შორსწასული ფილტვის კიბოსთვის ახალი მკურნალობა დამტკიცდა

ამერიკის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) მიერ დამტკიცებული აფატინიბი (Gilotrif) იმედად იქცა ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორის (EGFR) გენის მუტაციის მქონე შორსწასული არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს პაციენტებისთვის.

კიბო სიცოცხლისთვის საფრთხის შემცველ დაავადებებში გულის დაავადებების შემდეგ მეორე ადგილზეა. მეცნიერების ყველა მიღწევის მიუხედავად, 1974-2001 წლების მონაცემების მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ ფილტვის კიბო სიცოცხლისთვის საფრთხედ რჩება. ყოველწლიურად დაახლოებით 20.000 ადამიანს ფილტვის კიბოს დიაგნოზს უსვამენ და ამ შემთხვევათა ნახევარზე მეტში სიცოცხლისთვის საფრთხე არსებობს. ჩვენს ქვეყანაში მამაკაცებში ფილტვის კიბო 40%-ით პირველ, ქალებში კი 8%-ით მეოთხე ადგილზეა. ყველასთვის ცნობილია, რომ მოწევა ფილტვის კიბოს ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზია. თურქეთის ბოლო წლების სტატისტიკით, მამაკაცებში მოწევის მაჩვენებელი 50%, ქალებში კი 18%-ია. თუ გავითვალისწინებთ, რომ ფილტვის კიბოს მიზეზი 85-90%-ში მოწევაა, მიმაჩნია, რომ მოწევაზე უარის თქმით ამ მაჩვენებლის თავიდან აცილება შესაძლებელი გახდება.

EGFR გენის მუტაცია

ფილტვის კიბოს ყველაზე გავრცელებული ტიპია არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბო. დაახლოებით 85%-ის შემადგენელი არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს პაციენტების 16% ეპიდერმული ზრდის ფაქტორის რეცეპტორის (EGFR) გენის მუტაციას ატარებს. EGFR მუტაციების უმეტესობა ამოვარდნით ან ცვლილებით წარმოიქმნება (ეგზონ 19-ის დელეცია ან ეგზონ 21-ის L858R ჩანაცვლება).

EGFR მრავალი კიბოს უჯრედის ზედაპირზე არსებული ცილაა, რომელიც კიბოს განვითარებაში მონაწილეობს. EGFR გზის ბლოკირება მიზნობრივ მკურნალობას კიბოს განვითარების შეჩერებაში ეხმარება. ამ გზის მოქმედებაზე მიმართული მეთოდები გენური მუტაციის მქონე კიბოებში უფრო ეფექტური წინსვლის საშუალებას იძლევა.

აფატინიბი (Gilotrif) 

აფატინიბი (gilotrif) ტიროზინკინაზის ინჰიბიტორია, რომელიც კიბოს უჯრედის ზრდის ხელშემწყობ უჯრედშიდა სასიგნალო გზებს ბლოკავს. ის EGFR გენის მუტაციის (ეგზონ 19-ის დელეციის ან ეგზონ 21-ის L858R ჩანაცვლების) მქონე პაციენტებში მიზნობრივი მკურნალობისას სასარგებლო პრეპარატია.

ამერიკის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) მიერ დამტკიცებულ კვლევაში მონაწილეობდა EGFR მუტაციის მქონე შორსწასული არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს 345 პაციენტი. 21 დღის განმავლობაში ნაწილს ყოველდღიურად 40 mg აფატინიბს (Gilotrif) აძლევდნენ, სხვებს კი გარკვეული ინტერვალებით სტანდარტულ კომბინირებულ ქიმიოთერაპიას (პემეტრექსედსა და ცისპლატინს) უტარებდნენ.

კვლევის ორი საბოლოო შესაფასებელი მაჩვენებელი:

• პირველი მაჩვენებელი: მკურნალობით დაავადების კონტროლის ხანგრძლივობა
• მეორე მაჩვენებელი: სიმსივნის პასუხი მკურნალობაზე, საერთო სიცოცხლის ხანგრძლივობა და გვერდითი მოვლენები

დაახლოებით 8-თვიანი დაკვირვების შემდეგ აფატინიბის მიმღებ პაციენტებში სტანდარტულ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით დაავადების კონტროლის დრო 4 თვით გაიზარდა. პროგრესირების გარეშე გადარჩენა აფატინიბის ჯგუფში 11.1 თვე იყო, სტანდარტული ქიმიოთერაპიის ჯგუფში კი 6.9 თვე.

აფატინიბმა სარგებელი მოუტანა 19-ის დელეციის ან L858R EGFR მუტაციის ერთ-ერთის ან ორივეს მქონე 308 პაციენტს. მკურნალობით დაავადების კონტროლის ხანგრძლივობა აფატინიბის ჯგუფში 13.6 თვემდე გაიზარდა, სტანდარტული ქიმიოთერაპიის ჯგუფში კი 6.9 თვე იყო; აფატინიბის მიმღებ პაციენტებში სიცოცხლის ხანგრძლივობა თითქმის გაორმაგდა. ამასთან, სტანდარტულ ქიმიოთერაპიასთან შედარებით ცხოვრების ხარისხი გაუმჯობესდა და ფილტვის კიბოს ისეთი სიმპტომები, როგორიცაა ქოშინი და ხველა, არ გაუარესებულა.

აფატინიბის ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები

კვლევაში გვერდითი მოვლენები ასე განისაზღვრა:

კანის რეაქციები:

• აკნე
• სიმშრალე
• ქავილი

სხვა გვერდითი მოვლენები:

• დიარეა
• პირის ღრუს წყლულები
• ფრჩხილის გარშემო კანის ინფექცია
• მადისა და წონის დაკარგვა
• შარდის ბუშტის ანთება
• ცხვირიდან სისხლდენა
• სურდო
• ცხელება
• თვალის ანთება
• სისხლში კალიუმის დაბალი დონე 

უფრო მძიმე გვერდითი მოვლენები ძალიან იშვიათია.

აფატინიბი (Gilotrif) მიზნობრივი პრეპარატია, რომელიც შესაძლო სამკურნალო სარგებლის გამო 6-თვიანი შეფასების პროგრამის შემდეგ ამერიკის საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) დაამტკიცა. ამასთან, ერლოტინიბის შემდეგ იგი წელს დამტკიცებული მეორე პრეპარატია, რომლის სარგებელი და პროგრესირების გარეშე სიცოცხლის გახანგრძლივება EGFR მუტაციის (19-ის დელეციის ან 21-ის L858R) მქონე მეტასტაზური არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს დროს დადგინდა.

კლინიკური კვლევებით დღეს მიღებულ შედეგებს შეუძლია მომავალში კიბოს მოლეკულური აგებულების უფრო დეტალური შესწავლა გახადოს შესაძლებელი და მიზნობრივ მკურნალობას გზა გაუკვალოს.