სახელმწიფოების რეაქცია კორონავირუსის ეპიდემიაზე და მომავლის სცენარები
ამ სტატიაში
ექვსი თვის, ერთი წლის, ათი წლის შემდეგ რა მდგომარეობაში ვიქნებით? ცხოვრება ძველებური იქნება? ეპიდემიაში ზოგი უფრო იღბლიანია, ზოგი სამსახურს კარგავს. კორონავირუსი ეკონომიკას მძიმედ აზიანებს. დაკარგულები დამშვიდების შემდეგ ძველ პოზიციებს დაიბრუნებენ?
მთავრობებისა და საზოგადოების ახალი ტიპის კორონავირუსისადმი და ეკონომიკური შედეგებისადმი რეაქციაზე შესაძლო მომავლის რამდენიმე სცენარია დამოკიდებული. იმედისმომცემი და დამამშვიდებელი შესაძლებლობა, რომელიც მუდამ უნდა გვახსოვდეს, არის ამ კრიზისის უფრო ადამიანური მომავლის შესაქმნელად გამოყენება. თუმცა ზოგ სფეროში შესაძლოა უარესი გველოდებოდეს.
წინა კრიზისებისა და პოლიტიკური შედეგების ნახვა აწმყოსა და მომავლის გაგებას დაეხმარება
მაგრამ ჯერ თანამედროვე ეკონომიკის საფუძვლებზე — გლობალურ მიწოდების ჯაჭვებზე, შრომის ხარჯსა და პროდუქტიულობაზე — უნდა ვიფიქროთ. ეკონომიკური ცვლილებები კლიმატის ცვლილებისა და მუშაკთა ჯანმრთელობის გაუარესების პრობლემებს ქმნის. სოციალურად სამართლიანი და ეკოლოგიურად მყარი მომავლისთვის ძალიან განსხვავებული ეკონომიკური მიდგომა გვჭირდება.
COVID-19-თან დაპირისპირებამდე ეს ასე ცხადი არასდროს ყოფილა
ამ პანდემიაზე პასუხები სხვა სოციალურ და ეკოლოგიურ კრიზისთა დინამიკას აძლიერებს: ერთი ღირებულების სხვებზე წინ დაყენებას. მას COVID-19-ის გლობალურ პასუხებში დიდი როლი ჰქონდა. რეაქციის განვითარებასთან ერთად ეკონომიკური მომავალი როგორ შეიცვლება? ეკონომიკურად 4 შესაძლო მომავალზე ვისაუბრებთ:
- ბარბაროსობაში ჩავარდნა,
- მყარი სახელმწიფო კაპიტალიზმი,
- რადიკალური სახელმწიფო სოციალიზმი და
- ურთიერთდახმარების დიდ საზოგადოებად გარდაქმნა.
ცვლილებები და ზომების მასშტაბი
კორონავირუსი, კლიმატის ცვლილების მსგავსად, ნაწილობრივ ეკონომიკური სტრუქტურის პრობლემაა. საზოგადოებრივი წარმართვის გამო ორივე უფრო „ეკოლოგიურ“ ან „ბუნებრივ“ კატასტროფად ჩანს.
დიახ, კლიმატის ცვლილება სითბოს შემწოვი ზოგი აირითაა გამოწვეული. მაგრამ ეს საკმარისად ღრმა ახსნა არ არის. რეალურად გასაგებად სათბურის გაზების გამოყოფის ზრდის სოციალური მიზეზები უნდა გავიგოთ. იგივე ხედვა COVID-19-საც სჭირდება. უშუალოდ მიზეზი ვირუსია, მაგრამ ფართო ხედვით ადამიანის ქცევისა და ეკონომიკური კონტექსტის გაგება უნდა შევძლოთ შედეგებთან გასამკლავებლად.
არასაჭირო ეკონომიკური საქმიანობის შემცირებით COVID-19-სა და კლიმატის ცვლილებასთან ბრძოლა ბევრად მარტივია
ნაკლები მასალა, ნაკლები ენერგია და ნაკლები სათბურის გაზი კლიმატის ცვლილების დაძლევას ეხმარება.
