რატომ გვხვდება ძუძუს კიბო უფრო ხშირად მარცხენა ძუძუში?

ახალი ფართომასშტაბიანი კვლევის მიხედვით, ძუძუს კიბო მარცხენა ძუძუში ოდნავ უფრო ხშირად გვხვდება. 2022 წლის 4 აგვისტოს Scientific Reports ჟურნალში გამოქვეყნებული ამ კვლევის თანახმად, მარცხენა ძუძუს სიმსივნეებს მარჯვენა ძუძუში წარმოქმნილთან შედარებით უფრო აგრესიული ბიოლოგიაც შეიძლება ჰქონდეს.

ამის ასახსნელად მრავალი მიზეზია შემოთავაზებული: მარცხენა ძუძუს უფრო დიდი ზომა, მემარჯვენეების მიერ მარცხენა ძუძუში კიბოს ნიშნების უფრო ადვილად აღმოჩენა და ვარაუდი, რომ მეძუძური ადამიანები მარჯვენა ძუძუს უფრო ხშირად იყენებენ. თუმცა ამჟამად არცერთი თეორიის მხარდასაჭერად ძლიერი მტკიცებულება არ არსებობს.

კვლევაში გაანალიზდა აშშ-ის კიბოს სტატისტიკის შემცველ SEER მონაცემთა ბაზაში აღრიცხული ძუძუს კიბოს მქონე 881 ათასი პაციენტი. მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ პაციენტების 50,8%-ში სიმსივნე მარცხენა, ხოლო 49,2%-ში მარჯვენა მხარეს იყო.

მიუხედავად თანმიმდევრული ცნობებისა, რომ მარცხენა ძუძუს კიბო მარჯვენაზე ხშირად ვითარდება, ამის მიზეზების შესახებ კვლევა შეზღუდულია.

ეს სტატია განიხილავს შესაძლო თეორიებს, რატომ არის მარცხენა ძუძუს კიბო მარჯვენაზე უფრო გავრცელებული. ასევე განიხილავს, განსხვავებულად მოქმედებს თუ არა დაავადების შედეგებზე კიბოს მარცხენა ან მარჯვენა მხარეს არსებობა.

არსებობს რამდენიმე ჰიპოთეზა, რატომ ჩანს მარცხენა ძუძუს კიბო უფრო გავრცელებული, მაგალითად:

• მარცხენა ძუძუს უფრო დიდი ზომა;
• მემარჯვენეებში სიმსივნის ადრეული აღმოჩენა;
• ძუძუთი კვებისას მარჯვენა ძუძუს უფრო ხშირი გამოყენება — შესაძლოა ეს ყველაზე სავარაუდო მიზეზი იყოს.

ორივე ძუძუს კიბოს განვითარებისთვის ერთი და იგივე გენეტიკური და გარემოს რისკფაქტორები აქვს. თუმცა ორ მხარეს შორის სტრუქტურული განსხვავებები შეიძლება არსებობდეს, მათ შორის:

• ქსოვილის აგებულება;
• სისხლძარღვების განშტოება;
• ლიმფური დრენაჟი.

შესაძლო თეორიები

მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ამჟამად ქვემოთ მოცემული არცერთი თეორიის მხარდასაჭერად საკმარისი კვლევა ან სამეცნიერო მტკიცებულება არ არსებობს.

მარცხენა ძუძუს ზომა

ზოგადად, მარცხენა ძუძუ მარჯვენაზე დიდი შეიძლება იყოს. ზოგი კვლევა მიანიშნებს ძუძუს ზომასა და კიბოს შორის შესაძლო კავშირზე.

თუმცა 2019 წლის მიმოხილვამ ძუძუს ზომისა და კიბოს რისკის პირდაპირი კავშირის მკაფიო მტკიცებულება ვერ იპოვა.

მემარჯვენეობის შედეგად ადრეული დიაგნოსტიკა

2022 წლის სტატიის თანახმად, კიდევ ერთი თეორიაა, რომ მემარჯვენე ადამიანებმა მარცხენა ძუძუში კიბოს ნიშნები მარჯვენასთან შედარებით უფრო ადვილად შეიძლება აღმოაჩინონ, რაც უფრო ადრეულ ან ხშირ დიაგნოზს გამოიწვევს.

