ნორმალური გენის კიბოსებრი სახე: სტეჰელინი, ვარმუსი, ბიშოპი და ონკოგენის უჯრედული წარმოშობა, 1976

ამ სტატიაში
ნორმალური გენის კიბოსებრი სახე: სტეჰელინი, ვარმუსი, ბიშოპი და ონკოგენის უჯრედული წარმოშობა, 1976
მე-159 დღეს ვნახეთ იდეა, რომ ოპერაციის შემდეგ წამალი უნდა მიეცეს; დღეს კითხვა ტრიალდება: საიდან მოდის ის, რაც კიბოს იწყებს? მე-97 დღეს ვიამბეთ რაუსის 1911 წლის ქათმის სარკომა და დავასახელეთ გენი src; იმ დღის კითხვა ღია დარჩა: გენი, რომელიც რაუსის ვირუსს კიბოსებრს ხდიდა, ვირუსს ეკუთვნოდა თუ ვირუსმა ის საიდანღაც აიღო? მე-159 დღის „ხვალ“ ბლოკში დაპირებისამებრ, დღეს წყაროებში შევამოწმე Nature-ის სტატიის ბიბლიოგრაფიული მონაცემები, თარიღები და 1989 წლის ნობელის პრემიის დასაბუთება. პასუხი ასეთია: კიბოს გენი ვირუსის გამოგონება არ იყო, ის ქათმის საკუთარ უჯრედებში მცხოვრები გენის ასლი იყო.
საიდან აიღო ვირუსმა ეს გენი?
1960-იანი წლებისთვის რაუსის სარკომის ვირუსი კარგად ცნობილი ექსპერიმენტული სისტემა იყო. ფოგტის 1988 წლის კომენტარის მიხედვით, ჰანაფუსამ და კოლეგებმა 1963 წელს აჩვენეს, რომ რაუსის ვირუსი დეფექტურია, ანუ ინფექციურ შთამომავლობას ვერ იძლევა, მაგრამ უჯრედის ტრანსფორმაცია შეუძლია; ეს ვარაუდს ბადებდა, რომ ტრანსფორმაციისთვის ყველა გენი საჭირო არ არის და ვირუსის გენომს შეიძლება განსაკუთრებული „კიბოს ინფორმაცია“ ჰქონდეს. ფოგტი წერს, რომ ეს ონკოგენების აღმოჩენას წინასწარმეტყველებდა. ამერიკის ეროვნული სამედიცინო ბიბლიოთეკის (NLM) ისტორიული გვერდის მიხედვით, 1970 წელს რაუსის ვირუსის ონკოგენი SRC იდენტიფიცირდა; ვინ გააკეთა ეს, გვერდი არ ამბობს.
1969 წელს NIH-ის რობერტ ჰიუბნერმა და ჯორჯ ტოდარომ PNAS-ში (ტომი 64, გვერდები 1087-1094) გამოაქვეყნეს „ვიროგენ-ონკოგენის“ ჰიპოთეზა: ხერხემლიანთა უჯრედები ატარებენ C ტიპის რნმ-ვირუსების წარმოების ინფორმაციას; ეს ინფორმაცია მოიცავს ტრანსფორმაციის გამომწვევ უჯრედულ ონკოგენებს; კანცეროგენები, გამოსხივება და დაბერება ამ თანდაყოლილ ონკოგენებს აღვიძებს და კიბოს იწვევს. ჰიუბნერის 1981 წლის საკუთარი შეფასებით, იდეა დასაწყისიდანვე სადავო იყო. ამიტომ მას „დადასტურებულად“ კი არ წარმოვადგენ, არამედ „შემდეგ ნაწილობრივ შემოწმებულ წინამორბედად“; რა დარჩა და რა დაეცა, ქვემოთ ცალკე ვწერ.