COVID-19-თან მთავარი იარაღი გავრცელების შემაჩერებელი ზომებია, ანუ ადამიანთა მოძრაობის შეზღუდვა. მაგრამ ამას ეკონომიკური კოლაფსი ახლავს. კლიმატის მიდგომის მსგავსად ნაკლები, უფრო სწორად საჭირო რაოდენობის წარმოება და მოხმარება ნაკლებ გავრცელებას უდრის. Wuhan-ში მკაცრი კარანტინის ეფექტი ვნახეთ. თუმცა ამერიკისა და ევროპის პირველი რეაქცია ეკონომიკურ პოლიტიკაზე ნაბიჯების კარგი მაგალითი იყო. საბედნიეროდ დაგვიანებით უკან დაიხიეს, მაგრამ ღრმა ნახვით ჩანს ეკონომიკური ინტერესისა და არსებული ბალანსის დაცვის მცდელობა.
მყიფე ეკონომიკის მიმართ მგრძნობელობა
კარანტინი მსოფლიო ეკონომიკას ძლიერად აწვება. ამიტომ ზოგი ლიდერი არასაკმარის ზომას იყენებს ან საერთოდ არ იყენებს.
როცა 19 ქვეყანა კარანტინში იყო, აშშ-ის პრეზიდენტმა Donald Trump-მა და ბრაზილიის პრეზიდენტმა Jair Bolsonaro-მ ნაკლებად შემამსუბუქებელი ზომები წამოსწიეს. Trump ამბობდა, „ამერიკის ეკონომიკა 3 კვირაში ნორმას დაუბრუნდება“. შემდეგ დისტანციის უფრო ხანგრძლივი საჭიროება აღიარა. Bolsonaro ამბობს, „ცხოვრება უნდა გაგრძელდეს. სამუშაოები დაცული იყოს… დიახ, ნორმას უნდა დავუბრუნდეთ.”
ბრიტანეთში „შინ დარჩით“ მოწოდებამდე ოთხი დღით ადრე Boris Johnson-მა ოპტიმიზმის შემცირებით განაცხადა, „ბრიტანეთი 12 კვირაში ყველაფერს მოაწესრიგებს“. თუმცა სიმართლის შემთხვევაშიც შემდეგი პანდემიური შეტევისას კოლაფსის ქვეშ მყოფი ეკონომიკური სისტემა ხომ არ გვაქვს?
ეკონომიკური კოლაფსი აშკარა რეალობაა
ბიზნესები მოგებისთვის არსებობს. თუ ვერ აწარმოებს, ვერ გაყიდის, მოგებაც არ იქნება და დასაქმება მცირდება. შეიძლება მუშები დროებით შეაჩერონ, რადგან დაბრუნებისას მოთხოვნის დაკმაყოფილება სურთ. მაგრამ თუ ძალიან გაუარესდა, ვითარება იცვლება. მეტი სამსახურს კარგავს ან შიში ეზრდება. მსყიდველუნარიანობა მცირდება და ციკლი დეპრესიამდე მიდის.
ჩვეულ კრიზისში გამოსავალი მარტივია: მთავრობა ხარჯავს, ვიდრე ხალხი კვლავ მოიხმარს და მუშაობს (John Maynard Keynes-ის ცნობილი რეცეპტი).
თუმცა აქ ჩვეული ჩარევა არ იმუშავებს, რადგან დილემაა: ეკონომიკის გაცოცხლება არ გვსურს (სულ მცირე მაშინვე არა). ეკონომიკური დეპრესიის გამომწვევი კარანტინის მიზანია, ხალხი გავრცელების ადგილებში არ წავიდეს. ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ Wuhan-ში ზომების მოხსნისას ახალი პიკი იოლად შეიძლება გაჩნდეს. ანუ საზოგადოების და ეკონომიკის გააქტიურება გავრცელების დაბრუნებას უდრის.
როგორც ეკონომისტი James Meadway წერს, „ომის მსგავსად წარმოების გაზრდა COVID-19-ის სწორი ტაქტიკა არ არის. პირიქით, ომის ეკონომიკური ტაქტიკების საპირისპირო გვჭირდება.
