə daha çox görüldüyü müəyyən edildi. Bundan əlavə, bu şəxslərdə təşviş və depressiya kimi psixoloji problemlərin də daha tez-tez görüldüyü və ümumilikdə həyat keyfiyyətinin daha aşağı olduğu müşahidə edildi. Lakin unudulmaması vacib olan məqam əldə edilən məlumatlara etibar etmək üçün hələ tez olduğudur.

Nəticə olaraq: sağlamlıq baxımından daha faydalı olduğu düşüncəsi ilə vegetarian qidalanmaya üstünlük verənlərin və bu qidalanma formasını tövsiyə edənlərin mövzunu dərindən araşdıraraq yenidən qiymətləndirməsində fayda vardır. Bəli, ətdə yüksək miqdarda olan doymuş yağ və xolesterinin müəyyən zərərləri mövcuddur. Lakin həddindən artıq qəbul edilmədiyi təqdirdə heyvan mənşəli qidaların da bir çox faydasının olduğu həqiqətdir. Bundan əlavə, vegetarian qidalanmanın xərçəng riskini artırdığı və ya azaltdığı qəti şəkildə sübut edilməmişdir. Bununla belə, həm heyvan mənşəli, həm də bitki mənşəli qidaların bir çox faydası olduğu aydındır. Bu baxımdan, həddi aşmadan bunları balanslı şəkildə qəbul etməyin ən düzgün yanaşma olduğu qənaətindəyəm.

Əlaqəli mövzu

Xərçəng və qidalanma