ბიშოპის 1989 წლის ნობელის ლექციის მიხედვით, მისმა ჯგუფმა 1972-73 წლებში დაიწყო მუშაობა უჯრედულ src-ზე; მიზანი ონკოგენების წარმოშობის ძიება კი არ იყო, არამედ ვირუსული ონკოგენის ჰიპოთეზის შემოწმება. ტექნიკური გასაღები პიტერ ფოგტის რაუსის ვირუსის ტრანსფორმაციაგაუქმებული მუტანტები იყო (ვარმუსი მათ გამოყოფას 1971 წლით ათარიღებს): მათ src უბანი დაკარგული ჰქონდათ. ვარმუსის ლექციის მიხედვით, დომინიკ სტეჰელინმა, რომლის მისამართიც ვილჟუიფად, საფრანგეთში მიუთითეს, სწორედ ეს დაკარგული უბანი აიღო, რადიოაქტიური დნმ-ზონდი (კდნმ) მიიღო და ნორმალურ ქათმის დნმ-თან ერთად ინკუბირა.
„src“-ის კვალი ნორმალურ ქათმის დნმ-ში
სტეჰელინის, ვარმუსის, ბიშოპისა და ფოგტის სტატია Nature-ში 1976 წლის 11 მარტს გამოქვეყნდა: „DNA related to the transforming gene(s) of avian sarcoma viruses is present in normal avian DNA“ (ტომი 260, გვერდები 170-173). ჟურნალში შემოსვლის თარიღად 1975 წლის 10 ნოემბერი, მიღების თარიღად 1976 წლის 2 იანვარი ამოვიკითხე. ზონდი Prague-C შტამიდან იყო მიღებული და გენომის დაახლოებით 16 პროცენტს (დაახლოებით 1 600 ნუკლეოტიდს) წარმოადგენდა. ის ქათმის, მწყრის, ინდაურისა და იხვის დნმ-თან დაახლოებით 45-52 პროცენტით აკავშირებდა, ემუს დნმ-თან 24 პროცენტით, თაგვისა და ხბოს თიმუსის დნმ-თან 5 პროცენტზე ნაკლებით. უჯრედული დნმ-ისა და ზონდის დუპლექსის დნობის ტემპერატურა ქათამში 77 °C იყო, პროვირუსში 81 °C; სხვაობა დაახლოებით 3 პროცენტიან უთანხმოებას შეესაბამებოდა, სხვა ფრინველებში დაახლოებით 5-8 პროცენტიანს. ავტორები წერდნენ, რომ მსგავსი თანმიმდევრობა ჰაპლოიდურ გენომში ერთი ან რამდენიმე ასლითაა წარმოდგენილი, რომ ის, ჩანს, ფრინველთა სახეობათწარმოქმნისას წარმოიშვა და გაიყო და რომ ვირუსული ტრანსფორმაციის გენი სრულად ან ნაწილობრივ შეიძლება ქათმის (ან ახლო სახეობის) გენომიდან მოდიოდეს; თანმიმდევრობის ფუნქცია უცნობი იყო, ის სტრუქტურული ან მარეგულირებელი შეიძლებოდა ყოფილიყო.
ეს ავტომატური შეჯამების ხელსაწყოთი წავიკითხე; სტატიის ბეჭდურ ცხრილებსა და ნახაზებს უშუალოდ არ დავცქერივარ, რიცხვები ამ შეჯამების გადმოცემული მნიშვნელობებია.
