სოციალურ მედიაში გაზიარებული ყოველი 3 სტატიიდან ერთი მცდარ ინფორმაციას შეიცავს

ახალი ანალიზის მიხედვით, ყველაზე პოპულარულ საინფორმაციო და სოციალურ მედიაგვერდებზე გამოქვეყნებული ყოველი სამი სტატიიდან ერთი მცდარ ინფორმაციას შეიცავს; მათ შორის არის ისეთი ტექსტებიც, რომლებსაც პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენების პოტენციალი აქვს.

ყველაზე პოპულარული 200 საინფორმაციო მასალიდან (პროსტატის, ფილტვის, ძუძუსა და კოლორექტული კიბოს შესახებ — თითოეულზე 50 სტატია) დაახლოებით მესამედი (32,5%) მცდარ ინფორმაციას შეიცავს. ამ მცდარი ინფორმაციის შემცველი სტატიების 76,9% ასევე საზიანო ინფორმაციას შეიცავს.

ანალიზში მონაწილე მკვლევრებმა „ინტერნეტი ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული მცდარი ინფორმაციის წამყვანი წყაროა. ეს განსაკუთრებით სოციალურ მედიას ეხება, სადაც მცდარი ინფორმაცია გადამოწმებულზე სწრაფად და ფართოდ ვრცელდება“ — განაცხადეს.

აშშ-ის იუტის უნივერსიტეტის Huntsman-ის კიბოს ინსტიტუტიდან, სადაც კვლევა ჩატარდა, Skyler Johnson „ამ პრობლემებს უშუალოდ უნდა მივხედოთ“ — ამბობს.

„როგორც სამედიცინო საზოგადოებას, არ შეგვიძლია სოციალურ მედიაში კიბოზე მცდარი ინფორმაციის პრობლემა უგულებელვყოთ ან პაციენტებს ამის უგულებელყოფა ვთხოვოთ. მათ თანაგრძნობით უნდა მივუდგეთ და მსგავსი ინფორმაციის შეხვედრისას დავეხმაროთ. ჩემი მიზანია მათ კითხვებზე პასუხის გაცემაში დახმარება და სწორი ინფორმაციის მიწოდება, რათა კიბოს მქონე პაციენტებს საუკეთესო შედეგის მიღწევის საუკეთესო შანსი ჰქონდეთ.“

სოციალური მედია: სიზუსტის ნაცვლად პოპულარობა და სასწაულის ძიება

22 ივლისს Journal of the National Cancer Institute -ში ონლაინ გამოქვეყნებულმა კვლევამ შეისწავლა 2018-2019 წლებში Facebook-ზე, Reddit-ზე, Twitter-სა და Pinterest-ზე გამოქვეყნებული სტატიები. პოპულარობა ფასდებოდა მკითხველთა გამოხმაურებებით — დადებითი ხმებით, კომენტარებით, რეაქციებითა და გაზიარებებით.

Johnson-მა მცდარი ინფორმაციის მაგალითად მიუთითა სტატიაზე სათაურით „44 წლის დედა ამტკიცებს, რომ CBD-ის (კანაბინოიდოლის, კანაფის) ზეთმა მისი ძუძუს კიბო 5 თვეში განკურნა“. ავტორმა 2018 წლის თებერვალში truetheory.com-ზე გამოქვეყნებული სტატია „მოსაზრებად“ მონიშნა. ტექსტის ბოლოს იმავე ავტორის Daily Mail-ში გამოქვეყნებული სხვა სტატიის ბმულიც იყო.

ასეთ სტატიებში იდეები და მტკიცებები შეიძლება ძლიერ გავლენიანი იყოს. ონკოლოგად 20 წელზე მეტი მუშაობის შემდეგ, სამწუხაროდ, აღარ გვიკვირს, როდესაც პაციენტი მკურნალობის რეკომენდაციას უარყოფს და მის ნაცვლად „ალტერნატიულ“ მკურნალობას ირჩევს. პაციენტებისა და ახლობლებისთვის კიდევ ერთი „ხაფანგია“ სასწაულის ძიება. როგორც ვხედავთ, ამ ძიებით სარგებლობის მსურველთა წილიც მცირე არ არის.

• დაკავშირებული თემა: გონიერება და ფული შეიძლება კიბოს მკურნალობაში სწორი გზის საპოვნელად საკმარისი არ იყოს!

Duke-ის უნივერსიტეტის Brian Southwell, რომელიც პაციენტებსა და მცდარ ინფორმაციას შეისწავლის, ამბობს, რომ ზოგჯერ მცდარი ინფორმაცია სენსაციური არ არის, მაგრამ მოხერხებულად ჩამოყალიბებული გამონათქვამებითა და პრეზენტაციით მაინც მოქმედებს. „ჯადოსნურად მომხიბვლელი თავად ტყუილი კი არ არის; მცდარ ინფორმაციას მიმზიდველს ხშირად მისი წარმოდგენის ფორმა ხდის.“ Southwell ექიმებს ურჩევს, სამედიცინო მცდარი ინფორმაციის წინააღმდეგ აქტიური პოზიცია დაიკავონ.

