რა არის PSMA-PET და რატომაა პროსტატის კიბოს გავრცელების საუკეთესო ვიზუალიზაცია?

დიაგნოზის, გავრცელებისა და პასუხის შესაფასებლად დღეს ყველაზე სასარგებლო მეთოდია PET-CTმის ახალ ფორმას PSMA-PET ეწოდება. სპეციალური საკვლევი ნივთიერებით პროსტატის უჯრედები სხვა ცნობილ მეთოდებზე უფრო ზუსტად და მგრძნობიარედ ვლინდება.

PSMA-PET-ის FDA დამტკიცება

1 დეკემბერს, 2020 წელს FDA-მ (ამერიკის სურსათისა და წამლის სააგენტომ) პროსტატის კიბოს მქონე მამაკაცებში PET გამოსახულებითი კვლევისთვის რადიოაქტიური ტრასერი Gallium (Ga) 68 PSMA-11 დაამტკიცა. დამტკიცების ფარგლებში ტრასერი PET კვლევაში შეიძლება გამოიყენონ პროსტატის კიბოს დროს, რომლის სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელებაც საეჭვოა. Ga 68 PSMA-PET ასევე შეიძლება გამოიყენონ პროსტატის კიბოს გამო წარმატებით ნამკურნალებ მამაკაცებში, რომლებშიც PSA-ს მაღალი დონის გამო დაავადების დაბრუნებას ეჭვობენ.

სუსტი არსებული ვიზუალიზაცია გავრცელების შეფასებასა და წარმატებულ მკურნალობას ართულებს. კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება და ძვლის სცინტიგრაფია მეტასტაზებს არასაკმარისად აჩვენებს.

სტანდარტული PET-CT-ც კი, რომელიც დღეს ონკოლოგიაში საუკეთესო გამოსახულებით მეთოდად ითვლება, პროსტატის კიბოს შეფასებაში წარმატებული არ არის. ამის მიზეზია ის, რომ სტანდარტული PET-CT გლუკოზას, ანუ შაქარს იყენებს, პროსტატის კიბოს უჯრედები კი შაქარს მცირე რაოდენობით მოიხმარს. ამიტომ პროსტატის კიბოს დროს კლასიკურ PET-CT კვლევას უპირატესობას არ ანიჭებენ. თუმცა ახლად შემუშავებული მოლეკულური გამოსახულებითი მეთოდი, სახელწოდებით PSMA-PET, პროსტატის კიბოს გამოვლენაში საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა.

როგორ მუშაობს PSMA-PET?

PSMA-PET არის მეთოდი, რომელიც პროსტატის კიბოს უჯრედების ზედაპირზე არსებულ ცილას, „პროსტატის სპეციფიკურ მემბრანულ ანტიგენს“ (PSMA) იყენებს: იგი ამ ცილას იჭერს და გამოსახავს.

ახალი გზისთვის შექმნეს PSMA-შემკავშირებელი ანტისხეულისა და რადიოაქტიური გალიუმ-68-ის კომბინირებული მოლეკულა. ანტისხეული PSMA-ს უკავშირდება, ხოლო ანტისხეულთან დაკავშირებული გალიუმი-68 მეტასტაზირებული პროსტატის კიბოს უჯრედების PET აპარატით გამოსახვას უზრუნველყოფს. ამგვარად, ორგანიზმში გავრცელებული პროსტატის კიბოს უჯრედების ბევრად უკეთ აღმოჩენა შეიძლება.

PSMA-PET-ის მაგალითი

გამოსახულების წყაროა ბირთვული მედიცინის სპეციალისტი პროფესორი აქინ ილდიზი და მისი განმარტება: ლიმფური მეტასტაზების აღმოჩენაში მგრძნობელობა %80, სპეციფიკურობა %97-ია. ოპერაციასა და დასხივებამდე ველის გარეთა კვანძების პოვნა მნიშვნელოვანია, რადგან შორეულები სტანდარტულ ველში ვერ შედის. ისინი უმეტესად პარააორტულ, პარარექტალურ, პარავეზიკულურ, პრეაცეტაბულურ, პრესაკრალურ და საზარდულის უბნებშია. ხშირად შიდა თეძოს %25, პარააორტული %14 და პრესაკრალური %16 კვანძებია. ამიტომ მაღალი რისკის პაციენტის სამაშველო მენჯის დასხივება PSMA PET-CT-ის გარეშე არასაკმარისია. 68Ga-PSMA PET-CT-ით არჩანებული კვანძების საშუალო ზომა 4 mm-ია და ზომით შემფასებელ მეთოდებზე (ზღვარი 8 mm) წარმატებულია. დიფუზიურ MR-ზეც უკეთესია.

ატომური მკურნალობები PSMA-PET-ით შორსწასულ პროსტატის კიბოში

დღეს 4. სტადიის (მეტასტაზურ) კიბოში გალიუმ 68 PSMA PET ვიზუალიზაციისა და მკურნალობისთვის გამოიყენება. ამისთვის ლუტეციუმისა და აქტინიუმის 2 მეთოდი არსებობს.

ქვემოთ აქტინიუმის მექანიზმია:

სურათის განმარტება: პროსტატის კიბოს უჯრედებს ზედაპირზე ხშირად ბევრი პროსტატსპეციფიკური მემბრანული ანტიგენი (PSMA) აქვს. მას შემკავშირებელ გალიუმ-68-ის მცირე მატარებლებს უჯრედის მომკლავი რადიოაქტიური ნივთიერებაც უკავშირდება. ამით უჯრედი ერთდროულად ჩანს და კვდება. ზემოთ PSMA-დადებით უჯრედზე მოკლე მანძილის ალფა ტალღების გამომსხივებელი აქტინიუმ-225 ნივთიერების შეკავშირებაა და მეთოდს 225Ac-PSMA ეწოდება.