პროტოონკოგენი
ნორმალური უჯრედის გენი, რომელიც ზრდისა და გაყოფის რეგულირებაში მონაწილეობს; მისი შეცვლილი ან გადამეტებულად აქტიური ფორმა უჯრედს კიბოსკენ შეიძლება უბიძგებდეს. ვირუსის მიერ ატარებულ ფორმას v-src ჰქვია, უჯრედის ნორმალურ ფორმას c-src. ბიშოპის თქმით, ტერმინი თავდაპირველად „უჯრედული ონკოგენი“ იყო; მან ის „proto-sarc“ უწოდა და სახელი ტემინის პროვირუსული იდეისადმი (149-ე დღე) პატივისცემად აირჩია; „პროტოონკოგენი“ მალე დამკვიდრდა. ლექციის ტრანსკრიპტის მიხედვით, ბიშოპი მოგვიანებით თავსართ „პროტოს“ უხერხულობის მიზეზად მიიჩნევდა, რადგან მას „პროტოტიპად“ იგებენ და არა „წინამორბედად“ (კონცეპტუალური შეჯამება): გენი ხომ უკვე აღარ არის კიბოს გენი, ის ნორმალური გენია. ეს გამარტივებული განსაზღვრებაა.
რა იყო დასკვნა და რა დასტური
1976 წლის ექსპერიმენტი ჰიბრიდიზაციის ექსპერიმენტი იყო; ის საკმარისი იყო იმის სათქმელად, რომ ვირუსულ ონკოგენს ნორმალურ ქათმის გენომში შესატყვისი აქვს. წინადადება „ვირუსმა ეს გენი უჯრედიდან აიღო“ დასკვნა იყო. ბიშოპი ლექციაში „წმინდა ბრავადას“ უწოდებს ჯგუფის ნაშრომის დამასრულებელ ხაზს, სადაც ნათქვამი იყო, რომ გენი ნორმალური ზრდის რეგულაციაში შეიძლება მონაწილეობდეს: მაშინ ისინი ჯერ დარწმუნებულნიც არ იყვნენ, რომ უჯრედული src სრულფასოვანი გენია. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დასკვნა გამყარდა: გენი ნორმალურ უჯრედებში ტრანსკრიფირდებოდა, მისი პროდუქტი კი პროტეინკინაზა იყო. ბიშოპის თქმით, ამ კინაზას სუბსტრატი მოულოდნელად ტიროზინი აღმოჩნდა და src ტიროზინული პროტეინკინაზების პირველი მაგალითი გახდა. კლონირებამ და თანმიმდევრობის განსაზღვრამ აჩვენა, რომ უჯრედული და ვირუსული ფორმა ახლო ნათესავებია, მათ შორის ნატიფი მუტაციები კი ვირუსულ ფორმას ონკოგენად აქცევს. NLM-ის გვერდის მიხედვით, ვარმუსისა და ბიშოპის ლაბორატორიაში დებორა სპექტორმა src პროტოონკოგენი თევზებსა და ბევრ ძუძუმწოვარში იპოვა; თარიღს გვერდი არ იძლევა.
ამ წერტილში ჰიუბნერისა და ტოდაროს იდეა შუაზე გაიყო. მართალი დარჩა ის ნაწილი, რომ უჯრედებში ვირუსული ონკოგენების ნათესავი გენები არსებობს. დაეცა სხვა ნაწილი: ეს გენები მძინარე, მემკვიდრეობით გადასული ვირუსული ინფორმაცია არ იყო. NLM-ის გვერდის მიხედვით, ვარმუსმა და ბიშოპმა ჰიპოთეზა ორ პუნქტში ნაკლოვანად ჩათვალეს: პროტოონკოგენები ნორმალური უჯრედული მექანიზმის ნაწილია და ვირუსული ინფექციის ნიშნების გარეშე უჯრედებშიც გვხვდება. ვარმუსის ნობელის ლექცია იმავე დასკვნამდე სხვა გზით მიდის: როცა ზონდმა აჩვენა, რომ ქათმის თანმიმდევრობები სხვა ფრინველებში შენარჩუნებულია, გაირკვა, რომ ეს გენი ის მემკვიდრეობითი „ვიროგენი“ არ არის, რომელსაც ჰიუბნერი და ტოდარო ელოდნენ.
