შეიძლება ცხარე წიწაკამ მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკი შეამციროს?

კარგი ამბავია ცხარე საკვების მოყვარულებისთვის: ამერიკულ კლინიკურ კვლევათა ჟურნალში ახლახან გამოქვეყნებული ნაშრომის მიხედვით, ცხარე წიწაკაში არსებული ნივთიერება „კაპსაიცინი“ შეიძლება მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკს ამცირებდეს.

ცხარე წიწაკა ამერიკული წარმოშობისაა. მთელ მსოფლიოში მას საკვებად და სამკურნალო მასალად იყენებენ. ამერიკაში ცხარე წიწაკა ადამიანთა კვების ნაწილია ძვ. წ. 7500-იანი წლებიდან. ევროპელების ამერიკაში ჩასვლის შემდეგ იგი ჯერ ესპანეთსა და პორტუგალიაში, შემდეგ კი მთელ ევროპასა და მსოფლიოში გავრცელდა.

მკვლევართა მონაცემებით, ცხარე წიწაკაში არსებული კაპსაიცინი თაგვების ნაწლავში ააქტიურებს TRPV1 სახელით ცნობილ ტკივილის რეცეპტორს, რომელიც სიმსივნის განვითარებას თრგუნავს (რეცეპტორი არის უჯრედი, რომელიც სინათლეს, სითბოს ან გარე გამღიზიანებლებს პასუხობს და მგრძნობიარე ნერვებს სიგნალს გადასცემს).

TRPV1 პირველად მგრძნობიარე ნეირონებში აღმოაჩინეს; დადგინდა, რომ ის უჯრედს სითბოს, მჟავისა და სანელებლების ქიმიური ნივთიერებების პოტენციური დაზიანებისგან იცავს, ამიტომ TRPV1 ტკივილის რეცეპტორად განისაზღვრა.

TRPV1 ნაწლავის სიმსივნეებს თრგუნავს

ამ ახალ კვლევაში აღმოჩნდა, რომ ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორით (EGFR) სტიმულირებული ნაწლავის ეპითელური უჯრედებიც TRPV1-ს წარმოქმნის. ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორს (EGFR) ნაწლავში უჯრედების ზრდაში გადამწყვეტი როლი აქვს.

EGFR სიგნალის გაძლიერებისას უჯრედების ზრდა კონტროლს სცდება და სიმსივნის განვითარების რისკი იზრდება.

კვლევითი ჯგუფის შედეგებით, როდესაც EGFR ააქტიურებს TRPV1-ს, იგი EGFR-ზე „პირდაპირი უარყოფითი უკუკავშირის“ გზით ნაწლავში არასასურველ უჯრედულ ზრდას ამცირებს და საბოლოოდ სიმსივნის განვითარების რისკიც მცირდება.

ჯგუფმა თაგვები გენეტიკურად შეცვალა ისე, რომ TRPV1-ის დეფიციტი ჰქონოდათ, და მათში ნაწლავის სიმსივნეები გაცილებით ხშირად განვითარდა. აქედან გამომდინარე, აღინიშნა, რომ TRPV1 უმეტესად ნაწლავში სიმსივნეების დამთრგუნველ როლს ასრულებს.

ამასთან ერთად დაფიქსირდა, რომ კაპსაიცინს TRPV1-ის გააქტიურებაში როლი აქვს.

კაპსაიცინის როლი მსხვილი ნაწლავის კიბოს წინააღმდეგ

კაპსაიცინი ცხარე წიწაკაში არსებული სითბოს წარმომქმნელი ნაერთია. ადამიანისა და სხვა ძუძუმწოვრებისთვის იგი გამღიზიანებელია და ქსოვილებთან შეხებისას წვის შეგრძნებას იწვევს. ის წიწაკის სპრეის აქტიური კომპონენტიცაა.

ამ კვლევაში ჯგუფი კაპსაიცინით კვებავდა თაგვებს, რომლებსაც გენეტიკურად ნაწლავში მრავალი სიმსივნის განვითარების მაღალი რისკი ჰქონდათ. შედეგად მათში TRPV1 გააქტიურდა და სიცოცხლე მოსალოდნელზე სულ მცირე 30%-ით ხანგრძლივი აღმოჩნდა. დამატებით, Celecoxib-თან, „COX-2 ინჰიბიტორთან“ (არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატთან), კომბინაციაში ეს ეფექტები გაძლიერდა.

ამ მონაცემებიდან გამომდინარე, აღმოჩნდა, რომ TPRV1 ნაწლავის უჯრედების გამრავლებას არეგულირებს. საკვებით მიღებული კაპსაიცინის მიერ TPRV1-ის სტიმულირებაც ნაწლავში სიმსივნურ განვითარებას თრგუნავს.

ამრიგად, მომავალში TRPV1-ის გამააქტიურებელი და COX-2-ის დამთრგუნველი წამლის კომბინაციამ ადამიანებში გამოყენებისას შეიძლება ადენომისა და კარცინომის ტიპის კიბოებისგან დაცვა უზრუნველყოს.

სხვა, ძალიან ახალ კვლევაში წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომ კაპსაიცინის ხანგრძლივი მოხმარება „გულის ჰიპერტროფიასა და ფიბროზს“ ამცირებს (გულის კუნთის ცვლილებები, რომლებმაც შესაძლოა ინფარქტი გამოიწვიოს). კიდევ ერთ კვლევაში ყურადღება გამახვილდა იმაზე, რომ თავის ტვინში კაპსაიცინის რეცეპტორის შემუშავების პროცესში მყოფი ქიმიური ნივთიერებით დათრგუნვა შეიძლება განსაკუთრებით მუცლის ტკივილის, ემოციური სტრესისა და შფოთვის მკურნალობის იმედისმომცემი გზა იყოს. არსებობს კვლევებიც, რომლებიც კაპსაიცინის ცალკე ან არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო ტკივილგამაყუჩებლებთან კომბინაციაში გამოყენებისას კუჭ-ნაწლავის სისტემაზე დამცავ და სამკურნალო თვისებებს აჩვენებს.

ამერიკის კონტინენტიდან ევროპაში, იქიდან კი მსოფლიოში გავრცელების შემდეგ ცხარე პროდუქტები მრავალი მნიშვნელოვანი ცივილიზაციის ერთ-ერთი მთავარი სავაჭრო საქონელი იყო. ისტორიულად მათ მწერის ნაკბენიდან სოკოთი მოწამვლამდე მრავალი დაავადების დროს ცდიდნენ. თანამედროვე კვლევები კი უკვე აჩვენებს მათ პოტენციურ სარგებელს, განსაკუთრებით კუჭ-ნაწლავის სისტემისთვის. ამ ყველა სარგებლის მიუხედავად, მათ, ვინც ცხარეს დიდად მიჩვეული არ ვართ, სწრაფად დაწყებას არ გირჩევდით...