რა არის DASH დიეტა? შეიძლება ყველაზე ჯანსაღი კვების პროგრამა იყოს? როგორ გამოიყენება?
ამ სტატიაში
დარგის წამყვანმა ვებსაიტმა „US News“ მსოფლიოს საუკეთესო დიეტები გამოაცხადა. ყოველწლიურად განახლებად სიას 2016 წელს კიდევ 3 დიეტა დაემატა. რედაქტორებმა სამედიცინო-სამეცნიერო გამოცემები, ოფიციალური ანგარიშები და სხვა წყაროები თვეების განმავლობაში შეისწავლეს და თითოეული დიეტის პროფილი მოამზადეს. ის აღწერს გამოყენების წესს, მიზანსა და ჯანმრთელობის რისკებს. შემდეგ საერთაშორისო სამეცნიერო წრეში ცნობილი ექიმების, კვების სპეციალისტებისა და მკვლევრების 22-კაციანმა გუნდმა თითოეული დიეტა საკუთარი მოსაზრებებით 7 კატეგორიაში შეაფასა. კატეგორიებია;
- რამდენად მარტივია გამოყენება?
- წონის კლებაზე მოკლევადიანი გავლენა
- წონის კლებაზე გრძელვადიანი გავლენა
- კვებითი სრულყოფილება (დღიური კვებითი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება)
- ჯანმრთელობის მხრივ უსაფრთხოება
- დიაბეტის პრევენციასა და მართვაზე გავლენა
- გულის დაავადებების პრევენციასა და მართვაზე გავლენა
რედაქტორებმა ექსპერტთა შეფასებები 1-დან (ყველაზე დაბალი) 5-მდე (ყველაზე მაღალი) ქულების სისტემაში გადაიყვანეს. ასე შეიქმნა 38 დიეტის რეიტინგი. 2016 წლის რეიტინგით საუკეთესოდ DASH დიეტა შეირჩა.
რა არის DASH დიეტა?
„Dietary Approaches to Stop Hypertension“-ის სახელით ცნობილი DASH დიეტის თურქული შესატყვისი გამოითქმის, როგორც „დიეტური მიდგომები ჰიპერტენზიის თავიდან ასაცილებლად“.
რა არის DASH დიეტის მიზანი?
DASH დიეტის მიზანია კვებაში ცხიმის საერთო რაოდენობის შემცირება და მარილის დღიური მოხმარების შეზღუდვა.
რას შეიცავს DASH დიეტა?
კვებაში მარილის, ცხიმისა და ნაჯერი ცხიმის საერთო რაოდენობის, შაქრით მდიდარი საკვებისა და წითელი ხორცის შემცირებასთან ერთად რეკომენდებულია ხილი და ბოსტნეული, დაბალცხიმიანი რძე და რძის ნაწარმი, მარცვლეული (ხორბალი, ბრინჯი, ქერი, ბულგური, სიმინდი და ფეტვი), თევზი, ფრინველი და თხილეული. მართალია მიზანი ნატრიუმის (მარილის) შემცირებაა, მაგრამ მარცვლეულის მიღების გაზრდისა და წითელი და გადამუშავებული ხორცის მოხმარების შემცირების მხრივ ხმელთაშუაზღვის დიეტას ჰგავს და ეს მსგავსება მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს ამცირებს.
DASH დიეტაში რეკომენდებულია ბოსტნეული და ხილი 8-10 პორცია/დღეში, დაბალცხიმიანი რძე და რძის ნაწარმი 2-3 პორცია/დღეში, წითელი ხორცი, თევზი და ფრინველი (ქათამი და სხვ.) 2 პორცია/დღეში, მყარი და თხევადი ცხიმები 2-3 პორცია/დღეში.
DASH დიეტაში დღიური ნატრიუმის (მარილის) მიღება 2300 mg - 1500 mg შორის არის რეკომენდებული, ხოლო დიეტაში კალიუმის (4,7g/დღე), კალციუმის (1250 g/დღე) და მაგნიუმის (500 mg/დღე) მიღება უნდა გაიზარდოს. ზეთოვანი თესლები (თხილი, ნიგოზი, არაქისი, ნუში და სხვ.) და გამხმარი პარკოსნები (მუხუდო, ლობიო, ოსპი, ჭრელი ლობიო და სხვ.) კალიუმის, მაგნიუმისა და კალციუმის შემცველობით კიბოსა და გულის დაავადებებისგან იცავს.
