მნიშვნელოვანი ნაბიჯი საშვილოსნოს კიბოს მკურნალობაში — დოსტარლიმაბის იმუნოთერაპიამ FDA-ის ნებართვა მიიღო

შეუსაბამობების აღდგენის დეფიციტის (dMMR) ან მაღალი მიკროსატელიტური არასტაბილურობის (MSI-H) მქონე გავრცელებული ან მორეციდივე ენდომეტრიუმის კიბოსთვის, თავდაპირველად კარბოპლატინსა და პაკლიტაქსელთან ერთად, შემდეგ კი ცალკე გამოსაყენებელმა dostarlimab-gxly (Jemperli, GlaxoSmithKline) სახელწოდების იმუნოთერაპიამ 2023 წლის 31 ივლისს FDA-ის (აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის) ნებართვა მიიღო. ეს არის პირველი ხაზის სისტემური მკურნალობის ნებართვა გავრცელებული ენდომეტრიუმის კიბოსთვის.

ენდომეტრიუმის კიბო, საშვილოსნოს კიბოს ყველაზე ხშირი ქვეტიპი, კიბოს იმ მცირერიცხოვან ტიპებს მიეკუთვნება, რომელთა სიხშირეც და სიკვდილიანობაც იზრდება; ის არის მსოფლიოში ქალთა შორის მესამე ყველაზე გავრცელებული კიბო და კიბოთი გამოწვეული სიკვდილის მეოთხე წამყვანი მიზეზი.

ენდომეტრიუმის კიბოს მქონე პაციენტების ნახევარზე მეტს დაავადება ადრეულ სტადიაზე უდგინდება. მიზეზი ისაა, რომ კიბოს ეს ტიპი ჩვეულებრივ აშკარა სიმპტომებს, მაგალითად უჩვეულო ვაგინალურ სისხლდენას, იწვევს. ეს სიმპტომები ქალებს ხშირად სამედიცინო დახმარების ძიებისკენ უბიძგებს და კიბოც უფრო ადრე ვლინდება. ამასთან, დიაგნოზის დასმისას ენდომეტრიუმის კიბოს მქონე პაციენტების დაახლოებით 25-30%-ს დაავადების 3. ან 4. სტადია აქვს. გავრცელებული ან მეტასტაზური ენდომეტრიუმის კიბოს მქონე ქალებში გადარჩენის მაჩვენებელი ბოლო 40 წლის განმავლობაში დიდად არ შეცვლილა. ეს სისტემური მკურნალობის სფეროში შეზღუდულ წინსვლას უკავშირდება.

ცნობილია, რომ ენდომეტრიუმის კიბოების დაახლოებით 30% dMMR-ია და ეს სიმსივნეები ჩვეულებრივ MSI-H არის.

კვლევა, რომელმაც დოსტარლიმაბს ენდომეტრიუმის კიბოში FDA-ის ნებართვა მოუტანა

დოსტარლიმაბის ეფექტიანობა შეფასდა RUBY-ში — რანდომიზებულ, მრავალცენტრულ, ორმაგად ბრმა, პლაცებოკონტროლირებულ კლინიკურ კვლევაში. ეფექტიანობა შეისწავლეს წინასწარ განსაზღვრულ 122 პაციენტის ქვეჯგუფში, რომელთაც გავრცელებული ან მორეციდივე, dMMR/MSI-H ენდომეტრიუმის კიბო ჰქონდათ.

პაციენტები შემთხვევითად, 1:1 თანაფარდობით განაწილდნენ dostarlimab-gxly-ის, კარბოპლატინისა და პაკლიტაქსელის ან პლაცებოს, კარბოპლატინისა და პაკლიტაქსელის ჯგუფში. რანდომიზაცია დალაგებული იყო MMR/MSI სტატუსის, წინა რადიოთერაპიისა და დაავადების მდგომარეობის (მორეციდივე, პირველადი III სტადია ან პირველადი IV სტადია) მიხედვით.

ეფექტიანობის პირველადი შედეგის საზომი იყო პროგრესირების გარეშე გადარჩენა (PFS).