ეს ამბავი ერთად კრავს სერიაში აგებულ „მიზეზთა სამეულს“: რაუსი (97-ე დღე) ამბობდა, რომ კიბო ვირუსით შეიძლება გადაიცეს, ბოვერი (98-ე დღე) — რომ მემკვიდრეობით მასალაში დარღვევამ შეიძლება კიბო გამოიწვიოს, იამაგივა (99-ე დღე) — რომ მისი გამოწვევა გარედან მოსულ ნივთიერებას შეუძლია. სტეჰელინის, ვარმუსისა და ბიშოპის ექსპერიმენტმა კედელი დაანგრია „ვირუსსა“ და „უჯრედის საკუთარ გენებს“ შორის: ვირუსის კიბოს გენი უჯრედის საკუთარი გენის შეცვლილი ასლი იყო. წყაროები, რომლებსაც ეს წერილი ეყრდნობა, არ ამბობს, რომ ექსპერიმენტმა ბოვერის ჰიპოთეზა დაამტკიცა; არც მე ვამბობ. კითხვა მხოლოდ იმ მაგალითით გაფართოვდა, რომელმაც აჩვენა, რომ დიქოტომია „მიზეზი გარეთაა თუ შიგნით“ ძალიან ვიწრო კარია.
საზღვრები და ფასი
ეს ქათმის ექსპერიმენტია. ვარმუსის ლექციის მიხედვით, უფრო რბილ პირობებში src ზონდი ყველა ხერხემლიანის, მათ შორის ადამიანის, გენომს უკავშირდებოდა და ეს მხოლოდ იმ შესაძლებლობას აჩენდა, რომ რეტროვირუსული პროტოონკოგენები ადამიანის კიბოში შეიძლება ფუნქციონირებდეს; ანუ „შესაძლებლობა“. იმავე ლექციაში ვარმუსი წერს, რომ ვერ ამბობდნენ, რა სარგებელი მოაქვს src-ს ნორმალური ორგანიზმებისა და უჯრედებისთვის. ბიშოპიც 1989 წელს აღნიშნავს, რომ უჯრედული src ადამიანის კიბოსთან დამაჯერებლად დაკავშირებული არ ყოფილა და მისი მნიშვნელობა უფრო ზოგად პრინციპშია.
ნობელის პრესრელიზი იმავე ბალანსს ინარჩუნებს: რეტროვირუსებს ბუნებრივ ადამიანის კიბოში შეიძლება შეზღუდული როლი ჰქონდეთ; ცნობილი ადამიანური მაგალითია იაპონიაში HTLV-1-თან დაკავშირებული ლიმფომები. რელიზში ჩამოთვლილია სხვა ადამიანური მაგალითებიც: გაზრდილი erbB ზოგიერთ გლიობლასტომაში, გაზრდილი neu-ს აქტივობა ძუძუს ზოგიერთ კიბოში და myc-ის ტრანსლოკაცია ბევრ ბერკიტის ლიმფომაში (ბერკიტისთვის 136-ე დღე, ტრანსლოკაციისთვის 155-ე დღე). ბიშოპი ასევე წერს, რომ კიბოს ადრეულ კვლევაში ბევრი დიდი სიტყვა გაზვიადებული აღმოჩნდა, რომ გენების შეკეთებით მკურნალობა შორსაა, ცილების დამიზნებული წამლები კი უფრო ახლოს. თავად აღმოჩენამ მკურნალობა არ მოგვცა; წამლებისკენ მიმავალი გზა მომდევნო დღეების თემაა.
