რა არის ინტრაპერიტონეული — მუცლის ღრუს ცხელი — ქიმიოთერაპია? როგორ ტარდება და რა გვერდითი მოვლენები აქვს?
ამ სტატიაში
ინტრაპერიტონეული (მუცლის ღრუს) ქიმიოთერაპია მუცლის არეში არსებული კიბოების სამკურნალოდ გამოიყენება. ამ მკურნალობისას ქიმიოთერაპიული პრეპარატები უშუალოდ პერიტონეულ (მუცლის) ღრუში შეჰყავთ, სადაც ღვიძლი, კუჭი და ნაწლავებია მოთავსებული.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის დროს სპეციალისტებს პერიტონეულ ღრუში ქიმიოთერაპიული პრეპარატები და სითხეები შეჰყავთ. ეს საშუალებას იძლევა, საჭირო პრეპარატები უფრო მაღალი დოზებით მიეწოდოს და ამავე დროს სხეულის დანარჩენ ნაწილებში გვერდითი მოვლენები მინიმუმამდე შემცირდეს.
ონკოლოგებმა ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია შეიძლება საკვერცხის, კუჭის, კოლონის, სწორი ნაწლავის, პანკრეასის ან აპენდიქსის კიბოს მქონე ადამიანებს ურჩიონ.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის 3 სახეობა არსებობს: HİPEK (ცხელი ქიმიოთერაპია), PİPAK (წნევით მიწოდებული აეროზოლური ქიმიოთერაპია) და დღის სტაციონარში ჩატარებული ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია. ქვემოთ ეს მეთოდები დეტალურადაა განხილული, თუმცა სტატია ძირითადად HİPEK-ს ეხება.
რა არის ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია?
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია კიბოს მკურნალობის მეთოდია, რომლის დროსაც სპეციალისტებს ქიმიოთერაპიული პრეპარატები ინფუზიით უშუალოდ პაციენტის პერიტონეულ ღრუში შეჰყავთ. ტრადიციული ინტრავენური (IV, ვენიდან) შეყვანისას ქიმიოთერაპიული პრეპარატები კიბოთი დაზიანებულ უბნებამდე ყოველთვის ვერ აღწევს, რის გამოც მუცლის არეში არსებული კიბოების მკურნალობაში შეიძლება არაეფექტური იყოს. ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიისას პრეპარატები უშუალოდ კიბოს უბანს მიეწოდება და ნებისმიერი სიმსივნის უფრო ღრმა ნაწილებშიც შეიძლება შეაღწიოს.
რომელი პაციენტებისთვისაა შესაფერისი ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია?
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია ეფექტური ჩანს მილიმეტრული ზომის (2,5 mm ან უფრო მცირე) სიმსივნეების დროს. ამიტომ ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის დაწყებამდე ქირურგებმა ოპერაციისას ყველა ხელმისაწვდომი სიმსივნე უნდა ამოიღონ. მუცლის ღრუდან სიმსივნის ეფექტური მოცილება ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის წარმატების განმსაზღვრელ უმნიშვნელოვანეს ფაქტორებს შორისაა. ამ მიზნით ჩატარებულ ოპერაციებს ციტორედუქციული ქირურგია ეწოდება.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის 3 სახეობა არსებობს:
- ჰიპერთერმიული ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია (HİPEK): ამ მეთოდს მუცლის ღრუს ცხელ ქიმიოთერაპიას უწოდებენ. ოპერაციის შემდეგ იგი ერთჯერადად ტარდება. HİPEK-ის დროს სიმსივნის ქირურგიული მოცილების შემდეგ მუცლის ღრუში შეყვანილი ქიმიური შემცველობა 42-43°C-მდე ცხელდება და მკურნალობა 1 – 2 საათს გრძელდება. ამ პირველი მკურნალობის შემდეგ სპეციალისტები, ჩვეულებრივ, ვენიდან სისტემურ ქიმიოთერაპიას ურჩევენ. თუმცა კიბოს მდებარეობისა და სტადიის მიხედვით პაციენტს შესაძლოა კვლავ ჩაუტარდეს ინტრაპერიტონეული მკურნალობა. ქვემოთ აღწერილ დანარჩენ ორ მეთოდთან შედარებით HİPEK-ის სამეცნიერო მტკიცებულებები უფრო ძლიერია.
- ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია: ამ მეთოდის დროს ქიმიოთერაპია არ ცხელდება და დღის ქიმიოთერაპიის ცენტრებში, ტრადიციული ქიმიოთერაპიის მსგავსად, გარკვეული პერიოდულობით ტარდება.
