برای نخستین بار کشف شد که یک ژن سرکوبگر تومور از متاستاز جلوگیری می‌کند

علت اصلی سرطان، جهش در ژن‌هایی است که کنترل سلول را بر عهده دارند. توسعه درمان‌های مؤثر سرطان به شناسایی نقش این ژن‌ها در سرطانی شدن وابسته است. در نوامبر 2016، Journal of Molecular Cell Biology پژوهشی منتشر کرد که بر اساس آن، نقش ژن سرکوبگر تومور موسوم به TIP60 در جلوگیری از متاستاز سلول‌های سرطان پستان کشف شده است.

یکی از 3 نوع ژن مؤثر در سرطان، ژن‌های سرکوبگر تومور هستند. این ژن‌ها در شرایط طبیعی از تکثیر بیش از حد سلول‌ها جلوگیری می‌کنند. مشخص شده است که در بیشتر سرطان‌های انسانی، ژن‌های سرکوبگر تومور آسیب دیده‌اند. در سال‌های اخیر، علاوه بر مهار تکثیر سلولی توسط این ژن‌ها، ارتباط آن‌ها با متاستاز نیز بررسی می‌شد.

TIP60 پروتئینی است که در ترمیم DNA نقش دارد و مشخص شده است در انواع سرطان، مانند سرطان روده بزرگ، ریه، پستان، پانکراس، معده و پوست، دچار جهش می‌شود. پروتئین TIP60 بر اساس اطلاعات ژن TIP60 ساخته می‌شود. در این پژوهش، با تحلیل‌های پیشرفته ژنتیکی بررسی شد که پروتئین TIP60، که به‌عنوان سرکوبگر تومور عمل می‌کند، چگونه از متاستاز سلول‌های سرطان پستان جلوگیری می‌کند.

بر اساس نتایج پژوهش؛

• مشخص شد که پروتئین TIP60 فعالیت دو پروتئین موسوم به DNMT1 و SNAIL2 را کنترل می‌کند.

اگر به ویژگی‌های این دو پروتئین نگاه کنیم؛DNMT1 آنزیمی است که در تنظیم سازوکارهای اپی‌ژنتیکی نقش دارد. با افزودن گروه‌های متیل به ژن‌ها، باعث «کاهش فعالیت ژن» می‌شود. فعالیت DNMT1 در بسیاری از انواع سرطان بسیار بالاست و موجب از بین رفتن فعالیت ژن‌های سرکوبگر تومور می‌شود.پروتئین SNAIL2 پروتئینی است که در گذار اپی‌تلیال به مزانشیمی و مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی، یعنی آپوپتوز، نقش دارد. می‌دانیم که سلول‌های سرطانی به کمک گذار اپی‌تلیال به مزانشیمی می‌توانند به بافت‌ها و اندام‌های دیگر گسترش یابند.

• مشاهده شد که هنگامی که پروتئین TIP60 دچار جهش می‌شود، مقدار DNMT1 افزایش می‌یابد و در نتیجه فعالیت DNMT1 بیشتر می‌شود. در پی این تغییرات، مشاهده شد که سلول سرطانی تهاجمی‌تر می‌شود و به بافت‌های دیگر متاستاز می‌دهد.

این پژوهش از نظر بالینی چه معنایی دارد؟

• این پژوهش نخستین مطالعه‌ای است که نقش ژن سرکوبگر تومور TIP60 را در متاستاز شرح می‌دهد.
• یک هدف دارویی مهم برای سرطان پستان کشف شد. در پژوهش‌های پیشین مشخص شده بود که فعالیت پروتئین TIP60 در بیمارانی که سیر بیماری نامطلوبی دارند، بسیار پایین است. همچنین مشخص شد که فعالیت پروتئین TIP60 در سرطان‌های روده بزرگ و رحم نیز کم است. به این ترتیب، یک هدف درمانی بالقوه برای دیگر انواع سرطان نیز کشف شد.
• یکی از مهم‌ترین نتایج پژوهش این است که TIP60 می‌تواند نشانگر زیستی مهمی برای تعیین سیر بیماری باشد. می‌توان راهبردهای درمانی‌ای برای حفظ فعالیت پروتئین TIP60 در سطح طبیعی یا بالا توسعه داد. مهارکننده‌هایی در حال توسعه هستند که فعالیت پروتئین TIP60 را افزایش دهند.
• همچنین می‌توان ژن‌درمانی‌هایی برای افزایش فعالیت ژن TIP60 توسعه داد. می‌توان به جای ژن آسیب‌دیده TIP60، ژن سالم TIP60 را اضافه کرد.

در پژوهش‌های اخیر مشاهده شده است که بالا بودن فعالیت پروتئین TIP60، اثربخشی شیمی‌درمانی را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، در آینده می‌تواند در درمان‌های ترکیبی نیز به کار رود.