რაც დარჩა
- იდეა, რომ კიბოს გენები ნორმალურ გენომში პროტოონკოგენების სახით არსებობს
- გაგება, რომ უჯრედის ზრდის სიგნალის შესწავლა კინაზების გავლით შეიძლება (src, ტიროზინკინაზა)
- ნორმალურ დნმ-ში ვირუსული ზონდით ძიების მეთოდი (ჰიბრიდიზაცია)
რაც დაეცა ან შეიზღუდა
- ვარაუდი, რომ ვირუსული ონკოგენი ვირუსის საკუთარი გამოგონებაა
- ჰიუბნერისა და ტოდაროს „მძინარე მემკვიდრეობითი ვიროგენის“ მოდელი, იმ სახით, როგორც ის აღიწერებოდა
- შთაბეჭდილება, რომ ვირუსი კიბოს წარმოშობაში ყველგან გადამწყვეტია
ჰიპოთეზიდან ნობელამდე: 1969-1989. ღერძი 1965-დან 1995-მდე გრძელდება. მწვანე ნიშნები ის თარიღებია, რომლებიც რამდენიმე ჩანაწერით ან პირველადი ჩანაწერით დასტურდება; ლურჯი ნიშნები და ზოლები ერთ წყაროს ეყრდნობა ან შუალედია; ყვითელი ზოლი თარიღს აჩვენებს, რომელზეც წყაროები ერთმანეთს ეწინააღმდეგება. თარიღები, რომლებიც მხოლოდ წლის სიზუსტითაა ცნობილი, წლის შუაში არის დასმული.
პროტოონკოგენების ოჯახი და ერთი თურქული კოჰორტა
ბიშოპისა და ვარმუსის შემოწმებული კავშირი თურქეთთან არ მაქვს და მას არ ვაგებ. პროტოონკოგენების ლოგიკის თურქეთისეული მაგალითისთვის უმაღლესი განათლების საბჭოს ღია მეცნიერების ბაზაში ერთი დისერტაციის რეზიუმე გადავხედე: „H-ras, K-ras გენების მუტაციების განსაზღვრა კოდონების 12 და 61 უბნებში ძუძუს კიბოთი დაავადებულ თურქ ქალებში“ (თურქული სათაური: Meme kanserli türk kadın hastalarda kodon 12 ve kodon 61 bölgelerindeki H-ras, K-ras gen mutasyonlarının belirlenmesi). ჩანაწერის გვერდი არ აჩვენებს ავტორს, უნივერსიტეტს, წელს და ხელმძღვანელს; ნათქვამია, რომ სისხლის ნიმუშები ანკარას უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის რადიოლოგიისა და პათოლოგიის კათედრებიდან მოვიდა.
რეზიუმის მიხედვით, გამოკვლეულია ძუძუს კიბოთი დაავადებული 100 პაციენტი და 100 ჯანმრთელი ადამიანი, დნმ სისხლის ნიმუშებიდან გამოიყო, წერტილოვანი მუტაციები PCR-RFLP მეთოდით ძიებულა. H-ras კოდონი 12, H-ras კოდონი 61 და K-ras კოდონი 12 უბნებში მუტაცია ვერ აღმოჩნდა. სათაური კოდონებს 12 და 61 როგორც H-ras-ისთვის, ისე K-ras-ისთვის ასახელებს, შედეგის წინადადება კი სამ უბანს ჩამოთვლის; განსხვავება ვერ ავხსენი. რეზიუმე ამბობს, რომ ras-გენების პროფილები სხვა პოპულაციებში განსაზღვრულა, თურქულ პოპულაციაში მსგავსი კვლევა კი არ ჩატარებულა. რეზიუმიდან ვერ გავიგე, გამოიყენებოდა თუ არა სიმსივნური ქსოვილი; ამიტომ არ ვაკომენტარებ, რას ამბობს შედეგი სიმსივნეებში ras მუტაციების შესახებ. წავიკითხე მხოლოდ ჩანაწერის გვერდზე არსებული რეზიუმე და არა დისერტაციის სრული ტექსტი. RAS-ს თავის ისტორიაში, ცალკე წერილში დავუბრუნდებით.
1911 წლიდან დღემდე
რა დადასტურდა, რა დარჩა გაურკვეველი
- დღე 158: კოლერი და მილშტაინი ჯერ დაუწერელია; 157-ე დღის „ხვალ“ ბლოკში მოცემული დაპირება შეუსრულებელია.