- PİPAK: PİPAK მუცლის ღრუში განზავებული აეროზოლური ქიმიოთერაპიის წნევით მიწოდებაა. პერიტონეული კარცინომატოზი კიბოს მრავალი სახეობის, განსაკუთრებით მუცლის ღრუს ორგანოებისა და თავად პერიტონეუმის (მუცლის ფარის) კიბოების, ბოლო სტადიის დაავადებას წარმოადგენს; პერიტონეუმზე კიბოს ფართო გავრცელების მქონე პაციენტების უმეტესობა ექვს თვეში იღუპება. პერიტონეუმში მეტასტაზირებული მრავალი კიბოს დროს პლატინაზე დაფუძნებული სისტემური ქიმიოთერაპია ეფექტური მკურნალობის ვარიანტია, თუმცა ამ პაციენტებში მთავარი პრობლემებია ზოგადი ფუნქციური მდგომარეობის გაუარესება, რეციდივი (კიბოს დაბრუნება), ქიმიოთერაპიისადმი რეზისტენტობის განვითარება და მკურნალობის გვერდითი მოვლენები. ამასთან, პერიტონეული კარცინომატოზის მქონე პაციენტების ნაწილის ზოგადი ფუნქციური მდგომარეობა კარგია და მოსალოდნელი სიცოცხლის ხანგრძლივობა რამდენიმე თვეს აღემატება, ამიტომ გრძელდება ისეთი პალიატიური მკურნალობის ძიება, რომელიც პაციენტების სიცოცხლის ხანგრძლივობასაც და ხარისხსაც გააუმჯობესებს. ამ კონტექსტში ბოლო წლებში გამოცდილი ერთ-ერთი მკურნალობაა ქირურგიული მეთოდი PIPAC (Pressurized IntraPeritoneal Aerosol Chemotherapy = წნევით მიწოდებული ინტრაპერიტონეული აეროზოლური ქიმიოთერაპია). მიუხედავად იმისა, რომ ეს მეთოდი ბოლო წლებში პოპულარული გახდა, მისი სამეცნიერო მტკიცებულებები სუსტი ან ურთიერთსაწინააღმდეგოა.
ქვემოთ ნაჩვენებია HİPEK-ის ჩატარება:
კიბოს რომელი სახეობების დროს ტარდება ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია?
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია შეიძლება ეფექტური მკურნალობა იყოს მუცლის არეში კიბოს მქონე ადამიანებისთვის. ამ კიბოების სახეობებია:
- ოვარიული — ქალის საკვერცხის — კიბო
- კოლორექტული სიმსივნეები, კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოები
- კუჭის კიბო
- აპენდიქსის კიბო
როგორ მოქმედებს ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია?
სიმსივნის შესამცირებელი ნებისმიერი ოპერაციის დროს ქირურგები ათავსებენ კათეტერს, რომელიც მუცლის ღრუსთან წვდომის უზრუნველმყოფ ხვრელს უკავშირდება. პერიტონეული ღრუს სამიზნე ნაწილის მიხედვით, მისადგომი ხვრელი ნეკნების ქვედა უბანსა და მენჯის (საზარდულის მიდამოს) სიახლოვეს უერთდება.
მკურნალობის დროს სპეციალისტებს ქიმიოთერაპიული პრეპარატები ხვრელში შეჰყავთ და პრეპარატები მუცლის არეში გაჟონვით ვრცელდება.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის პროცესი
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია შეიძლება სტაციონარული ან ამბულატორიული პროცედურის სახით ჩატარდეს. HİPEK (ოპერაციის შემდეგ ცხელი ქიმიოთერაპია) კი მხოლოდ საოპერაციოს პირობებში ტარდება. მკურნალობის რაოდენობა და პრეპარატების სახეობები პაციენტის კიბოს ტიპის მიხედვით განსხვავდება. ექიმები აგიხსნიან, რა მოხდება მკურნალობის დროს.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის წინ
ზოგიერთმა ადამიანმა მკურნალობის შემდეგ შეიძლება თავი ცუდად იგრძნოს. ამიტომ ნებისმიერი ქიმიოთერაპიის დაწყებამდე მნიშვნელოვანია, ცნობილი იყოს, რომ მკურნალობის მიმღები ადამიანი სახლში უსაფრთხოდ დაბრუნებას შეძლებს.
- შებერილობასთან დაკავშირებული დისკომფორტის შესამცირებლად პაციენტებს შეუძლიათ თავისუფალი და კომფორტული ტანსაცმელი ჩაიცვან.
- ამ მხრივ შეიძლება ასევე სასარგებლო იყოს მკურნალობის წინა საღამოსა და დილით მსუბუქი საკვების მიღება.
- მკურნალობის ხანგრძლივობის მიხედვით პაციენტებს შეუძლიათ სამკურნალო ოთახში წასახემსებელი საკვები და სასმელი წაიღონ.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის დროს
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის მიმღები ადამიანები მკურნალობის დროს უნდა იწვნენ, თუმცა საჭიროების შემთხვევაში შეუძლიათ საპირფარეშომდე ფეხით მივიდნენ.