DASH დიეტის სიაში არსებული საკვების ეფექტები
კვლევების მიხედვით;
რძის ნაწარმი: DASH დიეტაში რეკომენდებულია დაბალცხიმიანი რძის ნაწარმი, მაგრამ არა ძალიან დიდი რაოდენობით. რძის ნაწარმის მოხმარებასა და კიბოს რისკზე ძლიერი მტკიცებულებები ჯერ არ არსებობს.
მარილი: DASH დიეტაში მარილი შეზღუდულია. კვლევებში გამოვლინდა, რომ მარილის ჭარბი მიღება კიბოს რისკს შესამჩნევად ზრდის.
მთლიანი მარცვლეული: DASH დიეტაში რაფინირებულის ნაცვლად მთლიანი მარცვლეულია რეკომენდებული. დამტკიცებულია მისი დამცავი ეფექტი განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავის კიბოს წინააღმდეგ.
წითელი ხორცი: ცნობილია, რომ გადამუშავებული წითელი ხორცი ზრდის უმთავრესად მსხვილი ნაწლავის, აგრეთვე კუჭის, შარდის ბუშტის, ფილტვისა და პანკრეასის კიბოს რისკს.
ხილი და ბოსტნეული: DASH დიეტაში ხილისა და ბოსტნეულის გაზრდილი რაოდენობით მოხმარებაა რეკომენდებული. ისინი ბოჭკოთი, ვიტამინებითა და მინერალებით მდიდარია. კვლევებმა აჩვენა, რომ მათი მოხმარება % 14-ით ამცირებს შარდის ბუშტის კიბოს რისკს.
თხილეული: კვლევებმა აღნიშნა თხილეულის დამცავი ეფექტი კიბოს წინააღმდეგ, განსაკუთრებით ქალებში. იგივე ეფექტი პროსტატის კიბოს შემთხვევაშიც დაფიქსირდა.
სამეცნიერო კვლევები DASH დიეტაზე
- 810 პაციენტის კვლევაში DASH დიეტის წონის კლებასა და არტერიული წნევის კონტროლზე გავლენა შეაფასეს. შედეგებით, მისი მიმდევრები წონის კლებასთან ერთად წნევის საუკეთესო კონტროლსაც აღწევდნენ.
- 459 მონაწილის სხვა კვლევაში DASH დიეტით (დაბალცხიმიანი რძე და რძის ნაწარმი და 10 პორცია ბოსტნეული და ხილი) არტერიული წნევის საუკეთესო რეგულირება გამოვლინდა.
- ჰიპერტენზიისა და ნორმალური წნევის მქონე 412 პირის კვლევაში DASH დიეტის ჯგუფს წნევა მნიშვნელოვნად შეუმცირდა.
შედეგად, კვლევებმა აჩვენა, რომ DASH დიეტას არტერიული წნევის კონტროლზე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს.
ამავდროულად შეფასდა DASH დიეტის მსხვილი ნაწლავის კიბოზე გავლენაც.
DASH დიეტის კოლორექტალურ (მსხვილი ნაწლავის) კიბოზე გავლენის სხვა კვლევაში მონაწილეობდნენ 20-დან 76 წლამდე 3171 კოლორექტალური კიბოს პაციენტი და 3097 საკონტროლო პირი. მამაკაცთა %10.8 და ქალთა % 13,6 DASH დიეტას იცავდა. შედეგად, ნორმალური წონის მამაკაცებში ქალებთან შედარებით კოლორექტალური (მსხვილი ნაწლავის) კიბოს რისკის შემცირება დაფიქსირდა.
US News-ის მიერ გამოქვეყნებული „საუკეთესო დიეტების სია“ქვემოთ მოცემულ გრაფიკებში თქვენთვის შევაჯამეთ
პირველი ნაწილი:
მეორე ნაწილი:
წყაროები
The Mediterranean and Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diets and Colorectal Cancer.
The American Journal of Clinical Nutrition. 1 (3). 92:1429-35. (2010).
2. U.S. News Best Diet Rankings
https://health.usnews.com/
3. Sacks, F.M., Et al.
Effects on Blood Pressure of Reduced Dietary Sodıum and The Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Diet.
The New England Journal Of Medicine. 344 (1): 3-10. (2001).
4. Alphan, E.T.
Hastalıklarda Beslenme Tedavisi.
Ankara. (2014).
5. Onvani, Shokouh, Fahimeh Haghighatdoost, and Leila Azadbakht.
Dietary Approach to Stop Hypertension (DASH): Diet Components May Be Related to Lower Prevalence of Different Kinds of Cancer: A Review on the Related Documents.
Journal of Research in Medical Sciences : The Official Journal of Isfahan University of Medical Sciences
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.