ეპიდემიის ნაკლები გავლენისთვის (და კლიმატის ასარიდებლად) გვჭირდება სისტემა, რომელიც საარსებო წყაროს დაკარგვის გარეშე წარმოებას გონივრულ დონემდე ჩამოიყვანს.“ ეკოლოგიური ეკონომისტები დიდი ხანია კითხვას, „როგორ ვაწარმოოთ ნაკლები სოციალურად სამართლიანი განაწილებით?“ იკვლევენ. ნაკლები წარმოება კლიმატის წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრია. იგივე პირობებში მეტი წარმოება და მოხმარება მეტ სათბურის გაზს იწვევს. ისეთი მოდელი გვჭირდება, რომ წარმოება და მოხმარება სამუშაოს დაკარგვის გარეშე შემცირდეს.
ჩნდება სამუშაო საათების შემცირებისა და უფრო ზომიერი, ნაკლებწნეხიანი მუშაობის სისტემის წინადადებები. COVID-19-ისთვის მიზანი წარმოებაზე მეტად კონტაქტის შემცირებაადა თითქოს მიზნები განსხვავდება. თუმცა არსი ერთია, რაც ღრმა ფიქრისას ჩანს. საკითხის არსია ადამიანთა სიცოცხლისთვის ხელფასზე დამოკიდებულების შემცირება.
არსებული ეკონომიკური დინამიკა
დინამიკის ლოგიკის გაგება COVID-19 რეაქციების გასაღებია. ახლა გლობალური ეკონომიკის მთავარი მიზანია ფულის მიმოცვლის გამარტივება. ეკონომისტები „გაცვლით ღირებულებას“ უწოდებენ (ჩვენებური მარტივი მაგალითი: ჩოკომელი-ფული/ფული-ჩოკომელი).
სისტემის გაბატონებული ლოგიკით „გაცვლითი“ „გამოყენების ღირებულებას“ უდრის. ადამიანები სასურველსა თუ საჭიროში ფულს იხდიან და ეს მოქმედება „გამოყენების“ ღირებულებაზე ბევრს ამბობს. ამიტომ ბაზარი საზოგადოების მართვის საუკეთესო გზად ითვლება.
მთავრობები მსოფლიოში კრიტიკული სისტემების რღვევასა და გადატვირთვას შიშობენ: მიწოდება, სოციალური მოვლა და განსაკუთრებით ჯანდაცვა. ბევრი ფაქტორია, მაგრამ 2 განვიხილოთ.
- პირველი, უმნიშვნელოვანესი საზოგადოებრივი მომსახურებების უმეტესობით ფულის შოვნა რთულია. მოგება მუშაკის პროდუქტიულობაზეა დამოკიდებული. პირად ურთიერთობაზე, მაგალითად ჯანდაცვაზე, დაფუძნებულ სფეროში „ადამიანი“ დიდი ხარჯია. პროდუქტიულობის ზრდა რთულია, ხარჯი კი იოლად იზრდება და მოგება მცირეა ან ზარალია.
- მეორე, კრიტიკული მომსახურების ბევრი სამუშაო საზოგადოებაში ყველაზე დაფასებული არ არის. საუკეთესო ანაზღაურება ბირჟის ცვლილებაზე გავლენის მქონეებს, ანუ ფულის მკეთებლებს აქვს. ისინი საზოგადოების ფართო ძირითად მიზნებს არ ემსახურება. ანთროპოლოგ David Graeber-ის „უაზრო სამუშაოები“ ეს არის. მაინც დიდი რეკლამისა და ფინანსების ინდუსტრიებია, რადგან ბევრს გამოიმუშავებს. ამასთან ჯანდაცვასა და სოციალურ მოვლაში კრიზისია. დინამიკა ხალხს სასარგებლო, სასიამოვნო საქმის დატოვებას აიძულებს. ნამდვილად სასარგებლო მუშას კარგი ცხოვრების საკმარის ფულს არ აძლევს.
უაზრო სამუშაოები
ბევრი ადამიანის უაზრო სამუშაოზე ყოფნა, სხვაგვარად, არასასიცოცხლო უაზრო სექტორები COVID-19-ისთვის მოუმზადებლობის მიზეზია. ასეთ გაუარესებისას საპასუხოდ საკმარისი საკვანძო მუშაკი არ არის.