კვლევის შედეგები

dMMR/MSI-H ჯგუფში დაფიქსირდა PFS-ის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება. მედიანური PFS იყო, შესაბამისად, 30,3 და 7,7 თვე dostarlimab-gxly-ისა და პლაცებოს შემცველ სქემებში (რისკების თანაფარდობა=0,29 [95% CI: 0,17, 0,50]; p-მნიშვნელობა<0,0001).

Dostarlimab-gxly-სთან დაკავშირებული იმუნური მექანიზმით განპირობებული გვერდითი მოვლენები მოიცავდა პნევმონიას, კოლიტს, ჰეპატიტს, ენდოკრინოპათიებს, ჰიპოთირეოზს, თირკმლის ფუნქციის დარღვევით მიმდინარე ნეფრიტსა და კანის რეაქციებს. Dostarlimab-gxly-ის კარბოპლატინსა და პაკლიტაქსელთან კომბინაციის ყველაზე ხშირი (20%-ზე მეტი) გვერდითი მოვლენები იყო გამონაყარი, დიარეა, ჰიპოთირეოზი და ჰიპერტენზია.

Dostarlimab-gxly-ის რეკომენდებული დოზაა 500 mg ყოველ 3 კვირაში, 6 დოზის განმავლობაში კარბოპლატინსა და პაკლიტაქსელთან ერთად, შემდეგ კი 1000 mg მონოთერაპია ყოველ 6 კვირაში, დაავადების პროგრესირებამდე, მიუღებელ ტოქსიკურობამდე ან მაქსიმუმ 3 წლის განმავლობაში. თუ dostarlimab-gxly და ქიმიოთერაპია იმავე დღეს ტარდება, dostarlimab-gxly ქიმიოთერაპიამდე უნდა მიეწოდოს.

*

როგორ მოწმდება dMMR?

dMMR (Mismatch Repair-deficient) სიმსივნეების ტესტირება, როგორც წესი, ქსოვილის ნიმუშების აღებასა და მოლეკულური პათოლოგიის ან გენეტიკურ ლაბორატორიებში გამოკვლევას მოიცავს. გამოიყენება ორი ძირითადი მეთოდი:

1. იმუნოჰისტოქიმია (IHK): ეს მეთოდი გამოიყენება dMMR-სთან დაკავშირებული ცილების ნაკლებობის ან დაბალი დონის გამოსავლენად. IHK ანტისხეულებით კონკრეტულ ცილებს ამოიცნობს და მათი არსებობისა თუ ნაკლებობის შესახებ ინფორმაციას გვაწვდის. MMR ცილებია MLH1, MSH2, MSH6 და PMS2. ერთი ან მეტი ცილის არარსებობა ან დაბალი დონე dMMR სიმსივნის მაჩვენებელი შეიძლება იყოს.

2. მიკროსატელიტური არასტაბილურობის (MSI) ტესტი: MSI ტესტი ტარდება სიმსივნური და ნორმალური ქსოვილებიდან აღებული DNA-ის ნიმუშების შედარებით. ის განსაზღვრავს, არის თუ არა ცვლილებები მიკროსატელიტურ უბნებში (DNA-ის მოკლე განმეორებად მიმდევრობებში). ეს ცვლილებები შეიძლება MMR მექანიზმის დარღვევაზე მიუთითებდეს. ჩვეულებრივ MSI ტესტის შედეგები იყოფა სამ კატეგორიად: MSI-მაღალი (MSI-H), MSI-დაბალი (MSI-L) და მიკროსატელიტურად სტაბილური (MSS). MSI-H dMMR სიმსივნეებს აღნიშნავს.

ორივე მეთოდი ხშირად ერთად გამოიყენება, რადგან ერთი მეთოდით მიღებული შედეგები მეორით შეიძლება დადასტურდეს. ეს dMMR სიმსივნეების დიაგნოსტიკაში უფრო ზუსტი და სანდო შედეგების მიღებას უწყობს ხელს.