სპეციალისტები ქიმიოთერაპიული პრეპარატების უმეტესობას მარილიან ხსნარს (საინფუზიო სითხეს) ურევენ, რომელიც შეყვანის ადგილზე არსებული ხვრელიდან და კათეტერიდან მუცლის ღრუში მიედინება. სამედიცინო პერსონალი კანქვეშ შპრიცით შეაღწევს. შპრიცი შეიძლება ამ ადგილას ლენტით დაამაგრონ. როდესაც სითხე მუცლის არეში აღწევს, პაციენტებს ჩვეულებრივ სთხოვენ პოზიციის შეცვლას ან 15 წუთში ერთხელ ჯერ ერთ, შემდეგ მეორე გვერდზე გადაბრუნებას. ეს ხელს უწყობს ქიმიოთერაპიული პრეპარატების ამ არეში განაწილებას და მათ საშუალებას აძლევს, რაც შეიძლება მეტ ორგანომდე მიაღწიონ.
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის შემდეგ
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის შემდეგ სპეციალისტები, ჩვეულებრივ, პაციენტებს დასვენებას, გაუწყლოების თავიდან ასაცილებლად ბევრი სითხის დალევასა და მცირე ულუფებით რეგულარულ კვებას ურჩევენ.
პაციენტებმა რეგულარულად უნდა შეამოწმონ შეყვანის ადგილი და სიწითლის ან შეშუპების შემთხვევაში სპეციალისტს მიმართონ.
ხვრელისთვის გაკეთებული ჭრილობის შეხორცების შემდეგ ადამიანების უმეტესობას შეუძლია ბანაობა და ყოველდღიური საქმიანობის ჩვეულებრივ შესრულება.
რა გვერდითი მოვლენები აქვს ინტრაპერიტონეულ ქიმიოთერაპიას?
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის ზოგიერთი ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენა, მაგალითად, შებერილობა ან უფრო ხშირი შარდვის მოთხოვნილება, შესაძლოა მუცლის ღრუში ჭარბმა სითხემ გამოიწვიოს.
ქიმიოთერაპიის სხვა გავრცელებული გვერდითი მოვლენებია:
- გულისრევა და ღებინება
- დაღლილობა
- ყაბზობა ან დიარეა
- კონცენტრაციის გაძნელება
- მადის დაქვეითება
- განწყობის ცვლილებები
როდის უნდა მიმართოთ ექიმს?
ქიმიოთერაპიაზე ყველა განსხვავებულად რეაგირებს, თუმცა ზოგიერთი გამაფრთხილებელი ნიშანი სამედიცინო ჩარევას მოითხოვს. ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის შემდეგ ქვემოთ ჩამოთვლილი სიმპტომების გამოვლენისას სპეციალისტს უნდა მიმართოთ:
- ტკივილი, შეშუპება ან გაჟონვა შეყვანის ადგილის გარშემო
- გულისრევა ან ღებინება, რომელიც 24 საათზე მეტხანს გრძელდება
- 38 °C ან უფრო მაღალი სიცხე
- დიარეა, რომელიც 24 საათზე მეტხანს გრძელდება
- მძიმე ყაბზობა
- მუდმივი ან ძლიერი მუცლის ტკივილი
- მადის დაქვეითება 24 საათზე მეტხანს (ჭამის ან სითხის დალევის შეუძლებლობა)
შეჯამება
ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპია მუცლის არეში არსებული კიბოების სამკურნალოდ გამოიყენება. ამ მეთოდით ქიმიოთერაპიული პრეპარატები ხსნარში უშუალოდ მუცლის ღრუში შეჰყავთ და ისინი ყველა უბანს აღწევს. სპეციალისტები ინტრაპერიტონეულ ქიმიოთერაპიას, ჩვეულებრივ, სიმსივნის შესამცირებლად ან ამოსაღებად ჩატარებული ოპერაციის შემდეგ ურჩევენ, რადგან იგი უფრო მცირე სიმსივნეების წინააღმდეგ უფრო ეფექტურია.
ინტრაპერიტონეულ ქიმიოთერაპიას შეიძლება ახლდეს შებერილობა და უფრო ხშირი შარდვის მოთხოვნილება. თუ პაციენტი თავს ცუდად გრძნობს, სიცხე აქვს ან შეყვანის ადგილას ტკივილს გრძნობს, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოს სპეციალისტს.
კიბოს ზოგიერთი სახეობის შემთხვევაში კვლევები აჩვენებს, რომ ჰიპერთერმიული ინტრაპერიტონეული ქიმიოთერაპიის (HİPEK) მიმღებ ადამიანებს სხვებთან შედარებით გადარჩენის უფრო მაღალი ალბათობა შეიძლება ჰქონდეთ.
თუმცა ქიმიოთერაპიაზე ყველა განსხვავებულად რეაგირებს. ამიტომ პაციენტებმა ონკოლოგებთან უნდა განიხილონ, რამდენად ეფექტური შეიძლება იყოს ქიმიოთერაპია მათი კიბოს სამკურნალოდ.
*
დაკავშირებული თემები:
ახალი მიღწევები მუცლის ღრუს ცხელი ქიმიოთერაპიის გამოყენებაში კუჭისა და საკვერცხის კიბოს დროს
მოქმედებს თუ არა HİPEK კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს დროს?
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.