ბაზრის გაგრძელებაზე დაფუძნებულ საზოგადოებაში სასიცოცხლო თუ არასასიცოცხლო საქონლის საყიდლად სამუშაო შემოსავალი გჭირდება. სისტემა ყველა დონეზე მოხმარებას მოითხოვს და ადამიანები უაზრო სამუშაოს იძულებით აკეთებენ.
COVID-19-თან ბრძოლაში არსებული ბაზრის საპირისპირო გადაწყვეტილებები ყველაზე რადიკალური (ეფექტური) ქმედებებია. მთავრობები სამი თვის წინ შეუძლებელს აკეთებენ: ესპანეთმა კერძო საავადმყოფოები გაასაჯაროვა, ბრიტანეთში ტრანსპორტის ნაწილის ნაციონალიზების მოლოდინი რეალობად იქცა, საფრანგეთი დიდი ბიზნესის გასასაჯაროებლად მზადაა.
ბოლო 40 წლის მთავარი ტენდენციების შემბრუნებელი მოვლენები შეიძლება გახშირდეს
ამ პერიოდში ბაზრები და გაცვლითი ღირებულება ეკონომიკის საუკეთესო მმართველად ითვლებოდა. ამიტომ საჯარო სისტემებიც ფულის საშოვნელ ბიზნესებივით საბაზრო წნეხს ექვემდებარებოდა.
COVID-19 ამ ტენდენციას აბრუნებს. თითქოს ჯანდაცვასა და შრომის პროდუქტებს თავისუფალი ბაზრიდან იღებს და სახელმწიფოს გადასცემს. სახელმწიფოები სხვადასხვა, კარგი თუ ცუდი მიზეზით აწარმოებს, თუმცა ბაზრისგან განსხვავებით მხოლოდ გაცვლითი ღირებულებისთვის არ უწევთ.
COVID-19-ის პასუხის ეკონომიკური ზომები იმედისმომცემია. მაგრამ რატომ დასჭირდა ამდენი დრო? რატომ იყო ბევრი ქვეყანა ბაზრების შენელებისთვის მოუმზადებელი? პასუხი ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (DSÖ) ბოლო ანგარიშშია: „სწორი აზროვნება არ იყო“ (Report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease 2019).
ჩვენი ეკონომიკური წარმოსახვები
40 წელია ეკონომიკური კონსენსუსი არსებობს, რომელმაც პოლიტიკოსებისა და მრჩევლების მიერ ბზარების დანახვა და ალტერნატივების წარმოდგენა შეზღუდა. ამ აზროვნებას დაკავშირებული 2 რწმენა მართავს:
- ბაზარი ცხოვრების კარგ ხარისხს იძლევა, ამიტომ უნდა დავიცვათ
- ხანმოკლე კრიზისის შემდეგ ბაზარი ყოველთვის ნორმას უბრუნდება
ეს აზრები დასავლეთში საერთოა. განსაკუთრებით ბრიტანეთი და აშშ, სადაც ისინი დომინირებს, COVID-19-ისთვის კარგად მოუმზადებელი აღმოჩნდა.
ბრიტანეთში კერძო შეხვედრის მონაწილეებმა პრემიერის უფროსი მრჩევლის COVID-19-ისადმი მიდგომა ასე გადმოსცეს: „ჯოგური იმუნიტეტი იქნება, ეკონომიკა დაიცავით“ (იხილეთ კორონავირუსთან ბრძოლის სახიფათო გზა: Herd immunity – ჯოგური იმუნიტეტი).
ჯოგური იმუნიტეტის აზრი გავრცელებულია ელიტაში, რომელსაც უკეთ დაცვა ან კარგი ჯანდაცვა გარანტირებული ჰგონია Texas-ის წარმომადგენელმა თქვა, რომ ბევრი ხანდაზმული აშშ-ის ეკონომიკური დეპრესიის ნახვას სიამოვნებით სიკვდილს ამჯობინებდა. ეს ბევრ დაუცველს ემუქრება და ყველა დაუცველი ხანდაზმული არ არის.