- Nature-ის ბიბლიოგრაფიული მონაცემები: Stehelin D, Varmus HE, Bishop JM, Vogt PK. Nature 1976;260:170-173, doi:10.1038/260170a0. გვერდების დიაპაზონი ორ წყაროში 170-173-ია (Nature-ის doi გვერდი; ფოგტის 1988 წლის „Citation Classic“ ნაწერი), სტატიის ტექსტის შემაჯამებელ ხელსაწყოში კი „170-172 (გვერდის ნიშნებიდან გამოყვანილი)“ ჩანდა. გამოვიყენე 170-173. თარიღები 1976 წლის 11 მარტი, 1975 წლის 10 ნოემბერი (შემოსვლა) და 1976 წლის 2 იანვარი (მიღება) მხოლოდ სტატიის სათაურიდანაა, რომელიც შემაჯამებელმა ხელსაწყომ წაიკითხა; Nature-ის გვერდზე თარიღები არ ჩანდა.
- თარიღთა წინააღმდეგობა: ნობელის პრესრელიზი წერს, რომ შედეგი 1976 წელს გამოქვეყნდა და ამავე დროს, რომ ლაურეატებმა ეს „1975 წელს აჩვენეს“. რადგან სტატია ჟურნალს 1975 წლის 10 ნოემბერს მისწვდა, ექსპერიმენტის 1975 წელს ჩატარება დასაჯერია; მაგრამ ეს ჩემი გამოყვანილი დასკვნაა.
- ჰიბრიდიზაციის რიცხვები: 45-52 პროცენტი, ემუსთვის 24 პროცენტი, ძუძუმწოვრებში 5 პროცენტზე ნაკლები, Tm მნიშვნელობები და 3 პროცენტი 5-8 პროცენტის წინააღმდეგ სტატიიდან შემაჯამებელი ხელსაწყოს გადმოცემული მნიშვნელობებია; ორიგინალ ცხრილებს უშუალოდ არ ჩავხედე.
- დაწესებულებები: შემაჯამებელმა ხელსაწყომ სტატიის სათაურიდან სტეჰელინისთვის „ვილჟუიფი, საფრანგეთი“, ფოგტისთვის UCLA-ის განყოფილება ამოიკითხა; დამოუკიდებლად არ შემიმოწმებია და დაწესებულებებზე სხვა დეტალი არ დამიწერია.
- 1970 და 1971: NLM-ის გვერდი ამბობს, რომ SRC 1970 წელს იდენტიფიცირდა, მაგრამ არ ასახელებს ვინ გააკეთა; ვერ შევამოწმე, ვის სახელს დასახელება ეკადრება, ამიტომ არავინ დავასახელე. ფოგტის მუტანტების 1971 წლის თარიღი ვარმუსის ნობელის ლექციიდანაა; NLM-ის გვერდი წერს, რომ ვარმუსმა 1971 წელს ზონდი დაგეგმა.
- ჰიუბნერი და ტოდარო: PNAS 1969;64:1087-1094 ბიბლიოგრაფიული მონაცემები ჰიუბნერის 1981 წლის „Citation Classic“ კომენტარიდანაა. მტკიცება, რომ ჰიპოთეზა დასაწყისიდანვე სადავო იყო და მოგვიანებით „დადასტურდა“, ჰიუბნერის საკუთარი შეფასებაა და არა დამოუკიდებელი დადასტურება. „ნაკლოვანის“ განაჩენი NLM-ის გვერდზე არსებულ ვარმუსისა და ბიშოპის შეფასებას ეყრდნობა.
- ბიშოპის ლექცია: წავიკითხე როგორც ავტომატური ტრანსკრიპტი, რომელშიც შეცდომებია (მაგალითად, „sarc“); ამიტომ ტერმინი და „წმინდა ბრავადას“ ციტატა კონცეპტუალური შეჯამების სახით გადმოვეცი. რიცხვებიც წინააღმდეგობრივია: იმავე ტრანსკრიპტში ოცზე მეტი რეტროვირუსული ონკოგენი და სამოცზე მეტი პროტოონკოგენი, ვარმუსის ლექციაში ორმოცზე მეტი უჯრედული გენი, ერთ მეორეულ წყაროში ორმოცზე მეტი რეტროვირუსის ონკოგენი; ამიტომ რიცხვი არ დამიწერია.