მემარჯვენეობა მემარცხენეობაზე უფრო გავრცელებულია. ადამიანების დაახლოებით 90% საქმიანობების უმეტესობისთვის მარჯვენა ხელის, ხოლო 10% მარცხენა ხელის გამოყენებას ანიჭებს უპირატესობას.

მარჯვენა ძუძუთი კვება

2022 წლის კიდევ ერთი სტატია გვთავაზობს თეორიას, რომ მეძუძურმა ადამიანებმა მარჯვენა ძუძუ მარცხენაზე უფრო ხშირად შეიძლება გამოიყენონ.

ძუძუთი კვება ძუძუს კიბოს რისკს ამცირებს. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ძუძუთი კვების ყოველ 12 თვეზე კიბოს რისკი 4,3%-ით მცირდება.

აქვს თუ არა მარცხენა ძუძუს კიბოს მარჯვენასთან შედარებით უფრო არასასურველი მიმდინარეობა?

ზოგი კვლევა მიანიშნებს, რომ მხარემ, რომელზეც კიბო დაიწყო, დაავადების მიმდინარეობაზე შეიძლება იმოქმედოს.

2022 წლის ფართომასშტაბიანმა ანალიზმა შეადარა ძუძუს კიბოს სიმსივნეების ტიპები და მათი გავლენა მარცხენა და მარჯვენა ძუძუს კიბოს მქონე პირებში დაავადების მიმდინარეობაზე.

მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ მარცხენა მხარის სიმსივნეებში მარჯვენასთან შედარებით უფრო ხშირად გვხვდებოდა:

• ნაკლებად დიფერენცირებული და არადიფერენცირებული სიმსივნეები;
• ჰორმონრეცეპტორებზე უარყოფითი და HER2-დადებითი სიმსივნეები;
• მე-2 და მე-3 ხარისხის სიმსივნეების მეტი რაოდენობა.

ძუძუს კიბოს სტადიის, ხარისხისა და ჰორმონული რეცეპტორების სტატუსის გათვალისწინებით, ზოგმა კვლევამ მარცხენა ძუძუს კიბოს უფრო არასასურველი შედეგები აჩვენა.

ჩვენი სტატიის თემად ქცეულმა Scientific Reports კვლევამ დაასკვნა, რომ მარცხენა მხარის სიმსივნეები საწყის ქიმიოთერაპიას შეიძლება ნაკლებად პასუხობდეს და გრძელვადიანად მარჯვენა მხარის სიმსივნეებთან შედარებით ოდნავ უარესი მიმდინარეობა ჰქონდეს.

თუმცა ამ მიგნებების მხარდასაჭერად მკვლევრებს ჯერ კიდევ მეტი მტკიცებულება სჭირდებათ.

არსებობს უფრო ძველი, მცირე კვლევებიც, რომლებმაც განსხვავებულ შედეგებს მიაღწია. 2020 წლის კვლევამ, რომელშიც 1999-დან 2020 წლამდე ძუძუს კიბოს მქონე 228 ადამიანი მონაწილეობდა, მარჯვენა ძუძუს კიბოს დროს კიბოს ოჯახური ისტორიის უფრო მაღალი სიხშირე და უფრო შორსწასული სტადია გამოავლინა.

შეჯამება

როგორც ჩანს, მარცხენა ძუძუს კიბო მარჯვენაზე უფრო გავრცელებულია. თუმცა მიზეზები მკაფიო არ არის და კვლევები შეზღუდულია. ზოგი თეორია ამას მარცხენა ძუძუს უფრო დიდ ზომას, მემარჯვენეების მიერ მარცხენა ძუძუს უფრო ადვილად შემოწმებასა და ძუძუთი კვებისას მარჯვენა მხარის უპირატეს გამოყენებას უკავშირებს. ამჟამად ამ თეორიების მხარდასაჭერად საკმარისი მტკიცებულება არ არსებობს.

ზოგი კვლევა მიანიშნებს, რომ მხარე, რომელზეც კიბო ჩნდება, დაავადების მიმდინარეობაზე შეიძლება მოქმედებდეს. სიმსივნის ზომა, ხარისხი და ქვეტიპიც დაავადების მიმდინარეობაზე მოქმედი მნიშვნელოვანი, დადასტურებული ფაქტორებია.