COVID-19 კრიზისს ეკონომიკური წარმოსახვის გაფართოება შეუძლია. სამი თვის წინ შეუძლებელი ნაბიჯების გადადგმით მთავრობები და მოქალაქეები სამყაროს ფუნქციონირების წარმოდგენებს სწრაფად ცვლიან. ვნახოთ, სად მიგვიყვანს წარმოსახვა.
4 შესაძლო მომავლის სცენარი
მომავლის დასანახად მომავლის კვლევების ტექნიკა გამოვიყენოთ: აიღეთ ორი მნიშვნელოვანი ფაქტორი და მათი სხვადასხვა კომბინაციით წარმოიდგინეთ შედეგი.
ფაქტორები იყოს „ღირებულება“ და „ცენტრალიზაცია“.
ღირებულება ეკონომიკის სახელმძღვანელო პრინციპია. რესურსებს ბირჟებისა და ფულის გასაზრდელად ვიყენებთ თუ სიცოცხლის მაქსიმუმისთვის?
ცენტრალიზაცია საქმის მრავალი პატარა ერთეულით ან დიდი ბრძანებითი ძალით ორგანიზებას აღნიშნავს. კომბინაციებით 4 სცენარია შესაძლებელი.
- სახელმწიფო კაპიტალიზმი: ცენტრალიზაციისა და გაცვლითი ღირებულების პრიორიტეტის (ეკონომიკური პოლიტიკის უპირატესობის) კომბინაცია
- ბარბაროსობა: გაცვლითი ღირებულების პრიორიტეტისა და არაცენტრალიზებული პასუხის კომბინაცია
- სახელმწიფო სოციალიზმი: სიცოცხლის დაცვის პრიორიტეტის (გაცვლითი ღირებულების ნაცვლად) და ცენტრალიზაციის კომბინაცია
- ურთიერთდახმარება: სიცოცხლის დაცვის პრიორიტეტისა და დეცენტრალიზაციის კომბინაცია.
1. სახელმწიფო კაპიტალიზმის მოდელი
ეს დღეს მსოფლიოში მთავარი მოდელია. მაგალითებია ბრიტანეთი, ესპანეთი და დანია.
სახელმწიფო კაპიტალისტური საზოგადოება ეკონომიკის გზამკვლევად გაცვლით ღირებულებას ინარჩუნებს, თუმცა კრიზისულ ბაზარს სახელმწიფოს დახმარება რომ სჭირდება, აღიარებს. ბევრი მუშა ავადმყოფობისას ან სიცოცხლის საფრთხისას ვერ მუშაობს, ამიტომ სახელმწიფო გაფართოებული კეთილდღეობით ერთვება. კრედიტისა და ბიზნესისთვის პირდაპირი გადახდითაც (Keynesian რეცეპტი) დიდ სტიმულს ქმნის.
ელიან, რომ დროებითი იქნება. მთავარი ფუნქცია რაც შეიძლება მეტი ბიზნესის ვაჭრობის გაგრძელებაა. ბრიტანეთში საკვები ისევ მაღაზიებით ნაწილდება (კონკურენციის წესების შემსუბუქების მიუხედავად). მუშის პირდაპირი მხარდაჭერა შრომის ჩვეულ ფუნქციონირებას მინიმალურად არღვევს. მაგალითად ბრიტანეთში მუშის გადახდა დამსაქმებლისთვის და მისი განაწილებით უნდა მოხდეს. ზომა სამუშაოს სარგებლიანობაზე მეტად ბაზრის გაცვლით ღირებულებაზე დამოკიდებულებას უკავშირდება.
წარმატებული სცენარია? თუ ეპიდემია მალე გაკონტროლდა, ალბათ კი. თუმცა ბაზრისთვის სრული კარანტინის არიდება გადაცემას სავარაუდოდ გააგრძელებს. ბრიტანეთში არასაჭირო მშენებლობა გრძელდება და მუშები მოედნებზე ცხოვრობენ. სიკვდილის ზრდისას შეზღუდული პოლიტიკა რთულად შესანარჩუნებელია. ავადობა და სიკვდილი უკმაყოფილებასა და ეკონომიკურ ზემოქმედებას გააღრმავებს და სახელმწიფოს ბაზრის დასაცავად უფრო რადიკალურ ქმედებებს აიძულებს.