- რაუსის თარიღი: ნობელის პრესრელიზი წერს, რომ რაუსმა ვირუსი „1916 წელს“ აღმოაჩინა; მე-97 დღეს 1911 წლის პუბლიკაცია გადმოვეცით. ამ წერილში მათი შეთანხმება ვერ შევძელი; 1911 სერიის შიდა თარიღად დავტოვე.
- სტეჰელინი და ნობელი: ვარმუსის ლექცია წერს, რომ ზონდი სტეჰელინმა მოამზადა. ერთი ბასკური სამეცნიერო პორტალი იუწყება, რომ სტეჰელინი თვლიდა, რომ პრემიას იმსახურებდა, და რომ ინგლისურ და ფრანგულენოვან სამეცნიერო წრეებში მის როლს სხვადასხვანაირად აფასებდნენ; ეს ერთადერთი მეორეული წყაროა. ეს დავა არ შემიმოწმებია და განაჩენს არ გამოვიტან.
- სპექტორი: src-ის აღმოჩენა თევზებსა და ძუძუმწოვრებში NLM-ის გვერდიდანაა, თარიღისა და ბიბლიოგრაფიული მონაცემების გარეშე; ამიტომ წელი არ დამიწერია.
- „პირველის“ მტკიცება: ერთი წყარო ამ სტატიას „ონკოგენის პირველ აღმოჩენას“ უწოდებს; ეს მე არ დამიწერია. ტიროზინკინაზების „პირველი მაგალითის“ ფორმულირება ბიშოპს ეკუთვნის და ისე არის გადმოცემული.
- თურქული დისერტაცია: წაკითხულია მხოლოდ ჩანაწერის რეზიუმე; ავტორი, უნივერსიტეტი, წელი და ხელმძღვანელი გვერდზე არ არის; კოდონების განსხვავება სათაურსა და შედეგის წინადადებას შორის ვერ აიხსნა; სისხლის ნიმუშის ფორმულირება არ ცხადყოფს, გამოიყენებოდა თუ არა სიმსივნური ქსოვილი.
საშვილოსნოს ყელის კიბოს მიზეზის ძიებაში: ცურ ჰაუზენი და HPV-ის კვალი, 1976
დღეს ვნახეთ, რომ კიბოს გენი უჯრედის შიგნიდან მოვიდა. ხვალ საშვილოსნოს ყელის კიბოს „მიზეზის“ ფრონტს ვუბრუნდებით: მე-106 დღეს შოუპის კურდღლის პაპილომავირუსი მოვყევით, მე-103 დღეს პაპანიკოლაუს ნაცხი, მე-93 დღეს ვერთჰაიმი. წერამდე ჰარალდ ცურ ჰაუზენის 1970-იანი წლების ნაშრომის ბიბლიოგრაფიულ მონაცემებსა და თარიღს ადამიანის პაპილომავირუსის (HPV) საშვილოსნოს ყელის კიბოსთან კავშირის შესახებ (გეგმაში ის 1976 წლით ფიგურირებს), შემდგომ HPV-16 და HPV-18 აღმოჩენებსა და 2008 წლის ნობელის პრემიას შევამოწმებ, ჰიპოთეზას დადასტურებისგან გამოვყოფ.
ავტორის შენიშვნა: ამ წერილში ჩემთვის მთავარი იყო ცალ-ცალკე შემენარჩუნებინა ის, რაც 1976 წლის ექსპერიმენტმა დაამტკიცა (ვირუსულ ონკოგენს ქათმის გენომში შესატყვისი აქვს), და ის, რაც დასკვნა იყო (ვირუსმა გენი უჯრედიდან აიღო). მეორე საზრუნავი: ქათმის აღმოჩენა ადამიანის კიბოზე არ გადამეტანა და სტეჰელინის პრემიიდან გამოტოვების დავა მხოლოდ ერთ მეორეულ წყაროზე დაყრდნობით არ განმეხილა.
