რატომ მეორდება ნამკურნალები კიბო: მიძინებული კიბოს უჯრედები

კიბოს მკურნალობაზე სრული პასუხის მიღების შემდეგ ერთ-ერთი უდიდესი პრობლემა მრავალი წლის შემდეგ განმეორების (რეციდივის) რისკია. რა ფაქტორი იწვევს კიბოს ამდენი წლის შემდეგ ხელახლა გამოვლენას?

სიმსივნის მიძინება არის სიმსივნური უჯრედების ხანგრძლივად „ძილში“, დაუდგენელ მდგომარეობაში დარჩენა. ისინი სტანდარტულ მკურნალობას გადაურჩება და მრავალი წლის შემდეგ კვლავ გაყოფას იწყებს, რაც კიბოს რეციდივს, ანუ განმეორებას იწვევს.

სიმსივნის მიძინება ხშირად გვხვდება შემდეგ კიბოებში;

-ძუძუს კიბო,

-პროსტატის კიბო,

-კანის კიბო (ავთვისებიანი მელანომა) და

-B-უჯრედოვანი ლიმფომა.

მიძინებულ კიბოს უჯრედებს 4 ძირითადი თვისება აქვს:

1. ნელი ტემპით ზრდა,
2. სტანდარტული ონკოლოგიური მკურნალობისადმი რეზისტენტობა, 
3. იმუნური სისტემისგან თავის არიდება და
4. თვითგანახლება

უჯრედის ზრდას განვითარებული მმართველი აკონტროლებს. გაყოფისთვის უჯრედებმა თანმიმდევრულად G0, G1, G2 წერტილები უნდა გაიარონ. პირობების არშემსრულებელი უჯრედები G0 საკონტროლო წერტილში რჩება. სხვა სიტყვებით, გარემოს სათანადო პირობებამდე არ მრავლდება.

არსებობს სიმსივნის მიძინების მექანიზმის 3 სახეობა:

1. უჯრედული მიძინება: უჯრედები მუდმივად G0 საკონტროლო წერტილში ჩერდება. ამიტომ არ იყოფა და არ მრავლდება.
2. ანგიოგენური მიძინება: რადგან კიბოს უჯრედები სწრაფად იზრდება, გარკვეული დროის შემდეგ საკვების მისაღებად სისხლძარღვების წარმოქმნა სჭირდება. თუმცა ზოგი საკმარის სისხლძარღვებს ვერ ქმნის. მათი ზრდა ჩერდება და მომკვდარი და მზარდი უჯრედების რაოდენობას შორის მუდმივი წონასწორობა ყალიბდება. ამას ანგიოგენური მიძინება ეწოდება.
3. იმუნოგენური მიძინება: ჩვენი იმუნური სისტემა სიმსივნეს 3 გზით უდგება: ელიმინაცია (განადგურება), Equilibrium (წონასწორობა) და გაქცევა. ზოგი სიმსივნური უჯრედი სწავლობს, როგორ გამოჩნდეს „მეგობრად“, და ადაპტირდება. ასე წლების განმავლობაში მიძინებული რჩება. სტანდარტულმა მკურნალობამ და გარემო ფაქტორებმა შეიძლება ისინი გააღვიძოს და აგრესიული გაყოფა გამოიწვიოს.

ჯერ პასუხგაუცემელია, რატომ და როგორ იძინებს სიმსივნური უჯრედები. უახლესი კვლევები ეპიგენეტიკური ფაქტორების, ანუ გენეტიკისა და გარემოს ურთიერთობის გავლენას აჩვენებს. კვლავ იკვლევენ მიძინებული კიბოს უჯრედებისა და კიბოს ღეროვანი უჯრედების მსგავსებებს. თუ ისინი ერთნაირი ტიპისაა, ღეროვანი უჯრედების საწინააღმდეგოდ შექმნილი მიზნობრივი მკურნალობა შეიძლება მიძინების წინააღმდეგაც წარმატებული იყოს. კიდევ ერთი კითხვაა, აქვს თუ არა ყველა წარმატებით ნამკურნალებ პაციენტს ჯერ კიდევ მიძინებული კიბოს უჯრედები.

ბოლო წლებში კიბოს კვლევებში განიხილება, რა სტრატეგია უნდა შემუშავდეს სიმსივნის მიძინების მიმართ.

ძირითადად ორი არჩევანია;

1. შევქმნათ მიძინებული კიბოს უჯრედების გამაღვიძებელი მკურნალობა, თუ
2. მკურნალობა, რომელიც სიმსივნეს მიძინებულს შეინარჩუნებს?

ბოლო კლინიკურ კვლევებში დაფიქსირდა, რომ სიმსივნის გამაღვიძებელი მკურნალობა უფრო აგრესიულ გაყოფას იწვევდა და იწყებოდა მრავალი წამლის მიმართ რეზისტენტობისმქონე კიბოს უჯრედების განვითარება. ამიტომ ზოგადად მიღებული მოსაზრებაა ისეთი მკურნალობის შექმნა, რომელიც სიმსივნეს მიძინებულს შეინარჩუნებს. ამ მიზნით ეპიგენეტიკურ ფაქტორებზე მიმართული წამლები იმედისმომცემია.