2. საბოლოოდ ბარბაროსობაში გადასვლის მოდელი
ეს ყველაზე ბნელი სცენარია. ბარბაროსობა მოვა, თუ გაცვლით ღირებულებას ვენდობით და ავადმყოფობით ან უმუშევრობით ბაზარს გარეთ დარჩენილებს არ დავეხმარებით. ჯერ უნახავ მდგომარეობას აღწერს.
საქმის გაუარესებისას მუშები შიმშილობენ, რადგან ბაზრის მკაცრი რეალობის დამცავი მექანიზმი არ არის. საავადმყოფოები განსაკუთრებული ზომებით არ მხარდაჭერილა და იტვირთება. ხალხი კვდება. ბარბაროსობა არასტაბილურია და პოლიტიკური და სოციალური რღვევის შემდეგ საბოლოოდ ნგრევით ან სხვა სცენარით სრულდება.
ბარბაროსობა? შემაშფოთებელია პანდემიაში უნებლიე ან პიკის შემდეგ განზრახ წარმოქმნა. შეცდომაა მთავრობამ მძიმე დროს საკმარისი ნაბიჯი ვერ გადადგას. ბიზნესსა და ოჯახებს დახმარება შეიძლება მიეცეს, თუმცა თუ ბაზრის კოლაფსის აღსაკვეთად არასაკმარისია, ქაოსი დადგება. საავადმყოფოს ფული და პერსონალი შეიძლება დაემატოს, მაგრამ თუ არ ეყო, ავადმყოფები გარეთ დარჩებიან.
შესაძლო შედეგია პიკის შემდეგ მკაცრი მომჭირნეობით ნორმის დაბრუნების მცდელობა. გერმანიამ ამას მიანიშნა. ამ დროს კრიტიკული მომსახურების დაუხმარებლობა და პანდემიაზე პასუხის უნარის დაზიანება საშინელია.
ეკონომიკური და სოციალური მარცხი პოლიტიკურ და სოციალურ არეულობას გამოიწვევს. წარუმატებელი სახელმწიფო კეთილდღეობის სისტემებს ჩამოშლის.
3. სახელმწიფო სოციალიზმის მოდელი
ეს მომავალს აღწერს, სადაც ეკონომიკის გულში სხვა ღირებულება და კულტურული ცვლილებაა. ბრიტანეთის, ესპანეთისა და დანიის დღევანდელი ზომების გაგრძელება ასეთ მომავალს შექმნის.
საავადმყოფოების ნაციონალიზაცია და მუშების გადახდები წინა პლანზეა. ისინი ბაზრის დაცვის საშუალება კი არა, სიცოცხლის შენარჩუნების გზაა. სახელმწიფო საკვებს, ენერგიასა და საცხოვრებლის მსგავს სასიცოცხლო ნაწილებს იცავს. ძირითადი საჭიროებები ბაზრის ახირებას აღარ ექვემდებარება. საავადმყოფოებს ასაჯაროებს, საცხოვრებლის გამოყენების თავისუფლებას ქმნის და ყველასთვის ნაკლები შრომით ძირითადი საქონლის ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს.
მოქალაქის საჭიროებამდე წვდომას დამსაქმებელთან კავშირი აღარ შუამავლობს. გადახდა ყველასთვის ერთია (მხოლოდ სიცოცხლის გამო ცხოვრების უფლებით) ან საქმის სარგებლიანობაზეა დამოკიდებული. მაღაზიის მუშები, მიმტანები, საწყობის თანამშრომლები, ექთნები, მასწავლებლები და ექიმები ახალი CEO-ები ხდებიან.
ხანგრძლივი ეპიდემიით სახელმწიფო სოციალიზმი სახელმწიფო კაპიტალიზმის გამოსავლად შეიძლება გაჩნდეს. ღრმა რეცესიისა და სტანდარტული Keynesiann პოლიტიკით (ფულის ბეჭდვა, იოლი სესხი და სხვ.) მიწოდების ჯაჭვებში მოთხოვნის სერიოზული შეფერხებისას სახელმწიფომ წარმოება შეიძლება გადაიბაროს.