წყაროები და დამატებითი საკითხავი
- Stehelin D, Varmus HE, Bishop JM, Vogt PK. DNA related to the transforming gene(s) of avian sarcoma viruses is present in normal avian DNA. Nature 1976;260:170-173. doi:10.1038/260170a0 (Nature-ის doi გვერდი და სტატიის ტექსტი, წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი; ბეჭდური ცხრილები არ ნახულა).
- Huebner RJ, Todaro GJ. Oncogenes of RNA tumor viruses as determinants of cancer. Proc Natl Acad Sci USA 1969;64:1087-1094 (ბიბლიოგრაფიული მონაცემები ჰიუბნერის 1981 წლის „Citation Classic“ კომენტარიდანაა; თავად სტატია არ წაკითხულა).
- Bishop JM. Nobel Lecture, 1989 (წაკითხულია ავტომატური ტრანსკრიპტის სახით; ტრანსკრიპტში შეცდომებია; გადმოცემულია კონცეპტუალური შეჯამების სახით).
- Varmus HE. Nobel Lecture, 1989, nobelprize.org (წაკითხულია შემაჯამებელი ხელსაწყოთი).
- The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1989. nobelprize.org: პრემიის გვერდი და პრესრელიზი (დასაბუთება: „for their discovery of the cellular origin of retroviral oncogenes“).
- National Library of Medicine. Retroviruses and the Genetic Origins of Cancer, 1970-1993. profiles.nlm.nih.gov (ისტორიული შეჯამება; ზოგი დეტალი თარიღის გარეშეა; მეორეული წყარო).
- Vogt PK. Citation Classic კომენტარი ნაშრომზე „Avian tumor viruses“ (Adv Virus Res 1965;11:293-385). Current Contents, 1988, garfield.library.upenn.edu (1976 წლის სტატიის გვერდების დიაპაზონისთვის).
- Nobel Prize 1989. zientzia.eus (ბასკური სამეცნიერო პორტალი; მეორეული წყარო; სტეჰელინის პრემიასთან დაკავშირებული სიტყვებისთვის).
- H-ras, K-ras გენების მუტაციების განსაზღვრა კოდონების 12 და 61 უბნებში ძუძუს კიბოთი დაავადებულ თურქ ქალებში (თურქული სათაური: Meme kanserli türk kadın hastalarda kodon 12 ve kodon 61 bölgelerindeki H-ras, K-ras gen mutasyonlarının belirlenmesi). დისერტაცია, acikbilim.yok.gov.tr (წაკითხულია ჩანაწერის გვერდზე არსებული რეზიუმე; ავტორი და წელი გვერდზე არ არის).
- Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner; 2010 (ზოგადი კონტექსტი; შესაბამისი ნაწილი ამ წერილისთვის თავიდან არ გადამიკითხავს).
ეს წერილი სერიის „კიბოს ისტორია 365 დღეში“ მე-160 დღეა და ონკოგენის უჯრედული წარმოშობის აღმოჩენას ისტორიულ საკითხავად წარმოადგენს. ეს ისტორიულ-პოპულარული შინაარსია; დიაგნოზის ან მკურნალობის რეკომენდაცია არ არის. მკურნალობის გადაწყვეტილებებისთვის მიმართეთ თქვენს ექიმს. წყაროები შემოწმებულია; დეტალები, რომლებიც მხოლოდ ერთ მეორეულ წყაროს, მხოლოდ რეზიუმეს ან წაუკითხავ ტექსტს ეყრდნობა, ფაქტების შემოწმების შენიშვნებშია აღნიშნული.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.