ამერიკის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ჟურნალში ახლახან გამოქვეყნებულ სტატიაში Southwell „ნაცვლად მოლოდინისა, რომ პაციენტები თავიანთ წუხილს დაუკითხავად გამოთქვამენ, ჯანდაცვის მუშაკებმა შესაძლო მცდარ ინფორმაციაზე მათთან უნდა ისაუბრონ“ — ამბობს. მოკლედ, პაციენტებს უნდა ჰკითხონ, რა იციან კიბოს მკურნალობის შესახებ. „პაციენტებმა, ჩვეულებრივ, არ იციან, რომ მათ მიერ ნანახი მცდარი ინფორმაცია მცდარია. მათთან თანაგრძნობითა და ემპათიით მიდგომა კარგი პირველი ნაბიჯია.“

კვლევის დეტალები

Johnson-ისა და კოლეგების კვლევაში ოთხივე კიბოსთვის შინაარსის ექსპერტებად კიბოს ეროვნული ყოვლისმომცველი ქსელის პანელის ორი წევრი შეირჩა. მათი ამოცანა თითოეულ სტატიაში ძირითადი სამედიცინო მტკიცებების განხილვა იყო. შემდეგ ექსპერტებმა შეფასებების სერია შეასრულეს თითოეულ სტატიაში მცდარი ინფორმაციისა და შესაძლო ზიანის მაჩვენებლების დასადგენად.

200 სტატიის 41,5% არატრადიციული საინფორმაციო წყაროდან იყო (მხოლოდ ციფრული), 37,5% — ტრადიციული წყაროებიდან (ბეჭდური და/ან სამაუწყებლო მედიის ონლაინ ვერსიები), 17% — სამედიცინო ჟურნალებიდან, 3% — კოლექტიური დაფინანსების საიტებიდან, ხოლო 1% — პირადი ბლოგებიდან.

ექსპერტების მიმოხილვით დადგინდა, რომ სტატიების დაახლოებით მესამედი მცდარ ინფორმაციას შეიცავდა . მცდარი ინფორმაცია განიმარტა, როგორც შეცდომაში შემყვანი ინფორმაცია (ტექსტით ან სტატისტიკით/მონაცემებით დაუდასტურებელი სათაური, რომელიც დასკვნასაც არ უჭერს მხარს — 28,8%), მტკიცებულების სიძლიერის არასწორი აღწერა (ძლიერად ან, პირიქით, სუსტად წარმოჩენილი მტკიცებულება — 27,7%) და დაუდასტურებელი მკურნალობა (შეუსწავლელი ან არასაკმარისი მტკიცებულებით — 26,7%).

სამწუხაროდ, მცდარი ინფორმაციის შემცველ სტატიებს ფაქტობრივად სწორ სტატიებზე მეტი ინტერაქცია ჰქონდა. მაგალითად, ისეთი ინტერაქციების მედიანური რაოდენობა, როგორიცაა Twitter-ის მოწონებები, შესაბამისად, 2300 და 1600 იყო. მთლიანობაში, 200 სტატიის 30,5% საზიანო ინფორმაციას შეიცავდა.

კვლევაში ეს საზიანო ინფორმაცია ასე განისაზღვრა:

• დროის დაკარგვით გამოწვეული ზიანი (შეიძლება მკურნალობადი მდგომარეობისას დაგვიანება ან სამედიცინო დახმარების მიუღებლობა გამოიწვიოს — 31,0%)
• ეკონომიკური ზიანი (მკურნალობის ან მასზე წვდომისთვის მგზავრობის ხარჯები — 27,7%)
• პროცედურით გამოწვეული ზიანი (შემოთავაზებული ტესტის/მკურნალობის შესაძლო ტოქსიკური ეფექტები — 17,0%)
• საზიანო ურთიერთქმედებები (გადარჩენის მომტან თანამედროვე მკურნალობასთან ცნობილი/უცნობი სამედიცინო ურთიერთქმედებები — 16,2%)

კვლევის ერთ-ერთი შეზღუდვაა ის, რომ მოიცავს მხოლოდ ინგლისურად გამოქვეყნებულ, კიბოს შესახებ ყველაზე პოპულარულ სტატიებს. მიუხედავად ამისა, კვლევა ნათლად მიუთითებს, რომ ინტერნეტში ხელმისაწვდომი ყველა ინფორმაცია სწორი არ არის; შესაძლოა, მესამედიც კი მცდარი იყოს და განსაკუთრებით სენსაციურ ამბებს სიფრთხილით უნდა მოვეკიდოთ. მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ადამიანები ერთნაირი არ არიან და მკურნალობა ინდივიდუალურად შეიძლება განსხვავდებოდეს. ზოგად ინფორმაციაზე მეტად სარწმუნოა ექიმისა და სანდო წყაროებისგან მიღებული პირადი შეფასებები.