პირველად აღმოაჩინეს, რომ სიმსივნის დამთრგუნველი გენი მეტასტაზირებას აფერხებს

კიბოს ძირითადი მიზეზი უჯრედის კონტროლის უზრუნველმყოფ გენებში განვითარებული მუტაციებია. კიბოს ეფექტიანი მკურნალობის შემუშავება დამოკიდებულია კიბოს განვითარებაში ამ გენების როლის განსაზღვრაზე. 2016 წლის ნოემბერში Journal of Molecular Cell Biology-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, აღმოაჩინეს სიმსივნის დამთრგუნველი გენის, TIP60-ის როლი ძუძუს კიბოს უჯრედების მეტასტაზირების შეფერხებაში.

კიბოზე მოქმედი გენების 3 ტიპიდან ერთ-ერთია სიმსივნის დამთრგუნველი გენები. ნორმალურ პირობებში ისინი უჯრედების გადაჭარბებულ გამრავლებას უშლიან ხელს. ადამიანის კიბოების უმრავლესობაში სიმსივნის დამთრგუნველი გენების დაზიანება გამოვლინდა. ბოლო წლებში, უჯრედების გამრავლების დათრგუნვასთან ერთად, ამ გენების მეტასტაზირებასთან კავშირსაც იკვლევდნენ.

TIP60 არის დნმ-ის აღდგენაში მონაწილე ცილა, რომლის მუტაციებიც გამოვლინდა მსხვილი ნაწლავის, ფილტვის, ძუძუს, პანკრეასის, კუჭისა და კანის კიბოს მსგავს სახეობებში. TIP60 ცილა სინთეზდება TIP60 გენში არსებული ინფორმაციის მიხედვით. ამ კვლევაში მოწინავე გენეტიკური ანალიზებით შეისწავლეს, თუ როგორ უშლის ხელს სიმსივნის დამთრგუნველად მოქმედი TIP60 ცილა ძუძუს კიბოს უჯრედების მეტასტაზირებას.

კვლევის შედეგების თანახმად;

• დადგინდა, რომ TIP60 ცილა აკონტროლებს ორი ცილის, DNMT1-ისა და SNAIL2-ის აქტივობას.

თუ ამ ორი ცილის თვისებებს განვიხილავთ;DNMT1არის ეპიგენეტიკური მექანიზმების მართვაში მონაწილე ფერმენტი. გენებზე მეთილის ჯგუფების დამატებით იგი „გენის აქტივობის შემცირებას“ იწვევს. კიბოს მრავალი სახეობის დროს DNMT1-ის აქტივობა ძალიან მაღალია. ის სიმსივნის დამთრგუნველი გენების აქტივობის დაკარგვას იწვევს.SNAIL2 ცილა მონაწილეობს ეპითელურ-მეზენქიმურ გარდაქმნასა და უჯრედის დაპროგრამებულ სიკვდილში — აპოპტოზში. ვიცით, რომ ეპითელურ-მეზენქიმური გარდაქმნის მეშვეობით კიბოს უჯრედებს სხვა ქსოვილებსა და ორგანოებში გავრცელება შეუძლიათ.

• დაფიქსირდა, რომ TIP60 ცილის მუტაციისას DNMT1-ის რაოდენობა იზრდება და შესაბამისად DNMT1-ის აქტივობაც მატულობს. ამ ცვლილებების შედეგად კიბოს უჯრედი უფრო აგრესიული ხდება და სხვა ქსოვილებში მეტასტაზირებს.

რას ნიშნავს ეს კვლევა კლინიკური თვალსაზრისით?

• ეს პირველი კვლევაა, რომელიც აღწერს TIP60 სიმსივნის დამთრგუნველი გენის როლს მეტასტაზირებაში.
• აღმოჩენილია ძუძუს კიბოს მკურნალობის მნიშვნელოვანი სამკურნალწამლო სამიზნე. წინა კვლევებში დადგინდა, რომ დაავადების არასასურველი მიმდინარეობის მქონე პაციენტებში TIP60 ცილის აქტივობა ძალიან დაბალი იყო. ამავდროულად, მსხვილი ნაწლავისა და საშვილოსნოს კიბოს შემთხვევებშიც გამოვლინდა TIP60 ცილის შემცირებული აქტივობა. ამგვარად, კიბოს სხვა სახეობებისთვისაც აღმოაჩინეს მკურნალობის პოტენციური სამიზნე.
• კვლევის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი დასკვნაა, რომ TIP60 შეიძლება დაავადების მიმდინარეობის განსაზღვრის მნიშვნელოვანი ბიომარკერი იყოს. შესაძლებელია მკურნალობის ისეთი სტრატეგიების შემუშავება, რომლებიც TIP60 ცილის აქტივობას ნორმალურ ან მაღალ დონეზე შეინარჩუნებს. მუშავდება ინჰიბიტორები, რომლებიც TIP60 ცილის აქტივობას გაზრდის.
• ამავდროულად, შეიძლება შემუშავდეს გენური თერაპიები TIP60 გენის აქტივობის გასაზრდელად. დაზიანებული TIP60 გენის ნაცვლად შეიძლება ჯანსაღი TIP60 გენის დამატება.

ბოლო კვლევებში დაფიქსირდა, რომ TIP60 ცილის მაღალი აქტივობა ქიმიოთერაპიის ეფექტიანობას ზრდის. ამიტომ სამომავლოდ ის კომბინირებულ მკურნალობაშიც შეიძლება გამოიყენონ.