რისკები აქვს: ავტორიტარიზმს უნდა მოვერიდოთ. მაგრამ სწორად შეიძლება ცხოვრების შემცვლელი COVID-19-ის საუკეთესო იმედი იყოს — ძლიერი სახელმწიფო რესურსებით ეკონომიკისა და საზოგადოების ძირითადი ფუნქციების დასაცავად.
4. ურთიერთდახმარების მოდელი
მეორე შესაძლებლობაა, ეკონომიკის გზამკვლევად „სიცოცხლის დაცვა“ მივიღოთ. თუმცა სახელმწიფო განმსაზღვრელი აღარ იქნება. ინდივიდები და პატარა ჯგუფები საკუთარ თემებში დახმარებისა და მოვლის სისტემებს ქმნის.
რისკია, პატარა ჯგუფებმა ჯანდაცვის მსგავსი სერვისებისთვის საჭირო რესურსები სწრაფად ვერ მოიზიდოს. თუმცა დახმარება დაუცველებისა და პოლიციის იზოლაციის წესების დამცავი მცირე მხარდაჭერის ჯგუფებით გავრცელებას ეფექტურად შეაჩერებს. ამ ამბიციურ მომავალს ახალი დემოკრატიული სტრუქტურების გაჩენა შეუძლია. სისტემა თემებს ეფუძნება, რომლებსაც მნიშვნელოვანი რესურსის დროულად მობილიზება შეუძლიათ. ისინი გავრცელების შეჩერებისა და პაციენტის მკურნალობის ადგილობრივ პრაქტიკას გეგმავენ.
ეს სცენარი სხვებიდანაც შეიძლება გაჩნდეს: ბარბაროსობიდან ან სახელმწიფო კაპიტალიზმიდან გამოსავალი ან სოციალიზმის მხარდაჭერა. დასავლეთ აფრიკის Ebola-ში მსგავსი ადგილობრივი ჯგუფების მთავარი როლი ვნახეთ. დღევანდელი მოვლისა და მხარდაჭერის ორგანიზაციებიც მომავლის საწყისია. შეიძლება სახელმწიფოს მარცხიც იყოს, ან კრიზისზე პრაქტიკული და თანამგრძნობი სოციალური პასუხი.
იმედები
ეს უკიდურესი სცენარებია და ალბათ ერთმანეთში აირევა. მაგრამ კაპიტალიზმიდან ბარბაროსობაში დაღმასვლა ძალიან საშიშია. გონივრულია სახელმწიფო სოციალიზმისა და ურთიერთდახმარების ნაზავი: ძლიერი დემოკრატიული სახელმწიფო ჯანდაცვის გასაძლიერებლად რესურსებს მოიზიდავს, დაუცველებს ბაზრის ახირებისგან დაიცავს და მოქალაქეებს დახმარების ჯგუფებს შეუქმნის.
COVID-19 სისტემის სერიოზულ ნაკლოვანებებს უსვამს ხაზს. ეფექტურ პასუხს სოციალურ ჩვევებში რადიკალური ცვლილება სჭირდება და მტკივნეულიც იქნება. თუმცა გამოცდის კარგად ჩაბარებით მომავალი ეპიდემიებისა და კლიმატის კრიზისებისთვის უფრო გამძლე, ადამიანურ სისტემას ავაშენებთ.
სოციალური ცვლილება სხვადასხვა ადგილიდან და გავლენით მოდის. მთავარი ამოცანაა მოვითხოვოთ, რომ ახალი ფორმები მოვლის, სიცოცხლისა და დემოკრატიის ეთიკას ეფუძნებოდეს. კრიზისის ცენტრალური პოლიტიკური ამოცანაა ამ ღირებულებების გარშემო ცხოვრება და (თითქმის) ორგანიზება.
წყარო: What will the world be like after coronavirus? Four possible futures. theconversation.com - 30 მარტი 2020.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.